— Mẹ lại mua nữa à?
Giọng chị dâu tôi vang lên giữa phòng khách, không lớn nhưng sắc lạnh đến mức cả căn nhà như chùng xuống. Trên bàn là ba chiếc túi giấy còn nguyên nếp gấp, bên trong có một đôi giày mềm, hai chiếc áo dài tay và một chiếc khăn lụa màu nhã nhặn.
Mẹ tôi đang ngồi bên cửa sổ. Bà vừa tháo kính, chưa kịp cất biên lai thì chị dâu đã bước tới, nhấc từng món đồ lên xem như đang kiểm tra một lỗi lầm.
— Tháng trước mẹ mua hai bộ đồ, tuần trước lại mua cái túi. Hôm nay thêm từng này nữa. Mẹ định tiêu đến bao giờ?
Mẹ tôi im lặng vài giây. Bàn tay bà đặt trên đầu gối hơi run, nhưng giọng vẫn bình tĩnh:
— Mẹ mua bằng tiền của mẹ.
— Nhưng tiền đó cũng là tiền trong nhà.
— Tiền cho thuê căn phòng phía sau là của mẹ. Mẹ đã nói từ đầu rồi.
Chị dâu bật cười nhạt:
— Của mẹ, của mẹ. Nhà này chẳng phải sau này cũng để lại cho con cháu sao? Mẹ tiêu hết rồi, sau này có chuyện gì thì ai lo?
Anh trai tôi ngồi ở góc phòng, mắt dán vào màn hình điện thoại. Anh không bênh vợ, cũng không lên tiếng bảo vệ mẹ. Sự im lặng của anh khiến tôi khó chịu hơn cả những lời trách móc.
Tôi đặt cốc nước xuống, cố giữ giọng ôn hòa:
— Chị nói vừa thôi. Mẹ mua có mấy bộ đồ, đâu phải tiêu xài gì quá đáng.
Chị dâu quay sang tôi:
— Em không sống ở đây nên em không biết. Tháng nào mẹ cũng mua. Khi thì giày, khi thì quần áo, lúc lại đồ dùng trong phòng. Người lớn tuổi rồi cần gì nhiều thế?
Mẹ tôi ngẩng lên. Ánh mắt bà không giận dữ, chỉ có một nỗi buồn sâu kín mà tôi chưa từng nhìn thấy.
— Cả đời mẹ tiết kiệm, giờ mẹ muốn sống cho mình.
Câu nói ấy khiến căn phòng im bặt.
Chị dâu khoanh tay:
— Mẹ nói như thể chúng con ngăn mẹ sống vậy.
— Mẹ không nói các con ngăn. Mẹ chỉ nói mẹ muốn tự quyết định đồng tiền của mình.
— Nhưng mẹ sống chung với vợ chồng con. Mọi khoản chi tiêu đều nên rõ ràng.
Tôi không nhịn được nữa:
— Chị muốn mẹ phải báo cáo từng chiếc áo sao?
— Em đừng xen vào chuyện nhà anh chị.
— Đây cũng là mẹ em.
Anh trai lúc ấy mới ngẩng lên:
— Thôi, hai người đừng cãi nữa.
Tôi nhìn anh, thất vọng:
— Anh chỉ nói được câu đó thôi à?
Anh cau mày:
— Chứ em muốn anh làm gì? Vợ anh cũng chỉ lo cho gia đình.
Mẹ đứng dậy, chậm rãi gom những món đồ vào túi. Bà không nói thêm câu nào, chỉ ôm chúng về phòng. Cánh cửa khép lại nhẹ nhàng, nhưng tôi có cảm giác như vừa có một thứ gì đó vỡ ra trong căn nhà này.
Tối hôm ấy, tôi vào phòng mẹ.
Căn phòng nhỏ gọn gàng. Trên tủ có vài tấm ảnh cũ, một chiếc lược gỗ, mấy lọ dầu và một hộp kim chỉ. Những món đồ mẹ mới mua được xếp ngay ngắn bên mép giường, chưa món nào được tháo nhãn.
Tôi ngồi xuống cạnh bà:
— Mẹ buồn lắm phải không?
