— Mẹ giấu bao nhiêu tiền trong chiếc hòm đó?
Tiếng quát của Hùng vang lên giữa gian nhà chật hẹp, khiến mấy chiếc bát trên mâm cơm rung nhẹ. Ngoài sân, mưa quất từng cơn vào mái hiên. Trong góc nhà, bà Tư đứng ôm chặt chiếc hòm gỗ cũ vào ngực, đôi bàn tay gầy guộc run lên.
— Không có tiền bạc gì đâu con…
— Không có mà mẹ khóa kỹ như giữ báu vật à? — Hùng gằn giọng. — Mẹ đi nhặt ve chai từ sáng đến tối, tiền bán được chẳng bao giờ đưa cho chúng con. Trong nhà thiếu trước hụt sau, mẹ lại giấu riêng. Mẹ còn coi đây là gia đình không?
Bà Tư ngước lên nhìn con trai. Mái tóc bạc bết nước mưa, vạt áo nâu cũ sẫm màu vì ướt. Bà vừa kéo chiếc xe ve chai về thì bị con trai chặn ngay trước cửa, bắt mở chiếc hòm vốn được cất dưới gầm giường từ nhiều năm nay.
Lan, vợ Hùng, đứng bên cạnh khoanh tay, giọng đầy bực bội:
— Con không tiếc tiền mẹ kiếm được, nhưng mẹ sống chung nhà thì cũng phải nghĩ cho mọi người. Tháng trước cháu cần tiền đóng học, mẹ bảo không có. Vậy mà ngày nào mẹ cũng bỏ tiền vào túi rồi lén cất đi.
Bà Tư lắc đầu liên tục.
— Mẹ không giấu cho riêng mình. Số tiền đó… chưa đến lúc dùng.
— Chưa đến lúc? — Lan cười nhạt. — Hay mẹ định để dành cho cô Mai?
Nghe nhắc đến tên con gái út, gương mặt bà Tư bỗng biến sắc.
Hùng nhìn thấy phản ứng ấy, càng tức giận hơn.
— Đúng rồi! Bao năm nay mẹ vẫn thương nó nhất. Nó lấy chồng đi biệt, mấy năm chẳng về thăm mẹ. Vậy mà mẹ còn để dành tiền cho nó phải không?
— Không phải…
— Vậy mẹ mở hòm ra!
Hùng bước tới định giằng lấy chiếc hòm. Bà Tư hoảng hốt lùi lại, va vào chân bàn rồi ngã xuống nền. Chiếc hòm tuột khỏi tay nhưng bà lập tức ôm lấy, như sợ người khác cướp mất.
Đứa cháu trai tên Nam từ trong phòng chạy ra, vội đỡ bà:
— Bà có sao không?
— Bà không sao.
Bà Tư cố ngồi dậy, bàn tay xoa lên mái tóc cháu. Đôi mắt bà đỏ hoe nhưng vẫn không chịu giao chìa khóa.
Hùng đứng sững vài giây. Trong lòng anh có chút xót xa khi thấy mẹ ngã, nhưng cơn giận và những khó khăn chồng chất khiến anh không thể dịu lại.
— Mẹ cứ giữ đi. Từ mai, con không nuôi cơm mẹ nữa. Mẹ có tiền riêng thì tự lo lấy.
Nam hoảng hốt:
— Ba, sao ba nói vậy?
— Con nít không được xen vào!
Hùng quay vào phòng, đóng cửa mạnh đến mức bức tường rung lên.
Lan nhìn bà Tư, thở dài:
— Mẹ đừng trách vợ chồng con. Chúng con cũng khổ quá rồi. Mẹ ở nhà không giúp được bao nhiêu, lại ngày nào cũng kéo xe đi khiến hàng xóm nhìn vào rồi bàn tán. Nếu có tiền, mẹ cứ đưa ra cùng lo. Có gì mà phải giấu?
Bà Tư không đáp. Bà chỉ ôm chiếc hòm trở về căn phòng nhỏ phía sau bếp.
