#Truyệnngắn #Hưcấu #Sángtác Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu.
— Mẹ đứng lại!
Tiếng quát của con dâu vang lên ngay phía sau, khiến bàn tay tôi đang đặt trên tay nắm cửa khựng lại.
Tôi quay đầu.
Lâm Tú Mai đứng ở đầu hành lang tầng hai, hai tay khoanh trước ngực. Ánh mắt nó không còn chút dịu dàng nào của người con dâu từng gọi tôi là “mẹ” ngọt xớt trước ngày căn nhà được sang tên.
— Con gọi mẹ có chuyện gì?
Tôi cố giữ giọng bình tĩnh.
Tú Mai bước nhanh tới, đứng chắn trước cánh cửa.
— Đây là phòng của vợ chồng con. Mẹ muốn vào thì phải hỏi trước.
Tôi nhìn cánh cửa gỗ màu nâu sẫm, lòng như bị ai bóp nghẹt.
— Đây từng là phòng của mẹ và cha con hơn ba mươi năm.
— Con biết là “từng”.
Nó nhấn mạnh chữ cuối cùng.
— Nhưng bây giờ căn nhà đã đứng tên chồng con. Phòng này vợ chồng con dùng. Mẹ không thể muốn vào lúc nào thì vào.
Tôi nắm chặt chiếc khăn cũ trong tay.
— Mẹ chỉ muốn lấy tấm ảnh của cha con. Hôm trước mẹ để trong ngăn tủ.
— Con đã cất đồ của mẹ sang phòng nhỏ phía sau rồi.
— Nhưng tấm ảnh ấy không có ở đó.
— Vậy để tối con tìm.
Tôi nhìn nó.
— Mẹ vào lấy một lát thôi.
Tú Mai thở dài, vẻ mặt như đang phải giải thích với một đứa trẻ phiền phức.
— Mẹ à, con đã nói rất rõ rồi. Nhà bây giờ phải có quy củ. Phòng riêng của ai thì người khác không được tùy tiện vào. Mẹ cứ làm thế này khiến con khó xử.
Ngay lúc ấy, con trai tôi, Trần Vĩnh Cường, từ cầu thang đi lên.
Nó nhìn tôi rồi nhìn vợ.
— Có chuyện gì vậy?
Tôi còn chưa kịp nói, Tú Mai đã lên tiếng:
— Mẹ lại muốn vào phòng chúng ta. Em đã nói để tối tìm giúp tấm ảnh nhưng mẹ không chịu.
Vĩnh Cường nhíu mày.
— Mẹ, sao mẹ cứ phải vào bằng được?
Tôi sững người.
— Đó là ảnh của cha con.
— Một tấm ảnh thôi mà. Tối con tìm cho mẹ.
— Nhưng hôm nay là ngày giỗ của ông ấy.
Không khí hành lang im bặt.
Vĩnh Cường tránh ánh mắt tôi.
— Con biết. Nhưng sáng nay con bận. Mẹ xuống dưới trước đi.
Tôi nhìn gương mặt con trai. Đứa trẻ năm xưa từng ôm chân tôi khóc vì sợ bóng tối, từng sốt cao khiến tôi thức trắng ba đêm, giờ đây đứng trước mặt tôi như một người xa lạ.
— Cường này, con có nhớ ngày cha con mất đã dặn gì không?
Nó im lặng.
Tôi nói tiếp:
— Ông ấy bảo con phải chăm sóc mẹ, phải giữ gìn căn nhà vì đó là nơi cả gia đình đã sống. Con còn quỳ trước giường ông ấy mà hứa.
Tú Mai cau mặt.
— Mẹ lại nhắc chuyện cũ để gây áp lực cho anh Cường rồi.
Tôi quay sang nó.
— Mẹ đang nói với con trai mẹ.
— Nhưng anh ấy là chồng con. Mẹ nói gì làm anh ấy khó xử thì con cũng phải lên tiếng.
Vĩnh Cường vội nói:
— Thôi được rồi. Mẹ xuống dưới đi. Tối con đưa ảnh cho mẹ.
Tôi nhìn con lần cuối rồi buông tay khỏi cánh cửa.
— Được.
Tôi quay lưng bước về phía cầu thang.
Phía sau, tiếng khóa cửa vang lên một tiếng “tách”.
Âm thanh ấy rất nhỏ nhưng như một nhát dao cắt đứt phần cuối cùng của cảm giác thuộc về.
Căn nhà ba tầng này do vợ chồng tôi dành cả đời xây dựng.
Ngày trẻ, tôi và chồng mở một quầy bán đồ khô nhỏ ở khu chợ cũ. Mùa đông lạnh đến mức tay nứt nẻ, mùa hè nóng hầm hập trong gian hàng chật chội. Chúng tôi dậy từ bốn giờ sáng, tối muộn mới về. Từng viên gạch, từng khung cửa trong nhà đều được đổi bằng những ngày như thế.
Khi căn nhà hoàn thành, chồng tôi đứng giữa sân, cười nói:
— Sau này con cái trưởng thành, chúng ta sống ở đây cùng nhau. Nhà đông người mới có hơi ấm.
Tôi cũng từng tin như vậy.
Vĩnh Cường là con trai trưởng. Sau nó còn có một con gái là Trần Tuyết Ninh, đã lập gia đình và sống ở nơi khác. Theo quan niệm cũ của gia đình, con trai trưởng sẽ ở lại chăm sóc cha mẹ, còn căn nhà về sau giao cho nó.
Trước khi chồng tôi qua đời, giấy tờ nhà vẫn đứng tên hai vợ chồng.
Sau tang lễ được một năm, Vĩnh Cường nhiều lần nhắc chuyện sang tên.
Ban đầu nó nói rất nhẹ nhàng.
— Mẹ, căn nhà sớm muộn cũng để lại cho con. Bây giờ làm thủ tục trước sẽ tiện hơn. Sau này mẹ lớn tuổi, đi lại khó khăn, giấy tờ rắc rối.
Tú Mai ngồi cạnh cũng dịu dàng tiếp lời:
— Mẹ cứ yên tâm. Dù nhà đứng tên ai thì mẹ vẫn là chủ nhà. Chúng con sẽ chăm mẹ cả đời.
Tôi đã do dự.
Tuyết Ninh biết chuyện liền phản đối.
— Mẹ đừng sang tên hết. Mẹ cứ giữ tên mình. Sau này muốn chia thế nào thì chia.
Tôi trách con gái:
— Anh con là con trưởng. Nó sống cùng mẹ, chăm sóc mẹ. Căn nhà rồi cũng để cho nó.
Tuyết Ninh nói:
— Chính vì sống cùng nên càng phải rõ ràng. Khi tài sản còn trong tay mẹ, mọi người còn tôn trọng ý kiến của mẹ. Mẹ giao hết sớm, nếu có chuyện thì đường lui ở đâu?
Tôi giận con.
— Con nghĩ xấu cho anh chị con quá.
Nó nhìn tôi rất lâu rồi đáp:
— Con không nghĩ xấu. Con chỉ sợ lòng người thay đổi khi quyền sở hữu thay đổi.
Tôi không nghe.
Ngày ký giấy tờ, Vĩnh Cường nắm tay tôi trước mặt mọi người.
— Mẹ yên tâm. Con sẽ không để mẹ chịu thiệt.
Tú Mai còn rót trà, cúi đầu nói:
— Mẹ đã tin tưởng chúng con thì chúng con nhất định phụng dưỡng mẹ chu đáo.