Mẹ lắc đầu:
— Buồn gì đâu. Người già rồi, nghe một câu cũng quên nhanh.
Tôi nhìn bàn tay gầy của mẹ:
— Mẹ đừng giấu con.
Bà im lặng hồi lâu rồi thở dài:
— Mẹ không tiếc tiền. Mẹ chỉ tiếc là đến tuổi này rồi, mua một chiếc áo cũng phải nhìn sắc mặt người khác.
Tôi thấy cổ họng nghẹn lại.
Từ ngày bố mất, mẹ sống cùng anh trai. Ngôi nhà này vốn là của bố mẹ. Sau khi anh lập gia đình, mẹ dọn vào phòng nhỏ phía cuối hành lang, nhường phòng lớn cho vợ chồng anh. Phía sau nhà có một dãy phòng nhỏ cho thuê, tiền thu mỗi tháng không nhiều nhưng đủ để mẹ tự lo thuốc men, quần áo và những nhu cầu cá nhân.
Suốt nhiều năm, mẹ gần như không mua gì cho mình. Áo cũ bà vá lại. Dép mòn thì thay quai. Mỗi khi có đồ ăn ngon, bà đều để phần cho con cháu. Có lần tôi biếu mẹ một khoản tiền, bà lại đem mua quà cho các cháu rồi nói rằng mình chẳng thiếu thứ gì.
Vậy mà gần đây, mẹ bắt đầu thay đổi.
Bà mua một chiếc áo mới để đi gặp bạn cũ. Mua đôi giày mềm vì đôi dép cũ làm chân đau. Mua một chiếc khăn lụa chỉ vì bà thấy màu sắc ấy đẹp.
Những điều nhỏ bé ấy, với người khác có thể bình thường, nhưng với mẹ là cả một lần dũng cảm bước ra khỏi thói quen sống vì người khác.
— Sao tự nhiên mẹ lại muốn mua sắm nhiều hơn? — tôi hỏi.
Mẹ nhìn ra cửa sổ:
— Tháng trước, mẹ gặp lại cô bạn cũ. Bà ấy bị bệnh một thời gian rồi mới khỏe lại. Bà ấy nói với mẹ rằng cả đời cứ nghĩ để dành cho con, đến lúc muốn đi đâu, mặc gì thì chân yếu, mắt mờ. Mẹ nghe xong cứ nghĩ mãi.
— Rồi mẹ sợ mình không còn thời gian?
— Không phải sợ. Chỉ là mẹ nhận ra lâu nay mẹ sống quá dè sẻn với chính mình.
Bà mở ngăn kéo, lấy ra một cuốn sổ nhỏ. Trong đó là những con số được ghi cẩn thận: tiền cho thuê, tiền điện nước, thuốc men, quà cho cháu, tiền tiết kiệm. Mọi khoản đều rõ ràng.
— Mẹ không tiêu hoang đâu. Mẹ vẫn để dành. Chỉ là mỗi tháng mẹ cho phép mình mua một thứ mình thích.
Tôi lật từng trang, lòng vừa thương vừa giận.
— Mẹ không cần phải giải thích với ai cả.
Mẹ cười buồn:
— Sống chung một nhà, không thể muốn làm gì thì làm. Mẹ hiểu điều đó. Nhưng mẹ cũng không muốn những năm còn lại chỉ quanh quẩn trong phòng, giữ tiền rồi chờ người khác quyết định thay mình.
Tôi nắm tay mẹ:
— Mẹ cứ sống như mẹ muốn. Con ủng hộ mẹ.
Bà nhìn tôi, mắt đỏ lên:
— Mẹ chỉ sợ anh chị con nghĩ mẹ ích kỷ.
— Người đã hy sinh cả đời cho gia đình mà bây giờ mua vài món đồ cho mình thì không thể gọi là ích kỷ.
Đêm đó, khi tôi ra ngoài, tôi nghe tiếng chị dâu nói với anh trai trong phòng.
— Anh phải nói với mẹ đi. Cứ đà này rồi tiền đâu mà sửa nhà, lo cho con học?