Đêm ấy, bà nằm quay mặt vào tường, nghe tiếng mưa rơi và tiếng vợ chồng Hùng tranh cãi ở phòng ngoài.
— Anh làm thế có quá không? — Lan hạ giọng.
— Quá gì? Mẹ rõ ràng giấu tiền. Bao năm nay tiền bán ve chai cộng lại không thể ít được.
— Nhưng mẹ lớn tuổi rồi.
— Chính vì lớn tuổi nên mới phải nói rõ. Nhà mình còn bao nhiêu khoản phải lo. Nam sắp thi, con bé Thảo cần mua sách. Tôi đi làm thuê tháng có tháng không. Còn bà có tiền lại cất riêng.
Bà Tư kéo tấm chăn mỏng lên che mặt. Nước mắt lặng lẽ thấm vào gối.
Bà không trách Hùng. Bà biết con trai đang túng thiếu. Nhưng bà cũng không thể mở chiếc hòm ấy lúc này.
Bởi trong đó không chỉ có tiền.
Trong đó là một lời hứa bà đã giữ suốt mười sáu năm.
Sáng hôm sau, bà Tư vẫn dậy từ khi trời chưa sáng. Bà vo gạo nấu nồi cháo loãng, để phần cho hai đứa cháu rồi lặng lẽ kéo chiếc xe sắt ra khỏi cổng.
Nam chạy theo:
— Bà chưa ăn gì mà.
— Bà ra ngoài ăn sau.
— Ba nói vậy thôi, bà đừng buồn.
Bà Tư mỉm cười, bàn tay nhăn nheo vuốt má cháu.
— Bà không buồn. Ba con lo cho gia đình nên nóng tính. Con đừng trách ba.
Nam nhìn chiếc xe cũ, trên đó chất vài bao tải rỗng và một chiếc móc sắt.
— Bà đừng đi nữa. Con sẽ nói ba cho bà ở nhà.
— Ở nhà bà lại nhớ việc. Đi một vòng cho khỏe người.
Nói rồi bà quay đi thật nhanh để Nam không nhìn thấy đôi mắt mình đỏ hoe.
Suốt nhiều năm, người ta đã quen với hình ảnh bà Tư lom khom đẩy xe qua những con ngõ nhỏ. Bà nhặt từng chai nhựa, tờ giấy, lon cũ. Có người thương thì để riêng đồ cho bà. Có người khó chịu, xua bà khỏi cửa vì sợ bẩn sân.
Bà chưa bao giờ cãi lại.
Mỗi ngày bán được bao nhiêu, bà đều chia làm ba phần. Một phần mua thức ăn đơn giản. Một phần đưa Lan để phụ tiền sinh hoạt. Phần còn lại bà gói kỹ trong chiếc khăn tay rồi cất vào hòm.
Nhưng thời gian gần đây, vì Hùng thất nghiệp nhiều tháng, số tiền bà đưa vẫn không đủ. Lan bắt đầu để ý thấy bà luôn giữ lại một phần.
Lời ra tiếng vào ngày một nhiều.
Buổi trưa, bà Tư ngồi nghỉ dưới mái che của một căn nhà đóng cửa. Bà lấy trong túi ra nắm cơm nguội, ăn cùng chút muối vừng. Một người phụ nữ bán nước gần đó nhìn thấy, thương tình mang sang bát canh nóng.
— Bà ăn thế này sao có sức mà đẩy xe?
— Tôi quen rồi.
— Con cháu đâu mà để bà vất vả vậy?
Bà Tư vội lắc đầu:
— Chúng nó đều tốt. Chỉ là nhà khó khăn nên tôi làm được gì thì làm.
Người phụ nữ thở dài:
— Bà lúc nào cũng bênh con.
Bà Tư cười hiền:
— Con cái dù lớn vẫn là con mình.
Chiều xuống, lúc bà đang cúi nhặt mấy chai nhựa cạnh bãi đất trống, một nhóm trẻ đi ngang nhìn thấy liền cười đùa.
— Bà ve chai kìa!
— Bà nhặt nhiều thế chắc giấu được cả đống tiền!