Những lời ấy khi đó khiến tôi ấm lòng.
Chỉ nửa năm sau, mọi thứ bắt đầu thay đổi.
Ban đầu là chuyện ăn uống.
Tú Mai cầm cuốn sổ nhỏ ghi từng khoản tiền chợ.
— Mẹ ăn ít thôi, buổi tối ăn nhiều không tốt cho sức khỏe.
Tôi tưởng nó lo cho mình.
Nhưng rồi có hôm tôi lấy thêm một quả trứng trong tủ lạnh, nó đứng ngay phía sau nói:
— Trứng này con mua cho Tiểu Hạo bồi bổ. Mẹ muốn ăn thì lần sau báo trước.
Tiểu Hạo là cháu nội tôi, đang học trung học.
Tôi đặt quả trứng xuống.
— Mẹ không biết.
— Không biết thì lần sau phải hỏi.
Từ đó, muốn lấy hộp sữa, miếng trái cây hay ít thịt trong tủ lạnh, tôi đều phải nhìn sắc mặt con dâu.
Tiếp đó là căn phòng.
Vợ chồng Vĩnh Cường nói tầng hai thoáng hơn, muốn chuyển lên phòng của tôi. Chúng bảo sẽ sửa phòng nhỏ phía sau tầng một cho tôi tiện đi lại.
Tôi không đồng ý.
— Đây là phòng cha mẹ đã ở cả đời. Mẹ không muốn chuyển.
Tú Mai liền nói:
— Mẹ già rồi, leo cầu thang nguy hiểm. Chúng con lo cho mẹ.
Vĩnh Cường cũng khuyên:
— Mẹ ở dưới tiện hơn. Ban đêm đi vệ sinh cũng gần.
Cuối cùng, đồ đạc của tôi bị chuyển xuống chỉ trong một buổi sáng.
Căn phòng mới nhỏ, nằm sát gian chứa đồ. Mùa đông lạnh, mùa hè bí. Cửa sổ nhìn thẳng vào bức tường nhà bên cạnh.
Tôi tự an ủi mình rằng con cái nói đúng, tuổi cao không nên leo cầu thang.
Nhưng sau đó, tôi phát hiện phòng cũ được sửa sang rất đẹp. Chiếc giường gỗ của vợ chồng tôi bị thay bằng giường mới, bàn trang điểm của tôi bị chuyển đi, tủ quần áo bị khóa.
Tôi từng hỏi Vĩnh Cường:
— Những đồ cũ của cha con đâu?
Nó đáp qua loa:
— Đồ nào không dùng thì con bỏ bớt rồi.
Tôi đau lòng:
— Sao con không hỏi mẹ?
Tú Mai đứng bên cạnh nói:
— Nhà chật, giữ đồ cũ chỉ tổ bụi. Mẹ nên học cách buông bỏ.
Tôi không biết người cần học cách buông bỏ là tôi hay chính chúng nó đang buộc tôi phải buông bỏ tất cả.
Ngày giỗ chồng, tôi chuẩn bị một mâm cơm nhỏ.
Tôi lấy bát đũa cũ, đặt lên bàn, nhưng Tú Mai vừa nhìn đã cau mày.
— Mẹ bày nhiều thế làm gì? Nhà có ba người ăn.
— Đây là món cha con thích.
— Người mất rồi, làm nhiều cũng phí.
Tôi nhìn nó.
— Đó là lòng thành.
— Lòng thành không có nghĩa là phung phí.
Vĩnh Cường ngồi im, không nói câu nào.
Tôi tự mang mâm cơm vào phòng nhỏ, đặt trước di ảnh tạm in lại từ một tấm ảnh trong điện thoại.
Tấm ảnh gốc vẫn nằm trong ngăn tủ trên tầng hai.
Và sáng nay, tôi bị ngăn trước chính cánh cửa từng thuộc về mình.
Buổi tối, Vĩnh Cường mang tấm ảnh xuống.
Khung kính đã nứt một góc.
Tôi run tay nhận lấy.
— Sao lại nứt thế này?
Nó tránh mắt.
— Chắc lúc chuyển đồ bị va.
— Con biết đây là tấm ảnh duy nhất cha con chụp trước khi bệnh không?
— Con sẽ mua khung mới.
Tú Mai đứng phía sau nói:
— Chỉ là cái khung thôi, mẹ đừng làm quá lên.
Tôi nhìn hai vợ chồng nó, cảm giác lạnh từ lòng lan ra khắp người.
— Với các con, cái gì của mẹ cũng chỉ là “một món đồ”, “một căn phòng”, “một bữa cơm”. Vậy mẹ là gì?
Vĩnh Cường nhíu mày.
— Mẹ lại nghĩ linh tinh rồi.
— Mẹ hỏi thật. Trong căn nhà này, mẹ là gì?
Không ai trả lời.
Tiểu Hạo từ phòng đi ra, đeo tai nghe, thấy không khí căng thẳng liền hỏi:
— Có chuyện gì vậy?
Tú Mai nói:
— Không có gì. Bà nội lại buồn chuyện cũ thôi.
Tôi nhìn cháu trai.
— Hạo, con nói xem đây có phải nhà của bà không?
Cậu bé lúng túng.
— Trên giấy tờ là nhà của cha…
Câu nói ngây thơ nhưng chân thật khiến tôi chết lặng.
Tú Mai vội kéo con vào phòng.
— Con vào học đi.
Cánh cửa đóng lại.
Tôi ngồi xuống chiếc ghế nhỏ, ôm khung ảnh nứt trong lòng.
Tối ấy, tôi không ăn cơm.
Gần nửa đêm, tôi nghe tiếng vợ chồng Vĩnh Cường nói chuyện ở phòng khách.
Tú Mai hạ giọng, nhưng căn phòng của tôi ngay gần đó nên vẫn nghe rõ.
— Mẹ anh càng ngày càng khó tính. Có mỗi chuyện vào phòng mà cũng làm ầm lên.
Vĩnh Cường thở dài.
— Bà nhớ cha nên nhạy cảm thôi.
— Em nói trước, không thể cứ để bà muốn làm gì thì làm. Nhà đã sang tên cho anh. Sau này Tiểu Hạo cưới vợ còn phải sửa lại tầng một. Phòng của bà đang ở có thể làm phòng cho trẻ con.
— Vậy mẹ ở đâu?
— Khi đó tính. Có thể chuyển bà sang căn phòng nhỏ ngoài sân, hoặc thay nhau gửi sang nhà em gái anh vài tháng.
Tim tôi như ngừng đập.
Vĩnh Cường im lặng một lúc rồi nói:
— Tuyết Ninh chắc không đồng ý.
— Không đồng ý thì cũng phải chia trách nhiệm. Căn nhà đã cho anh không có nghĩa mọi việc chăm mẹ đều đổ lên đầu chúng ta.
Tôi ngồi trong bóng tối, hai tay lạnh ngắt.
Trước ngày sang tên, chính Tú Mai từng nói:
“Căn nhà để cho anh Cường thì chúng con sẽ chăm mẹ cả đời.”
Bây giờ, nó lại nói căn nhà và trách nhiệm là hai chuyện khác nhau.
Tôi nằm xuống nhưng không thể ngủ.
Sáng hôm sau, tôi dậy sớm, tự nấu bát cháo loãng.
Tú Mai đi vào bếp, nhìn nồi cháo rồi hỏi:
— Mẹ dùng gạo mới à?
— Ừ.
— Gạo đó con mua loại tốt cho Tiểu Hạo. Mẹ nấu cháo thì dùng túi gạo cũ ở góc kia.