Anh trai đáp nhỏ:
— Tiền của mẹ thì mẹ dùng.
— Anh nghĩ đơn giản quá. Sau này căn nhà cũng là của anh. Tiền cho thuê cũng từ nhà mà ra. Mẹ tiêu hết thì chúng ta mất một khoản.
Tôi đứng sững ngoài hành lang.
Đến lúc ấy tôi mới hiểu, chị dâu không chỉ khó chịu vì mẹ mua sắm.
Chị đã coi khoản tiền ấy là một phần tương lai của mình.
Sáng hôm sau, mẹ dậy sớm như thường lệ. Bà nấu cháo, chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà rồi ngồi ăn một mình trong bếp.
Chị dâu bước xuống, nhìn thấy đôi giày mới đặt cạnh cửa thì nói:
— Mẹ nhớ giữ cẩn thận. Đồ mới mua mà hỏng thì phí lắm.
Mẹ ngước lên:
— Chiều nay mẹ sẽ đi.
— Đi đâu?
— Đi gặp mấy người bạn cũ.
— Lại đi nữa à? Ai trông nhà?
Mẹ đặt thìa xuống:
— Nhà có người lớn, có trẻ nhỏ, không cần mẹ trông. Mẹ chỉ đi một buổi.
Chị dâu định nói thêm thì mẹ đã đứng dậy.
Lần đầu tiên, bà không xin phép.
Bà chỉ thông báo.
Buổi chiều, tôi quay lại đón mẹ. Bà mặc chiếc áo mới, quàng khăn lụa, đi đôi giày mềm. Mái tóc bạc được chải gọn. Nhìn bà trong gương, tôi chợt nhận ra mẹ vẫn có một vẻ đẹp rất dịu dàng.
Bà mỉm cười với tôi:
— Mẹ trông có lố quá không?
— Không. Mẹ đẹp lắm.
Khi chúng tôi bước ra phòng khách, chị dâu nhìn mẹ từ đầu đến chân, môi khẽ mím lại.
— Mẹ đi đâu thì nhớ về sớm. Tối còn ăn cơm.
Mẹ gật đầu:
— Các con cứ ăn trước. Mẹ không chắc sẽ về sớm.
Nói rồi bà bước qua cánh cửa.
Nhưng không ai biết rằng chuyến đi chiều hôm ấy sẽ khiến mọi chuyện trong gia đình thay đổi hoàn toàn.
Chương 2: Đồng tiền và lòng biết ơn
Chiều hôm đó, mẹ về muộn hơn thường lệ.
Bà bước vào nhà với vẻ mặt rất vui, trên tay cầm một hộp bánh nhỏ. Chị dâu đang ngồi ở phòng khách, thấy bà liền nhìn đồng hồ.
— Gần chín giờ rồi mẹ mới về?
— Mẹ đã nhắn cho anh con.
— Nhưng mẹ đi đâu mà lâu thế?
Mẹ tháo khăn, nhẹ nhàng đáp:
— Mẹ ăn tối với bạn.
Chị dâu nhíu mày:
— Mẹ còn ăn ngoài nữa à?
Niềm vui trên gương mặt mẹ chợt tắt đi.
— Có gì không được sao?
— Không phải không được. Nhưng ăn ngoài vừa tốn tiền vừa không tốt cho sức khỏe. Mẹ lớn tuổi rồi, nên biết giữ gìn.
Mẹ đặt hộp bánh xuống bàn:
— Mẹ biết sức khỏe của mẹ.
— Mẹ lúc nào cũng nói vậy. Đến lúc có chuyện, người chăm mẹ vẫn là vợ chồng con.
Câu nói ấy như một mũi kim chạm đúng nỗi lo của mẹ.
Bà không đáp, chỉ cầm túi đi về phòng.
Tôi hôm đó không có mặt, nhưng sáng hôm sau mẹ gọi điện cho tôi. Giọng bà rất nhỏ:
— Con có rảnh không? Mẹ muốn sang ở với con vài hôm.
Tôi sững người:
— Có chuyện gì vậy mẹ?
— Không có gì. Mẹ chỉ muốn đổi không khí.
Tôi hiểu mẹ không muốn kể, nên lập tức đồng ý.
Buổi trưa, tôi đến đón bà. Mẹ chỉ mang theo một túi quần áo nhỏ. Anh trai đứng cạnh cửa, vẻ mặt bối rối.
— Mẹ đi mấy hôm rồi về nhé.
Mẹ gật đầu:
— Khi nào thấy thoải mái mẹ sẽ về.
Chị dâu ngồi trong phòng, không bước ra tiễn.
Trên đường đi, mẹ nhìn ra cửa kính suốt một quãng dài. Tôi không hỏi gì. Đến khi xe dừng trước nhà tôi, bà mới nói:
— Mẹ có làm các con khó xử không?
— Mẹ không làm gì sai cả.
— Chị con chỉ lo thôi.
— Lo và kiểm soát là hai chuyện khác nhau.
Mẹ im lặng.
Nhà tôi không rộng, nhưng tôi sắp xếp cho mẹ một phòng riêng. Con gái tôi thấy bà ngoại đến thì chạy ra ôm chầm lấy bà.
— Ngoại ở với con lâu không?
Mẹ bật cười:
— Con có cho ngoại ở lâu không?
— Ngoại ở luôn cũng được.
Câu nói ngây thơ của con bé khiến mắt mẹ dịu lại.
Những ngày sau đó, mẹ thay đổi rõ rệt. Bà ngủ ngon hơn, ăn uống thoải mái hơn. Buổi sáng bà đi bộ quanh khu nhà. Buổi chiều bà ngồi đọc sách, nghe nhạc hoặc dạy cháu gấp giấy.
Có hôm tôi đi làm về, thấy trên bàn là một chiếc bình hoa nhỏ.
— Mẹ mua à?
— Ừ. Mẹ thấy đẹp nên mua.
Rồi bà nhìn tôi, như sợ tôi cũng khó chịu.
Tôi cười:
— Đẹp mà. Nhà có hoa nhìn vui hơn hẳn.
Mẹ thở nhẹ, nét mặt giãn ra.
Một tuần trôi qua, anh trai gọi điện.
— Em nói mẹ về đi. Nhà cửa không có mẹ cứ trống trải thế nào ấy.
Tôi hỏi:
— Anh nhớ mẹ hay nhớ người nấu cơm, trông cháu?
Anh im lặng.
— Em đừng nói kiểu đó.
— Vậy anh đã nói chuyện với vợ chưa?
— Cô ấy cũng biết mình hơi quá lời rồi.
— Hơi quá lời thôi sao?
Anh thở dài:
— Gia đình sống chung khó tránh khỏi va chạm.
— Va chạm không có nghĩa là mẹ phải chịu đựng.
Anh bực bội:
— Em cứ làm như anh bất hiếu lắm vậy.
Tôi dịu giọng:
— Em không nói anh bất hiếu. Nhưng anh đã im lặng khi vợ anh coi tiền của mẹ như tiền của mình. Sự im lặng đó làm mẹ tổn thương.
Anh không đáp.
Tối hôm ấy, mẹ chủ động nói với tôi:
— Mẹ muốn bán dãy phòng cho thuê.
Tôi giật mình:
— Sao mẹ lại nghĩ vậy?
— Mẹ muốn chia rõ mọi thứ khi còn tỉnh táo. Mẹ sẽ giữ lại phần của mẹ, còn một phần cho các con.
— Mẹ không cần phải chia bây giờ.
— Mẹ không làm vì bị ép. Mẹ làm vì muốn mọi người hiểu tiền bạc phải rõ ràng thì tình cảm mới lâu bền.
Tôi nhìn mẹ, thấy trong ánh mắt bà không còn vẻ yếu đuối của những ngày trước.
— Mẹ định làm gì với phần của mẹ?
Bà cười:
— Mẹ muốn dành một phần để đi đây đó. Một phần phòng lúc ốm đau. Phần còn lại, sau này mẹ tự quyết.
— Mẹ có muốn về sống riêng không?