Tôi nhìn theo tay nó.
Túi gạo cũ chỉ còn ít hạt vụn, đã để rất lâu.
— Mẹ ăn không nhiều.
— Không phải chuyện nhiều hay ít. Nhà phải biết tiết kiệm.
Tôi đặt muôi xuống.
— Tiền sinh hoạt mỗi tháng mẹ đều đưa cho các con.
— Số tiền ấy có đáng bao nhiêu? Tiền điện, nước, thức ăn đều tăng. Mẹ ở nhà cả ngày còn dùng nhiều hơn người khác.
Câu nói ấy khiến tôi đau hơn cả việc bị khóa ngoài cửa.
Tôi hỏi:
— Vậy con muốn mẹ đóng bao nhiêu?
Tú Mai hơi khựng lại rồi nói:
— Con không tính toán với mẹ. Con chỉ muốn mẹ biết trong nhà này ai cũng phải có ý thức.
Tôi cười nhạt.
— Không tính toán mà từng quả trứng, bát gạo con đều ghi nhớ.
Nó đỏ mặt.
— Mẹ nói thế là oan cho con. Con chăm mẹ bao năm mà mẹ chỉ nhớ vài chuyện nhỏ.
— Con chăm mẹ hay mẹ đang tự bỏ tiền để được ở nhờ trong căn nhà mẹ xây?
— Mẹ!
Vĩnh Cường từ ngoài đi vào, nghe thấy câu cuối liền nổi giận.
— Mẹ nói vậy quá đáng rồi. Tú Mai lo cho cả nhà, mẹ không giúp được thì thôi, sao cứ gây chuyện?
Tôi nhìn con trai.
— Mẹ gây chuyện?
— Mẹ biết con đi làm mệt, về nhà còn phải nghe cãi nhau không?
— Vậy con muốn mẹ làm gì?
— Mẹ sống yên ổn, đừng can thiệp quá nhiều là được.
Tôi bật cười, nhưng nước mắt chảy ra.
— Mẹ muốn vào phòng mình cũng là can thiệp. Mẹ ăn một quả trứng cũng là gây phiền. Mẹ hỏi về tiền sinh hoạt cũng là cãi nhau. Vậy yên ổn theo ý con là mẹ phải im lặng, ăn gì được cho, ở đâu được xếp, đúng không?
Vĩnh Cường im lặng.
Tú Mai quay mặt đi.
Tôi đứng dậy.
— Được. Từ hôm nay mẹ sẽ không làm phiền các con nữa.
Tôi trở về phòng, lấy chiếc vali cũ dưới gầm giường.
Tôi xếp vào đó vài bộ quần áo, thuốc men, giấy tờ tùy thân và khung ảnh của chồng.
Khi kéo vali ra phòng khách, Vĩnh Cường hoảng hốt.
— Mẹ đi đâu?
— Mẹ sang nhà Tuyết Ninh vài hôm.
Tú Mai nói ngay:
— Mẹ đi thì nhớ nói rõ với em ấy là mẹ tự muốn đi, không phải chúng con đuổi.
Tôi nhìn nó.
— Con yên tâm. Mẹ sẽ không làm ảnh hưởng thanh danh của các con.
Vĩnh Cường cau mày:
— Mẹ đừng nói mỉa mai như vậy. Con gọi xe đưa mẹ đi.
— Không cần. Mẹ tự đi được.
Tôi kéo vali ra khỏi cánh cửa lớn.
Đứng ngoài sân, tôi quay đầu nhìn căn nhà ba tầng.
Tầng hai có ban công rộng, nơi chồng tôi từng trồng mấy chậu hoa. Tầng một có gian bếp tôi từng nấu hàng nghìn bữa cơm. Bậc thềm trước cửa vẫn còn vết nứt do ngày trước Vĩnh Cường tập đi bị ngã, chồng tôi vội bế con nên làm rơi chiếc chậu đất.
Mọi ký ức đều ở đây.
Chỉ có tôi là không còn chỗ.
Tôi gọi điện cho Tuyết Ninh.
Vừa nghe giọng tôi, con bé hỏi ngay:
— Mẹ sao vậy?
Tôi cố nói bình thường:
— Mẹ muốn sang ở với con vài hôm.
Nó im lặng vài giây rồi đáp:
— Mẹ đứng yên đó. Con đến đón.
Nửa giờ sau, Tuyết Ninh xuất hiện.
Vừa nhìn thấy chiếc vali và đôi mắt sưng của tôi, nó không hỏi gì, chỉ ôm lấy tôi.
— Con đã nói rồi mà, mẹ không chịu nghe.
Tôi dựa vào vai con gái, lần đầu tiên trong nhiều tháng cho phép mình khóc.
Nhưng tôi chưa biết rằng việc rời khỏi căn nhà hôm ấy chỉ là khởi đầu.
Vĩnh Cường và Tú Mai không hề muốn tôi đi lâu.
Không phải vì nhớ mẹ.
Mà bởi chúng phát hiện trong số giấy tờ cũ của tôi còn có một thứ chưa từng được chuyển sang tên.
Một thứ đủ sức khiến thái độ của cả hai thay đổi hoàn toàn.
CHƯƠNG 2: THỨ CHÚNG MUỐN KHÔNG PHẢI LÀ MẸ
Nhà Tuyết Ninh chỉ có hai phòng ngủ.
Con bé sống cùng chồng là Chu Minh Viễn và một cô con gái đang học đại học. Khi tôi đến, Minh Viễn lập tức dọn căn phòng làm việc nhỏ cho tôi.
Nó nói:
— Mẹ cứ ở đây bao lâu cũng được. Con sẽ mang bàn làm việc ra phòng khách.
Tôi ái ngại:
— Mẹ ở vài hôm thôi. Các con đang yên ổn, mẹ đến làm xáo trộn hết.
Minh Viễn cười:
— Người một nhà thì không gọi là xáo trộn.
Câu nói đơn giản ấy khiến mắt tôi cay xè.
Tuyết Ninh nhìn chồng rồi quay sang tôi.
— Mẹ nghe chưa? Nhà nhỏ nhưng không ai bắt mẹ phải xin phép khi muốn mở một cánh cửa.
Tôi biết con gái vẫn giận chuyện tôi sang tên căn nhà cho anh trai.
— Con đừng trách anh con.
— Đến lúc này mẹ vẫn bảo vệ anh ấy sao?
— Nó chỉ bị vợ tác động.
Tuyết Ninh bật cười chua chát.
— Một người đàn ông ngoài năm mươi tuổi mà chuyện gì cũng đổ cho vợ thì còn đáng trách hơn. Anh ấy là con trai của mẹ. Anh ấy nhìn thấy mẹ bị đối xử thế nào mà vẫn im lặng.
Tôi cúi đầu.
Không phải tôi không hiểu.
Chỉ là thừa nhận con trai mình bất hiếu còn đau hơn tự lừa mình rằng nó chỉ nhất thời hồ đồ.
Những ngày đầu ở nhà con gái, tôi cảm thấy nhẹ nhõm hơn.
Tuyết Ninh không hỏi tôi ăn bao nhiêu. Minh Viễn sáng nào cũng pha trà, đặt cạnh giường rồi mới đi làm. Cháu ngoại về nhà thường ngồi trò chuyện với tôi, còn giúp tôi chỉnh lại điện thoại để có thể gọi video.
Nhưng đêm xuống, tôi vẫn nhớ căn nhà cũ.