Mẹ lắc đầu:
— Mẹ chưa biết. Mẹ chỉ biết mẹ không muốn sống ở nơi mỗi lần mua một món đồ lại phải thấy mình có lỗi.
Vài hôm sau, anh trai đến.
Anh ngồi đối diện mẹ, dáng vẻ mệt mỏi.
— Mẹ về nhà đi.
Mẹ hỏi:
— Về rồi mọi chuyện có khác không?
Anh cúi đầu:
— Con sẽ nói chuyện với vợ.
— Con đã nói chưa?
— Rồi.
— Vợ con nói gì?
Anh ngập ngừng:
— Cô ấy bảo chỉ vì lo cho mẹ.
Mẹ khẽ cười:
— Nếu lo cho mẹ, cô ấy sẽ hỏi mẹ có đủ tiền không, có khỏe không. Còn nếu muốn quản tiền của mẹ, cô ấy sẽ hỏi mẹ đã tiêu bao nhiêu.
Anh trai đỏ mặt.
— Mẹ đừng nghĩ xấu cho cô ấy.
— Mẹ không nghĩ xấu. Mẹ chỉ nhìn vào cách cô ấy đối xử với mẹ.
Anh im lặng rất lâu rồi nói:
— Mẹ ở với con bao năm, chẳng lẽ chỉ vì mấy câu nói mà bỏ đi?
Mẹ nhìn anh:
— Không phải vì mấy câu nói. Là vì nhiều năm mẹ không được coi là người có quyền quyết định trong chính ngôi nhà của mình.
— Nhưng nhà đó là nhà của bố mẹ.
— Đúng. Vậy tại sao mẹ lại phải xin phép khi dùng tiền của mẹ?
Anh không trả lời được.
Mẹ nói tiếp:
— Mẹ vẫn thương các con. Mẹ không muốn gia đình tan vỡ vì tiền. Nhưng mẹ cũng không muốn tình thương biến thành nghĩa vụ một chiều. Mẹ đã nuôi các con khôn lớn. Mẹ chưa từng tính toán. Bây giờ mẹ chỉ xin được sống phần đời còn lại mà không bị phán xét.
Anh trai cúi đầu, mắt đỏ lên.
— Con xin lỗi.
Mẹ không nói gì.
Có những lời xin lỗi không thể lập tức xóa đi tổn thương, nhưng ít nhất nó mở ra một cánh cửa.
Chiều hôm đó, chị dâu cũng đến.
Chị đứng ngoài cửa rất lâu mới bước vào. Trên tay chị là túi trái cây.
— Mẹ khỏe không?
— Mẹ khỏe.
Chị ngồi xuống, mắt không dám nhìn thẳng.
— Con đến đón mẹ về.
Mẹ bình tĩnh hỏi:
— Con thật lòng muốn mẹ về, hay vì chồng con bảo đến?
Chị sững lại.
Một lúc sau, chị mới nói:
— Con thật lòng.
— Vậy con nói cho mẹ biết, vì sao con khó chịu khi mẹ tiêu tiền của mình?
Chị siết chặt hai tay.
— Con sợ.
— Sợ gì?
— Sợ sau này nhà có việc, mẹ không còn tiền. Sợ vợ chồng con phải gánh hết. Sợ các con học hành tốn kém. Sợ sửa nhà, chữa bệnh, rồi mọi thứ đều đổ lên vai chúng con.
Mẹ nhìn chị thật lâu.
— Nếu con nói như vậy ngay từ đầu, mẹ đã hiểu. Nhưng con không nói là con sợ. Con chỉ làm mẹ thấy mình là gánh nặng.
Chị dâu bật khóc:
— Con xin lỗi. Con sống chật vật lâu quá nên lúc nào cũng nghĩ phải giữ tiền. Con thấy mẹ mua sắm, con chỉ nghĩ số tiền ấy có thể dùng cho việc khác.
Mẹ hỏi:
— Việc khác của ai?
Chị nghẹn lời.
— Của gia đình.
— Mẹ cũng là gia đình. Niềm vui của mẹ có được tính là việc của gia đình không?
Câu hỏi ấy khiến cả căn phòng lặng đi.
Chị dâu cúi đầu:
— Con sai rồi.
Mẹ không vội tha thứ. Bà chỉ nói:
— Mẹ cần thời gian.
Chị gật đầu, lau nước mắt.
Trước khi về, chị đặt túi trái cây xuống rồi nói nhỏ:
— Chiếc khăn hôm trước… rất hợp với mẹ.
Mẹ nhìn chị, ánh mắt bớt lạnh hơn.
Đó là lần đầu tiên chị dâu khen một món đồ mẹ mua.
Nhưng thử thách thực sự vẫn chưa đến.
Bởi chỉ vài ngày sau, một sự cố bất ngờ xảy ra, khiến tất cả phải đối diện với câu hỏi: Khi tiền bạc và tình thân đứng cạnh nhau, người ta sẽ chọn điều gì?
Chương 3: Tự do không phải là rời bỏ gia đình
Buổi sáng hôm đó, tôi đang chuẩn bị đi làm thì nghe tiếng động mạnh trong phòng mẹ.
Tôi chạy vào, thấy bà ngồi dưới sàn, một tay vịn mép giường, sắc mặt tái đi.
— Mẹ!
Tôi hoảng hốt đỡ bà dậy.
— Mẹ không sao. Chắc đứng lên nhanh quá nên choáng.
Tôi không yên tâm, lập tức đưa mẹ đi kiểm tra. May mắn là bà chỉ bị tụt huyết áp nhẹ, cần nghỉ ngơi và ăn uống đều hơn.
Khi anh trai biết chuyện, anh đến ngay. Chị dâu cũng đi cùng, gương mặt đầy lo lắng.
— Mẹ thấy thế nào rồi? — chị hỏi.
— Mẹ ổn.
Chị ngồi xuống cạnh giường, rót nước rồi lấy thuốc cho bà. Những động tác ấy tự nhiên, không còn vẻ miễn cưỡng như trước.
Anh trai nhìn tôi:
— Sao không báo sớm?
— Mới xảy ra sáng nay.
Anh quay sang mẹ:
— Mẹ về nhà đi. Con lo được cho mẹ.
Mẹ lắc đầu:
— Mẹ ở đâu cũng được. Điều mẹ cần không chỉ là người đưa thuốc.
Anh hiểu ý, im lặng.
Chiều hôm ấy, cả gia đình ngồi lại với nhau. Mẹ đặt cuốn sổ thu chi lên bàn.
— Mẹ muốn nói rõ một lần.
Chị dâu nhìn cuốn sổ, vẻ mặt ngượng ngùng.
Mẹ mở từng trang:
— Đây là tiền mẹ thu mỗi tháng. Đây là khoản mẹ chi thuốc men, điện nước, quà cho cháu. Đây là khoản mẹ để dành. Mẹ chưa từng tiêu hết, cũng chưa từng bắt các con trả thay.
Anh trai nói:
— Mẹ không cần phải giải thích nữa.
— Mẹ giải thích không phải để xin phép. Mẹ muốn mọi người hiểu rằng mẹ vẫn đủ tỉnh táo để quản lý cuộc sống của mình.
Bà lấy ra một tờ giấy khác.
— Mẹ đã quyết định chia khoản thu thành ba phần. Một phần cho sinh hoạt và sở thích của mẹ. Một phần dành cho sức khỏe. Một phần để sửa chữa nhà và hỗ trợ các cháu khi thật sự cần.
Chị dâu vội nói:
— Mẹ không cần dành cho chúng con đâu.
Mẹ nhìn chị:
— Mẹ dành vì mẹ muốn, không phải vì bị đòi hỏi. Hai chuyện đó khác nhau.
Chị cúi đầu:
— Con hiểu.
Mẹ nói tiếp:
— Còn dãy phòng phía sau, mẹ chưa bán. Mẹ sẽ tiếp tục quản lý. Sau này khi mẹ không còn đủ sức, mẹ sẽ bàn với các con.
Anh trai gật đầu:
— Con đồng ý.
Mẹ quay sang chị dâu:
— Con có đồng ý không?