Tôi nhớ tiếng bước chân của chồng, nhớ mùi thức ăn từ gian bếp, nhớ cây quế trong sân.
Tôi tự hỏi liệu mình có quá nhạy cảm không.
Có lẽ người già sống chung với con cái đều phải nhường nhịn.
Có lẽ Tú Mai tính toán vì kinh tế gia đình khó khăn.
Có lẽ Vĩnh Cường thật sự mệt mỏi.
Tôi cứ tìm lý do để giảm bớt lỗi cho chúng.
Ngày thứ năm, Vĩnh Cường gọi điện.
— Mẹ ở bên đó quen không?
Tôi nghe giọng con, lòng mềm xuống.
— Cũng được.
— Mẹ định khi nào về?
Tôi chưa kịp trả lời, Tuyết Ninh đang ngồi gần đó đã nhìn tôi cảnh giác.
— Mẹ chưa biết.
Vĩnh Cường thở dài.
— Hôm trước chỉ là hiểu lầm. Tú Mai cũng biết mình nói hơi quá. Mẹ về đi, nhà mình không thể thiếu mẹ.
Tôi xúc động.
— Nó thật sự nói vậy sao?
— Vâng. Nó còn bảo sẽ mua món mẹ thích.
Tuyết Ninh giơ tay, ra hiệu tôi đừng vội tin.
Tôi hỏi:
— Phòng của mẹ thì sao?
Đầu dây bên kia im lặng một chút.
— Mẹ vẫn ở phòng dưới. Ở đó tiện hơn.
Niềm hy vọng trong tôi giảm xuống.
— Mẹ chưa muốn về.
Giọng Vĩnh Cường thay đổi.
— Mẹ còn giận sao? Mẹ sang nhà em gái lâu quá, người ngoài biết lại nói chúng con không chăm sóc mẹ.
Tôi nhận ra điều nó lo không phải cảm giác của tôi mà là lời bàn tán.
— Con không cần lo người ngoài. Mẹ sẽ không nói gì.
— Mẹ nói vậy càng khiến người ta hiểu lầm.
Tuyết Ninh giật lấy điện thoại.
— Anh sợ người ta hiểu lầm thì đáng lẽ phải đối xử tốt với mẹ từ đầu.
— Tuyết Ninh, đây là chuyện giữa anh và mẹ.
— Mẹ đang ở nhà em. Chuyện này liên quan đến em.
— Em đừng kích động mẹ.
— Anh nghĩ mẹ là đứa trẻ không biết suy nghĩ sao?
Hai anh em cãi nhau.
Tôi vội cầm lại điện thoại.
— Thôi, các con đừng cãi. Mẹ ở đây ít hôm rồi tính.
Vĩnh Cường hạ giọng:
— Mẹ, con sẽ qua đón mẹ.
— Không cần.
— Vậy cuối tuần con tới thăm.
Nó cúp máy.
Tuyết Ninh nhìn tôi.
— Mẹ đừng để vài câu ngọt ngào làm mềm lòng.
— Dù sao nó cũng là anh con.
— Chính vì là anh con nên con càng thất vọng.
Cuối tuần, Vĩnh Cường và Tú Mai thật sự tới.
Tú Mai mang theo nhiều trái cây và một hộp thuốc bổ.
Vừa vào cửa, nó đã nắm tay tôi.
— Mẹ, hôm trước con nóng quá nên nói không phải. Mẹ đừng giận.
Tôi nhìn gương mặt con dâu.
Nó cười rất hiền, giống hệt trước ngày sang tên nhà.
— Con biết sai ở đâu không?
Nó đáp ngay:
— Con không nên tính toán chuyện ăn uống với mẹ, cũng không nên ngăn mẹ vào phòng. Con hứa sau này sẽ sửa.
Vĩnh Cường tiếp lời:
— Mẹ về nhà đi. Mấy ngày mẹ không ở, căn nhà trống vắng lắm.
Tuyết Ninh ngồi đối diện, lạnh nhạt hỏi:
— Trống vắng hay thiếu người nấu cơm, quét dọn?
Tú Mai đỏ mặt.
— Em nói vậy oan cho chị. Mẹ ở nhà muốn làm thì làm, chị chưa bao giờ bắt.
Tuyết Ninh định đáp nhưng Minh Viễn nhẹ nhàng chạm vào tay vợ, ra hiệu bình tĩnh.
Tôi hỏi:
— Các con đến chỉ để đón mẹ về sao?
Vĩnh Cường nhìn Tú Mai.
Hai người trao đổi ánh mắt rất nhanh.
Tôi nhận ra.
— Còn chuyện gì nữa?
Tú Mai cười gượng.
— Thật ra có một việc nhỏ. Trước đây cha để lại một căn cửa hàng cũ gần khu chợ, giấy tờ vẫn đứng tên mẹ phải không?
Tôi sững người.
Đó là gian hàng nơi vợ chồng tôi từng buôn bán.
Sau khi nghỉ, chúng tôi cho một người quen thuê với giá thấp. Thu nhập hằng tháng không nhiều nhưng đủ để tôi mua thuốc và chi tiêu cá nhân.
Vĩnh Cường từng nhiều lần đề nghị tôi sang tên gian hàng ấy, nhưng tôi chưa đồng ý. Chồng tôi trước khi mất đã dặn:
— Căn nhà có thể để cho con, nhưng gian hàng phải giữ lại cho bà. Dù sau này có chuyện gì, bà vẫn còn một khoản mà sống.
Tôi hỏi:
— Sao con nhắc chuyện đó?
Vĩnh Cường nói:
— Người thuê sắp hết hợp đồng. Con tính sửa lại, cho Tiểu Hạo mở cửa hàng sau khi học xong.
— Nó còn chưa tốt nghiệp.
— Chuẩn bị trước vẫn tốt.
Tú Mai nói thêm:
— Gian hàng để cho người ngoài thuê phí quá. Người nhà dùng mới có lợi.
Tuyết Ninh cười lạnh.
— Hóa ra hôm nay anh chị mang thuốc bổ đến là vì gian hàng.
— Em đừng nói khó nghe.
Vĩnh Cường cau mặt.
— Gian hàng sau này cũng thuộc về gia đình. Anh chỉ muốn sử dụng hợp lý.
Tôi nhìn con trai.
— Con muốn mẹ sang tên tiếp?
— Không nhất thiết ngay. Chỉ cần mẹ ký giấy cho con quyền quản lý.
— Tiền thuê hiện tại thì sao?
— Mẹ sống cùng chúng con, mọi chi phí chúng con lo. Khoản tiền ấy có thể dùng cho Tiểu Hạo.
Tôi bật cười.
— Khi mẹ ở nhà con, một bát gạo cũng phải tính. Bây giờ con lại nói mọi chi phí đều do con lo?
Tú Mai hơi mất bình tĩnh.
— Mẹ cứ nhắc mãi vài chuyện nhỏ. Chúng con đã xin lỗi rồi.
— Nếu không có gian hàng, hôm nay các con có đến xin lỗi không?
Căn phòng im lặng.
Vĩnh Cường nói:
— Mẹ đừng suy diễn.
Tôi nhìn thẳng vào mắt nó.
— Con trả lời mẹ. Nếu gian hàng ấy cũng đã sang tên cho con từ trước, con có đến đây đón mẹ không?
Nó không đáp.
Sự im lặng ấy chính là câu trả lời.
Tôi thấy lòng mình nguội hẳn.