Chị hít sâu:
— Con đồng ý. Và con xin lỗi mẹ vì trước đây con đã coi tiền của mẹ như một phần mà vợ chồng con chắc chắn sẽ có.
Không ai nói gì trong vài giây.
Chị tiếp tục:
— Con nghĩ rằng vì mẹ sống với chúng con, mọi thứ của mẹ rồi cũng thuộc về gia đình nhỏ của con. Con quên mất mẹ cũng có cuộc đời riêng.
Mẹ nhìn chị, giọng mềm lại:
— Biết sai để sửa là được.
Chị dâu nghẹn ngào:
— Mẹ về nhà nhé. Không phải để nấu cơm, trông cháu hay giúp việc gì cả. Mẹ về vì đó là nhà của mẹ.
Mẹ không trả lời ngay.
Bà quay sang tôi:
— Con nghĩ sao?
Tôi mỉm cười:
— Mẹ ở đâu thấy được tôn trọng thì ở. Con không giữ mẹ, cũng không đẩy mẹ về. Mẹ tự quyết định.
Mẹ khẽ gật đầu. Có lẽ đó chính là điều bà chờ đợi từ lâu: không phải một nơi để ở, mà là quyền được lựa chọn.
Cuối cùng, bà đồng ý trở về, nhưng đưa ra ba điều.
Thứ nhất, bà tự quản lý tiền của mình.
Thứ hai, mỗi tuần bà có ít nhất hai ngày dành cho bạn bè hoặc sở thích cá nhân, không ai được chất vấn.
Thứ ba, việc nhà phải được chia đều. Bà không còn là người mặc nhiên phải nấu cơm, giặt giũ hay trông cháu.
Anh trai đồng ý ngay.
Chị dâu cũng gật đầu:
— Con đồng ý. Trước đây con đã quen dựa vào mẹ mà không nhận ra.
Ngày mẹ trở về, không có cảnh đón tiếp ồn ào. Chỉ có một bữa cơm nhỏ, vài món quen thuộc và một bình hoa đặt giữa bàn.
Điều khiến mẹ ngạc nhiên nhất là trong phòng bà có thêm một chiếc ghế tựa mới.
Chị dâu nói:
— Con thấy mẹ hay ngồi đọc sách nên mua. Tiền này là tiền của con, mẹ không được trả lại.
Mẹ chạm tay lên thành ghế, mắt rưng rưng:
— Cảm ơn con.
Từ hôm đó, căn nhà dần thay đổi.
Mẹ không còn dậy từ sáng sớm để chuẩn bị mọi thứ. Có hôm anh trai nấu bữa sáng. Có hôm chị dâu đi chợ. Các cháu được dạy tự gấp quần áo, dọn bàn ăn.
Mẹ vẫn mua sắm, nhưng không còn nhiều như trước. Không phải vì bị kiểm soát, mà vì bà đã tìm thấy những niềm vui khác.
Bà tham gia một nhóm bạn cùng tuổi thường gặp nhau để uống trà, đọc sách, trồng cây và chia sẻ chuyện gia đình. Thỉnh thoảng họ tổ chức những chuyến đi ngắn.
Lần đầu mẹ chuẩn bị đi xa hai ngày, chị dâu giúp bà gấp đồ.
— Mẹ mang thêm áo khoác nhé. Buổi tối có thể lạnh.
Mẹ nhìn chị:
— Con không sợ mẹ tiêu tiền nữa à?
Chị dâu ngượng ngùng cười:
— Con vẫn tiếc tiền chứ. Nhưng con hiểu tiền tiết kiệm không có nghĩa là giữ đến mức quên sống.
Mẹ cười:
— Con hiểu được vậy là tốt.
Trước khi đi, bà đưa cho chị một phong bì.
— Đây là tiền sửa lại mái phía sau.
Chị dâu vội từ chối:
— Mẹ giữ mà dùng.
— Mẹ đã chia khoản rồi. Đây là phần dành cho nhà.
Chị cầm phong bì, mắt đỏ lên:
— Con cảm ơn mẹ.
Mẹ đặt tay lên vai chị:
— Mẹ cho vì mẹ muốn. Con nhận bằng lòng biết ơn, vậy là đủ.
Chuyến đi ấy, mẹ mua về một chiếc váy màu xanh nhạt. Bà mặc trong buổi sinh nhật của cháu gái tôi.
Khi bà bước vào phòng, mọi người đều nhìn theo.
Con bé chạy tới:
— Ngoại đẹp quá!
Mẹ cười rạng rỡ:
— Ngoại già rồi còn đẹp gì nữa.
Tôi nói:
— Đẹp chứ. Mẹ vui thì mẹ đẹp.
Anh trai đứng bên cạnh, khẽ nói:
— Lâu rồi con mới thấy mẹ cười như vậy.
Mẹ nhìn anh:
— Vì lâu rồi mẹ mới thấy mình không phải xin lỗi vì đang sống.
Anh cúi đầu:
— Con xin lỗi mẹ.
Mẹ nắm tay anh:
— Chuyện qua rồi. Gia đình không phải nơi không có sai lầm. Gia đình là nơi người ta biết sửa sai trước khi quá muộn.
Chị dâu nghe vậy, lặng lẽ quay đi lau nước mắt.
Vài tháng sau, tôi hỏi mẹ:
— Mẹ có còn giận chị không?
Mẹ lắc đầu:
— Mẹ từng giận. Nhưng rồi mẹ hiểu chị con cũng sống trong nỗi sợ thiếu thốn. Người ta khi sợ thường muốn nắm chặt mọi thứ, kể cả thứ không thuộc về mình.
— Vậy sao mẹ tha thứ nhanh thế?
— Không nhanh đâu. Mẹ tha thứ sau khi thấy nó thay đổi thật lòng.
Mẹ nhìn ra khoảng sân, nơi mấy chậu cây nhỏ đang đâm chồi.
— Nhưng mẹ cũng học được một điều. Nếu mẹ cứ im lặng, người khác sẽ tưởng mẹ không có nhu cầu, không có mong muốn, không có giới hạn. Đến một ngày mẹ bùng lên, mọi người lại nghĩ mẹ thay đổi.
Tôi gật đầu.
— Nên yêu thương cũng phải nói rõ?
— Đúng. Yêu thương không có nghĩa là chịu đựng mọi thứ. Hy sinh cũng không có nghĩa là từ bỏ quyền sống của mình.
Mẹ vẫn sống cùng anh chị, nhưng không còn là người phụ nữ lặng lẽ ngồi trong căn phòng nhỏ, đếm từng đồng rồi để dành cho người khác.
Bà có bạn bè, có sở thích, có những chiếc áo mới và những chuyến đi ngắn. Quan trọng hơn, bà có tiếng nói trong chính cuộc đời mình.
Chị dâu cũng thay đổi. Chị bắt đầu dành một khoản nhỏ mỗi tháng cho bản thân, không còn thấy tội lỗi khi mua một cuốn sách hay đi uống trà với bạn.
Có lần chị nói với mẹ:
— Nhờ mẹ, con mới nhận ra con cũng đang sống quá căng thẳng. Con cứ nghĩ phải giữ tất cả thì mới an toàn.
Mẹ đáp:
— Tiết kiệm là tốt. Nhưng giữ tiền mà đánh mất sự bình yên thì không đáng.
Cả hai cùng cười.
Từ đó, trong căn nhà ấy, tiền bạc vẫn được tính toán, nhưng không còn được đặt cao hơn tình cảm. Mỗi người đều có trách nhiệm với gia đình, nhưng cũng có quyền giữ lại một khoảng trời riêng.
Và mẹ tôi đã chứng minh rằng sống cho mình không đồng nghĩa với bỏ rơi người thân.
Đôi khi, sống cho mình chính là cách để ta trở về với gia đình bằng một trái tim nhẹ nhõm hơn, bao dung hơn và hạnh phúc hơn.
Bởi một người mẹ không chỉ xứng đáng được yêu khi bà hy sinh.
Bà còn xứng đáng được tôn trọng khi bà lựa chọn sống cuộc đời của chính mình.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.