Tú Mai vẫn cố thuyết phục:
— Mẹ giữ tài sản làm gì? Sau này cũng để cho con cháu. Sang sớm thì chúng con còn biết ơn.
Tuyết Ninh bật dậy.
— Chị nói câu đó mà không thấy xấu hổ sao? Căn nhà đã sang cho anh chị, mẹ phải xin phép mới được vào phòng. Bây giờ còn muốn lấy nốt nguồn sống cuối cùng của mẹ.
— Em đừng vu khống. Chúng tôi vẫn chăm mẹ.
— Chăm kiểu tính từng quả trứng à?
Vĩnh Cường quát:
— Đủ rồi!
Minh Viễn đứng lên, giọng vẫn bình tĩnh:
— Anh Cường, đây là nhà tôi. Anh không nên lớn tiếng với vợ tôi.
Vĩnh Cường nhìn em rể rồi hạ giọng.
— Tôi chỉ muốn nói chuyện gia đình.
— Vậy hãy nói bằng lý lẽ.
Tôi nâng tay.
— Không cần nói nữa.
Tất cả quay sang.
Tôi nhìn Vĩnh Cường.
— Gian hàng mẹ không sang tên. Quyền quản lý cũng không giao.
Mặt nó tối lại.
— Mẹ không tin con?
— Căn nhà mẹ đã tin con một lần.
— Chỉ vì vài mâu thuẫn nhỏ mà mẹ phủ nhận tất cả sao?
— Với con, việc mẹ không còn quyền bước vào phòng mình là nhỏ. Việc mẹ phải hỏi trước khi ăn cũng là nhỏ. Nhưng với mẹ, từng chuyện nhỏ ấy gom lại thành cả tuổi già bị coi thường.
Tú Mai đứng dậy.
— Nếu mẹ đã nghe lời Tuyết Ninh, chúng con không còn gì để nói.
Tuyết Ninh tức giận:
— Chị đừng đổ cho tôi. Mẹ tự nhìn thấy bộ mặt của anh chị.
Vĩnh Cường cầm áo khoác.
— Mẹ cứ ở đây. Khi nào bình tĩnh thì về.
Tôi nói:
— Mẹ rất bình tĩnh.
Nó dừng bước nhưng không quay lại.
— Mẹ giữ gian hàng thì sau này đừng trách con cái không lo đủ.
Câu nói ấy khiến tất cả sững sờ.
Tôi hỏi:
— Con đang đe dọa mẹ sao?
Vĩnh Cường mím môi.
— Con chỉ nói thực tế. Mỗi nhà có khó khăn riêng. Nếu mẹ không tin chúng con, chúng con cũng không thể gánh hết trách nhiệm.
Tôi gật đầu.
— Mẹ hiểu rồi.
Vợ chồng nó rời đi.
Cánh cửa vừa đóng, chân tôi mềm nhũn.
Tuyết Ninh chạy tới đỡ.
— Mẹ, đừng buồn.
Tôi lắc đầu.
— Mẹ không buồn vì gian hàng. Mẹ buồn vì đến hôm nay mới nhận ra thứ anh con muốn giữ không phải là mẹ.
Tối ấy, tôi mở chiếc hộp cũ đựng giấy tờ.
Ngoài giấy chứng nhận của gian hàng, bên trong còn có sổ tiết kiệm nhỏ và một phong thư chồng tôi viết trước khi mất.
Tôi chưa từng mở lá thư ấy.
Trên phong bì ghi: “Gửi bà, nếu sau này các con làm bà đau lòng.”
Tay tôi run lên.
Tôi mở thư.
Nét chữ của ông đã yếu nhưng vẫn rõ:
“Bà à,
Tôi biết bà thương con, nhất là thằng Cường. Nhưng thương con không có nghĩa là giao hết mọi thứ rồi tự đặt mình vào cảnh phụ thuộc. Người tốt có thể đổi khác khi quyền lợi đến quá dễ dàng. Con hiếu thảo thật lòng sẽ chăm bà dù bà còn tài sản hay không. Con chỉ tử tế vì tài sản thì càng cho sớm, bà càng sớm nhìn thấy lòng nó.
Căn nhà nếu bà muốn cho thì tôi không cản. Nhưng gian hàng và số tiền tiết kiệm này, bà phải giữ. Không phải để chống lại con, mà để giữ quyền lựa chọn cho mình.
Tuổi già cần tình thân, nhưng cũng cần một cánh cửa có thể tự mở, một bữa cơm không phải xin phép và chút tiền để không ai có quyền xem thường.
Nếu một ngày bà thấy mình không còn được tôn trọng, hãy rời đi. Đừng sợ người ta nói. Một mái nhà không có sự tôn trọng thì chỉ là bốn bức tường.”
Tôi đọc đến đâu khóc đến đó.
Ông đã nhìn thấy điều mà tôi không muốn nhìn.
Tuyết Ninh ngồi cạnh, ôm vai tôi.
— Cha hiểu mẹ nhất.
Tôi gấp thư lại.
— Mẹ đã sai.
— Mẹ tin con trai mình không phải là sai.
— Sai ở chỗ mẹ trao hết quyền lựa chọn rồi nghĩ tình thân sẽ bảo vệ mình.
Ngày hôm sau, tôi quyết định đến gian hàng.
Người thuê là vợ chồng trẻ đã buôn bán ở đó nhiều năm. Thấy tôi, họ rất vui.
— Bác Trần, bác khỏe không? Lâu rồi bác không đến.
Tôi hỏi chuyện làm ăn rồi nhìn quanh.
Gian hàng không lớn, nhưng sạch sẽ. Trên bức tường sau quầy vẫn còn dấu bút chì chồng tôi từng ghi số hàng.
Tôi chợt có một ý nghĩ.
— Nếu tôi lấy lại nửa gian phía sau để ở tạm, có ảnh hưởng các cháu không?
Hai vợ chồng ngạc nhiên.
— Bác muốn ở đây sao?
— Tôi muốn sửa thành một căn phòng nhỏ. Phần trước các cháu vẫn thuê như cũ.
Người chồng nói:
— Phía sau có cửa riêng. Sửa lại hoàn toàn được. Nhưng nhà bác rộng như vậy, sao bác lại…
Tôi cười buồn.
— Nhà rộng nhưng không còn chỗ cho tôi.
Họ không hỏi thêm.
Tôi dùng một phần tiền tiết kiệm để sửa gian phía sau thành căn phòng nhỏ có cửa sổ, giường, bếp và nhà vệ sinh riêng.
Tuyết Ninh phản đối.
— Mẹ cứ ở với con.
Tôi nói:
— Mẹ biết con thương mẹ. Nhưng mẹ không muốn từ nhà con trai chuyển sang phụ thuộc vào con gái. Mẹ cần một nơi của riêng mình.
Minh Viễn đồng ý.
— Con nghĩ mẹ nói đúng. Chúng con vẫn ở gần, có chuyện gì mẹ gọi ngay.
Ba tuần sau, tôi chuyển đến căn phòng mới.
Ngày đầu tiên tự mở cánh cửa của mình, tôi đứng rất lâu trước ngưỡng cửa.
Nơi này nhỏ hơn phòng cũ rất nhiều.
Nhưng chiếc chìa khóa nằm trong tay tôi.
Tôi nấu một bát mì, bỏ thêm trứng và rau. Không ai hỏi tôi dùng gạo nào, trứng dành cho ai, tiền điện bao nhiêu.
Tôi đặt ảnh chồng lên chiếc bàn nhỏ.
— Ông thấy không? Tôi nghe lời ông rồi.
Tưởng rằng từ đây mọi chuyện sẽ yên.
Nhưng Vĩnh Cường biết tôi dọn ra gian hàng, nó lập tức tìm đến.
Không phải để xin lỗi.
Nó mang theo một tập giấy và nói một câu khiến tôi hiểu rằng con trai mình đã đi xa đến mức nào:
— Mẹ đã không sống ở căn nhà nữa thì nên ký giấy xác nhận từ bỏ quyền cư trú, để sau này khỏi xảy ra tranh chấp.
CHƯƠNG 3: TUỔI GIÀ KHÔNG THỂ SỐNG BẰNG LỜI HỨA
Vĩnh Cường đặt tập giấy lên bàn.
Tôi không cầm.
— Con vừa nói gì?
Nó ngồi xuống chiếc ghế đối diện.
— Mẹ đừng hiểu lầm. Đây chỉ là thủ tục. Nhà đã đứng tên con, nhưng hộ khẩu và một số giấy tờ của mẹ vẫn gắn với địa chỉ cũ. Sau này con muốn sửa nhà hoặc làm thủ tục gì cũng bất tiện.
Tôi nhìn con trai.
— Con muốn mẹ xác nhận không còn quyền quay về căn nhà ấy?
— Không phải không được quay về. Mẹ vẫn là mẹ con. Chỉ là về mặt giấy tờ nên rõ ràng.
Tôi bật cười.
— Mẹ đã cho con cả căn nhà. Bây giờ con còn sợ một bà già bảy mươi ba tuổi tranh nhà với con sao?
— Con không sợ. Nhưng Tú Mai nói làm gì cũng nên minh bạch.
— Lại là Tú Mai.
Nó cau mày.
— Mẹ đừng đổ hết lỗi cho cô ấy. Con cũng thấy hợp lý.
Câu trả lời ấy đau nhưng không còn làm tôi bất ngờ.
Tôi đẩy tập giấy về phía con.
— Mẹ không ký.
— Vì sao?
— Vì đó là nơi thờ cha con. Mẹ có thể không sống ở đó, nhưng mẹ không từ bỏ quyền bước vào thắp cho ông ấy nén hương.
— Con sẽ thờ cha chu đáo.
— Giỗ đầu ông ấy, con còn không nhớ món cha thích. Mẹ dựa vào đâu để tin?
Vĩnh Cường im lặng.
Tôi hỏi:
— Con có từng nghĩ nếu một ngày mẹ bệnh nặng, căn phòng này không còn phù hợp, mẹ muốn về nhà thì sao không?
— Khi đó tính.
— Mẹ đã nghe câu “khi đó tính” quá nhiều rồi.
Nó mất kiên nhẫn.
— Mẹ muốn thế nào? Nhà đã sang tên cho con, mẹ lại dọn ra ngoài, nhưng vẫn muốn giữ quyền quay về bất cứ lúc nào. Như vậy chúng con rất khó sắp xếp cuộc sống.
— Căn nhà ấy có ba tầng.
— Sau này Tiểu Hạo lập gia đình, con cái nó cần phòng.
— Còn mẹ không cần chỗ?
— Mẹ có chỗ này rồi.
Tôi nhìn căn phòng nhỏ phía sau gian hàng.
— Đây là tài sản mẹ giữ lại. Nếu mẹ cũng sang tên cho con như căn nhà, bây giờ mẹ ở đâu?
Vĩnh Cường quay mặt đi.
Tôi nói:
— Con về đi.
— Mẹ không ký thì sau này có việc đừng trách con không báo trước.
— Con còn định làm gì?
— Sửa toàn bộ căn nhà. Có thể phá phòng cũ của mẹ, thay đổi bàn thờ. Con chỉ nói để mẹ biết.
Tôi đứng bật dậy.
— Con dám động vào bàn thờ cha con?
— Mẹ đừng làm quá. Bàn thờ có thể chuyển lên tầng ba.
— Cha con khi sống đã dặn đặt ở gian giữa tầng một.
— Người sống phải thuận tiện trước.
Tôi nhìn con trai, lòng lạnh như tro.
— Được. Nếu con đã nói vậy, mẹ cũng nói rõ. Gian hàng mẹ sẽ không để lại cho con.
Vĩnh Cường quay phắt lại.
— Mẹ định cho Tuyết Ninh?
— Mẹ chưa quyết định.
— Căn nhà đã cho con, gian hàng nên để em ấy thì mới công bằng sao?
Tôi cười chua chát.
— Hóa ra con vẫn luôn nghĩ căn nhà là phần của con, gian hàng là phần còn lại phải chia tiếp.
— Con không có ý đó.
— Con có.
Tôi chỉ ra cửa.
— Về đi.
Nó đứng dậy, sắc mặt khó coi.
— Mẹ càng lớn tuổi càng cố chấp.
— Có lẽ. Nhưng sự cố chấp này đến quá muộn. Nếu mẹ cố chấp sớm hơn, mẹ đã không phải ngồi đây nghe con yêu cầu từ bỏ quyền trở về nhà mình.
Vĩnh Cường bỏ đi.
Tối đó, tôi kể lại mọi chuyện cho Tuyết Ninh.
Nó tức đến mức muốn gọi điện chất vấn anh trai.
Tôi ngăn lại.
— Không cần nữa.
— Mẹ còn định nhịn đến bao giờ?
— Mẹ không nhịn. Mẹ chỉ không muốn cãi nhau vô ích.
— Vậy mẹ định làm gì?
Tôi nhìn phong thư của chồng.
— Mẹ sẽ sắp xếp lại mọi thứ.
Tôi tìm một người am hiểu giấy tờ để hỏi về quyền lợi của mình.
Sau khi xem hồ sơ sang tên, người ấy nói:
— Căn nhà đã được tặng cho hoàn toàn, không kèm điều kiện chăm sóc hay quyền cư trú suốt đời. Về mặt giấy tờ, bà rất bất lợi.
Tôi hỏi:
— Nếu con trai không cho tôi vào nữa thì sao?
— Khó xử lý nếu không có thỏa thuận trước. Bà có thể thương lượng, nhưng quyền sở hữu hiện thuộc về anh ấy.
Tôi nghe mà vừa đau vừa hối hận.
Ngày ký giấy, tôi chỉ nghe lời con trai, không nghĩ đến việc ghi điều kiện được sống trong nhà đến cuối đời.
Tôi hỏi tiếp:
— Gian hàng và tiền tiết kiệm vẫn đứng tên tôi. Tôi có quyền quyết định chứ?
— Hoàn toàn có.
Tôi gật đầu.
Sau nhiều đêm suy nghĩ, tôi lập một văn bản phân chia tài sản rõ ràng.
Gian hàng sẽ không sang tên ngay cho bất kỳ đứa con nào.
Tiền thuê hằng tháng dùng cho chi phí sinh hoạt, chữa bệnh và thuê người hỗ trợ khi tôi yếu.
Sau khi tôi qua đời, một phần giá trị gian hàng sẽ để cho Tuyết Ninh, vì con bé đã chăm sóc tôi không tính toán. Một phần nhỏ để cho Tiểu Hạo, với điều kiện cháu thường xuyên thăm nom và không bỏ học. Phần còn lại dành để giúp một số người già có hoàn cảnh khó khăn trong khu chợ cũ.
Vĩnh Cường không được nhận thêm tài sản.
Không phải vì tôi muốn trả đũa.
Mà vì căn nhà ba tầng nó đã nhận đủ lớn hơn tất cả phần còn lại.
Tôi cũng viết một lá thư cho con trai:
“Cường,
Mẹ từng nghĩ cho con nhà là thể hiện tình yêu. Sau này mẹ mới hiểu, tình yêu không có giới hạn sẽ khiến người nhận tưởng mọi thứ là đương nhiên.
Mẹ không lấy lại căn nhà, cũng không đòi con trả tiền. Nhưng từ nay mẹ sẽ tự quyết định cuộc sống và tài sản còn lại.
Mẹ không cần con quỳ xuống xin lỗi. Mẹ chỉ mong một ngày con hiểu rằng điều làm mẹ đau nhất không phải mất căn phòng, mà là mất cảm giác mình còn là mẹ trong mắt con.”
Tuyết Ninh đọc thư, khóc.
— Mẹ vẫn để phần cho Tiểu Hạo sao?
— Cháu không có lỗi.
— Nhưng nó từng nói nhà trên giấy tờ là của cha.
— Nó chỉ nói sự thật người lớn dạy nó. Mẹ muốn nó có cơ hội hiểu một sự thật khác.
Cuộc sống của tôi dần ổn định.
Buổi sáng, tôi giúp đôi vợ chồng thuê gian hàng sắp xếp hàng hóa. Không phải vì cần làm việc, mà vì ngồi một mình quá lâu khiến tôi buồn.
Họ trả tôi một khoản nhỏ, nhưng tôi từ chối.
— Tôi làm cho vui.
Người vợ trẻ nói:
— Bác giúp bọn cháu nhiều, sao lại không nhận?
Tôi cười:
— Vậy mỗi ngày cho bác một bữa cơm trưa.
Từ đó, chúng tôi ăn cùng nhau.
Không ai tính tôi ăn mấy miếng thịt.
Không ai hỏi tôi dùng bao nhiêu gạo.
Những người bán hàng xung quanh biết chuyện, thường ghé thăm. Có bà cụ sống một mình mang cho tôi ít rau. Có ông lão sửa khóa giúp tôi lắp thêm tay vịn trong nhà vệ sinh. Tôi nhận ra đôi khi người không cùng huyết thống lại cho ta cảm giác gia đình hơn những người mang chung dòng máu.
Một buổi chiều, Tiểu Hạo tìm đến.
Nó đứng ngoài cửa, tay cầm túi trái cây.
— Bà nội.
Tôi ngạc nhiên.
— Sao con biết chỗ này?
— Cô Tuyết Ninh nói.
Nó bước vào, nhìn căn phòng nhỏ.
— Bà sống ở đây thật sao?
— Ừ.
— Cha nói bà thích ở riêng.
Tôi im lặng một lúc rồi hỏi:
— Con nghĩ sao?
Nó cúi đầu.
— Con không biết. Nhưng hôm bà đi, con nghe mẹ nói sau này sẽ sửa phòng bà thành phòng trẻ con.
Tôi thấy lòng nhói lên.
— Con đến đây vì ai bảo?
— Không ai cả.
Nó lấy trong túi ra một chiếc khung ảnh mới.
— Con tìm thấy tấm ảnh của ông nội trong ngăn tủ. Con thay khung rồi mang cho bà.
Tôi nhận lấy, tay run lên.
Tấm ảnh cũ đã được lau sạch, đặt trong khung gỗ đơn giản.
— Cảm ơn con.
Tiểu Hạo ngồi xuống.
— Bà nội, hôm trước con nói nhà là của cha. Con không biết bà buồn.
— Con nói đúng theo giấy tờ.
— Nhưng cô nói có những thứ đúng trên giấy chưa chắc đúng trong lòng.
Tôi nhìn cháu.
— Cô con nói vậy sao?
— Vâng. Cô còn nói căn nhà do ông bà xây, cha chỉ được nhận chứ không phải tự làm ra.
Cậu bé im lặng rồi hỏi:
— Bà có ghét cha mẹ con không?
Tôi lắc đầu.
— Bà buồn, nhưng không ghét.
— Bà có về nhà nữa không?
— Khi nào mọi người thật sự muốn bà về, không phải vì sợ người ngoài nói hay muốn bà ký giấy gì đó, bà sẽ cân nhắc.
Tiểu Hạo cúi đầu.
— Con nhớ món mì bà nấu.
Tôi cười.
— Bà nấu cho con ăn.
Tôi vào bếp, lấy hai quả trứng.
Không cần hỏi ai.
Tôi nấu một bát mì lớn, bỏ cả hai quả vào.
Tiểu Hạo ăn rất ngon.
Trước khi về, nó nói:
— Từ nay mỗi tuần con sẽ đến thăm bà.
Tôi không ép cháu hứa.
Nhưng tuần sau nó thật sự tới.
Rồi tuần sau nữa.
Có hôm nó giúp tôi mua thuốc. Có hôm chỉ ngồi học ở chiếc bàn nhỏ. Tôi dần hiểu lòng tốt và sự hiếu thuận cũng cần được dạy bằng hành động, không chỉ bằng lời.
Gần một năm trôi qua.
Một ngày, tôi nhận được tin Vĩnh Cường bị mất việc.
Công việc của Tú Mai cũng không ổn định. Chi phí học hành của Tiểu Hạo tăng, khoản vay sửa nhà đến hạn khiến gia đình căng thẳng.
Tuyết Ninh nói:
— Mẹ đừng vội đưa tiền.
— Mẹ biết.
Vài hôm sau, Vĩnh Cường đến.
Lần này nó không mang giấy tờ.
Nó đứng ngoài cửa rất lâu, không dám bước vào.
Tôi nói:
— Vào đi.
Nó ngồi xuống, hai tay đan vào nhau.
— Mẹ sống khỏe không?
— Khỏe.
— Con… gần đây hơi khó khăn.
Tôi chờ.
Nó nói tiếp:
— Con không đến để xin gian hàng.
Tôi nhìn con.
— Vậy con đến làm gì?
Mắt nó đỏ lên.
— Con đến xin lỗi.
Tôi im lặng.
— Sau khi mẹ đi, lúc đầu con thấy nhẹ nhàng. Không còn ai nhắc chuyện cũ, không còn mâu thuẫn. Nhưng dần dần căn nhà thật sự trống. Tiểu Hạo không muốn ăn cơm ở nhà, thường sang đây. Tú Mai và con cãi nhau nhiều hơn.
Nó cúi đầu.
— Hôm con mất việc, con mới hiểu cảm giác phải nhìn sắc mặt người khác để sống. Con nhớ đến việc mẹ muốn ăn một quả trứng cũng phải hỏi.
Tôi không nói.
Vĩnh Cường lau mắt.
— Con đã sai. Không phải chỉ vì nghe vợ. Con tham sự thuận tiện, tham quyền sở hữu. Con nghĩ nhà đã đứng tên mình thì mọi thứ phải theo ý mình. Con quên mất đó là nhà cha mẹ xây.
— Con xin lỗi vì đang khó khăn hay vì thật sự hiểu?
Nó ngẩng lên.
— Ban đầu có lẽ vì khó khăn nên con mới nghĩ lại. Nhưng càng nghĩ con càng thấy mình tệ.
Nó lấy ra một tập giấy.
Tôi cảnh giác.
Nó vội nói:
— Không phải giấy bắt mẹ ký. Là giấy con đã chuẩn bị để xác lập quyền ở của mẹ trong căn nhà đến cuối đời. Con cũng ghi rõ gian giữa tầng một giữ nguyên để thờ cha. Phòng của mẹ sẽ được trả lại.
Tôi nhìn giấy nhưng không cầm ngay.
— Tú Mai đồng ý sao?
— Ban đầu cô ấy không đồng ý. Con nói nếu cô ấy không chấp nhận thì con sẽ bán phần tài sản khác để thu xếp, nhưng quyền của mẹ phải được trả lại.
— Các con định mời mẹ về?
— Vâng. Nhưng nếu mẹ không muốn, con vẫn làm giấy. Căn nhà ấy luôn có chỗ cho mẹ.
Tôi nhìn con trai thật lâu.
Trong lòng tôi có đau, có giận, nhưng cũng có một phần mềm yếu của người mẹ.
— Cường, mẹ có thể tha thứ. Nhưng mẹ không quay về sống như trước.
Mắt nó tối lại.
— Mẹ vẫn không tin con?
— Niềm tin không trở lại chỉ bằng một lời xin lỗi. Mẹ muốn ở đây. Mẹ có chìa khóa riêng, tiền riêng và cuộc sống riêng.
— Con hiểu.
— Mẹ sẽ về thắp hương cha con, ăn cơm cùng các con khi muốn. Nhưng mẹ không sang tên gian hàng, không từ bỏ chỗ ở này.
— Con không đòi nữa.
— Còn một việc.
— Mẹ nói đi.
— Con phải xin lỗi Tuyết Ninh. Nó không tranh tài sản, chỉ bảo vệ mẹ. Con từng trách nó kích động mẹ.
Vĩnh Cường gật đầu.
— Con sẽ làm.
— Và xin lỗi cả Tiểu Hạo. Vì cách con đối xử với mẹ đã dạy cháu một bài học sai rằng giấy tờ quan trọng hơn tình thân.
Nó cúi đầu.
— Con hiểu.
Tôi ký vào bản thỏa thuận quyền cư trú sau khi đã xem kỹ, nhưng không chuyển về ngay.
Vài ngày sau, Vĩnh Cường cùng Tú Mai đến.
Tú Mai không còn vẻ kiêu ngạo. Nó đứng trước mặt tôi, cúi đầu.
— Mẹ, con xin lỗi.
Tôi hỏi:
— Con xin lỗi vì điều gì?
Nó hít sâu.
— Vì con từng tính toán với mẹ, từng coi căn nhà đứng tên chồng con là của riêng vợ chồng con. Con nghĩ chăm mẹ là gánh nặng, nhưng lại xem tài sản mẹ cho là điều đương nhiên.
Nước mắt nó rơi.
— Sau khi anh Cường mất việc, con sợ mất nhà, sợ thiếu tiền. Lúc đó con mới hiểu mẹ đã sợ thế nào khi không còn gì trong tay.
Tôi không vội đỡ nó.
— Con có thể sửa không?
— Con sẽ cố.
— Đừng hứa chăm mẹ cả đời nữa.
Nó ngẩng lên.
Tôi nói:
— Hứa lớn rất dễ. Từ nay chỉ cần làm đúng từng việc nhỏ. Một bữa cơm không tính toán. Một cánh cửa không khóa trước mặt người già. Một câu hỏi xem mẹ có khỏe không mà không kèm theo chuyện tài sản.
Tú Mai gật đầu.
Tôi tha thứ, nhưng không quên bài học.
Năm ấy, vào ngày giỗ chồng, tôi trở về căn nhà ba tầng.
Cánh cửa phòng cũ đã mở.
Bàn thờ được đặt lại ngay ngắn ở gian giữa. Tấm ảnh của chồng đặt chính giữa, bên cạnh là bình hoa cúc trắng.
Tiểu Hạo chạy ra đón.
— Bà nội, con đã tự lau bàn thờ.
Tôi xoa đầu cháu.
Vĩnh Cường đứng phía sau.
— Mẹ lên phòng xem thử.
Căn phòng cũ đã được sửa lại gần giống trước đây. Chiếc giường gỗ được mang về, bàn nhỏ đặt bên cửa sổ, tủ không còn khóa.
Trên bàn có một chiếc chìa khóa.
Vĩnh Cường đưa cho tôi.
— Đây là chìa khóa của mẹ. Không ai được tự ý vào nếu mẹ không đồng ý.
Tôi cầm chiếc chìa khóa, lòng chua xót.
Thứ vốn thuộc về mình, cuối cùng được trả lại như một món quà.
Nhưng tôi không trách nữa.
Tôi đặt chìa khóa xuống.
— Mẹ sẽ giữ. Nhưng tối nay mẹ vẫn về căn phòng ở gian hàng.
Vĩnh Cường gật đầu.
— Con biết.
Bữa cơm giỗ hôm ấy có đủ món chồng tôi thích.
Tú Mai gắp thức ăn cho tôi, nhưng không quá săn đón. Tuyết Ninh và Minh Viễn cũng đến. Hai anh em ban đầu còn ngượng ngùng, sau đó Vĩnh Cường chủ động nâng chén trà.
— Anh xin lỗi em.
Tuyết Ninh nhìn anh.
— Em không cần anh xin lỗi vì em. Em chỉ mong sau này anh đừng để mẹ phải rời nhà lần nữa.
— Anh hứa.
Tôi đặt đũa xuống.
— Lại hứa.
Cả nhà im lặng rồi cùng bật cười.
Tôi nói:
— Đừng hứa. Cứ làm đi.
Sau bữa cơm, tôi đứng ngoài sân nhìn căn nhà.
Tôi vẫn yêu nơi này.
Nhưng tôi không còn xem nó là toàn bộ sự an toàn của mình.
Sự an toàn thật sự nằm trong việc tôi có quyền lựa chọn ở đâu, tiêu tiền thế nào và mở cánh cửa nào.
Ở tuổi bảy mươi ba, tôi đã trả một cái giá rất đắt để hiểu ra điều ấy.
Cha mẹ có thể cho con tài sản, nhưng đừng cho đến mức chính mình không còn đường lui.
Có thể tin con, nhưng giấy tờ vẫn cần rõ ràng.
Có thể yêu thương hết lòng, nhưng quyền được tôn trọng phải giữ lại.
Tài sản trao sớm chưa chắc khiến con cái biết ơn sớm. Đôi khi nó chỉ khiến người nhận quên mất những năm tháng cha mẹ đã đánh đổi để tạo nên tài sản ấy.
Tôi không khuyên người già giữ của để thử lòng con.
Tôi chỉ muốn nói rằng tuổi già không thể sống bằng lời hứa.
Một mái nhà chỉ thật sự là nhà khi người lớn tuổi được bước vào mà không phải xin phép.
Một bữa cơm chỉ thật sự là cơm gia đình khi không ai phải đếm mình đã ăn bao nhiêu.
Và lòng hiếu thảo chỉ thật sự có giá trị khi cha mẹ không còn thứ gì để cho, nhưng con cái vẫn ngồi xuống bên họ, hỏi một câu giản dị:
— Hôm nay mẹ có khỏe không?
Tôi đã mất quyền làm chủ căn nhà ba tầng.
Nhưng nhờ giữ lại gian hàng nhỏ và chút tỉnh táo cuối cùng, tôi tìm lại được quyền làm chủ cuộc đời mình.
Đó là phần thừa kế quan trọng nhất mà tôi muốn để lại cho con cháu:
Không phải căn nhà, tiền bạc hay đất đai.
Mà là bài học rằng tình thân muốn bền lâu phải đi cùng sự biết ơn, ranh giới và lòng tôn trọng.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.
.