Một câu nói vô tư khiến bà Tư khựng lại. Bà nhớ đến ánh mắt nghi ngờ của Hùng tối qua, lòng bỗng nặng trĩu.
Bà kéo xe về khi trời đã tối. Cánh cổng khép hờ, nhưng mâm cơm không còn phần của bà.
Trên bàn chỉ có một bát cơm nguội và ít rau còn sót lại.
Nam lén chạy ra, đưa cho bà một quả trứng.
— Con để dành cho bà.
— Con ăn đi, đang tuổi lớn.
— Con ăn rồi. Bà đừng nói với mẹ.
Bà Tư cầm quả trứng, nước mắt suýt rơi.
— Nam này, sau này dù có chuyện gì, con cũng đừng giận ba mẹ nhé.
— Sao bà lại nói vậy?
— Vì người lớn đôi khi nói lời làm nhau đau chỉ vì trong lòng đang quá lo lắng.
Đêm đó, khi mọi người đã ngủ, bà Tư lấy chiếc chìa khóa nhỏ giấu trong đường chỉ áo. Bà mở hòm, nhìn những thứ được xếp ngay ngắn bên trong.
Một cuốn sổ tiết kiệm đã cũ.
Một xấp giấy tờ.
Một chiếc vòng bạc trẻ em.
Và một lá thư đã ngả màu, bên ngoài đề tên Hùng.
Bà cầm lá thư lên, áp vào ngực, thì thầm:
— Ông à, tôi sợ mình không giữ nổi lời hứa nữa rồi.
Không ai biết rằng phía ngoài cửa, Nam đang đứng lặng.
Cậu chỉ nhìn thấy bà khóc bên chiếc hòm, còn nội dung bên trong vẫn bị thân người gầy gò của bà che khuất.
Sáng hôm sau, bà Tư không còn ở nhà.
Chiếc xe ve chai vẫn dựng ngoài sân.
Trên giường chỉ còn chiếc áo cũ được gấp ngay ngắn và chiếc hòm gỗ đã biến mất.
Hùng nhìn quanh rồi lạnh giọng:
— Mẹ bỏ đi vì sợ chúng ta phát hiện số tiền đó.
Nhưng Nam cúi xuống nhặt một mảnh giấy nhỏ rơi cạnh chân giường. Trên đó là dòng chữ run rẩy:
“Các con đừng tìm mẹ. Khi nào đủ duyên, chiếc hòm sẽ tự trở về.”
Nam đọc xong, bỗng cảm thấy một nỗi bất an chưa từng có.
Cậu linh cảm rằng bà ra đi không phải vì giấu tiền.
Mà vì đang cố bảo vệ một bí mật có thể làm cả gia đình thay đổi.
CHƯƠNG 2: BÍ MẬT CỦA NGƯỜI MẸ GIÀ
Ba ngày trôi qua, bà Tư vẫn không trở về.
Ban đầu Hùng còn giận dữ, cho rằng mẹ chỉ muốn dọa mọi người. Nhưng đến ngày thứ tư, khi trời đổ mưa lớn, anh bắt đầu đứng ngồi không yên.
— Mẹ già rồi, đi đâu được chứ? — Lan vừa gấp quần áo vừa nói. — Hay bà về với cô Mai?
Hùng lắc đầu:
— Mai đã lâu không liên lạc. Chúng ta cũng chẳng biết nó đang ở đâu.
Nam ngồi trong góc nhà, không nói gì. Cậu đã đi tìm bà ở những nơi bà thường nhặt ve chai nhưng không ai biết bà đi đâu. Người phụ nữ bán nước chỉ nói sáng hôm ấy bà Tư ghé qua, gửi lại một túi quần áo rồi hỏi đường đến một xóm trọ cũ.
— Bà có nói đến đó làm gì không? — Nam hỏi.
— Bà chỉ bảo đi gặp một người quen lâu năm.
Nam trở về kể lại. Hùng lập tức đi tìm, nhưng căn nhà trọ năm xưa đã sửa sang thành dãy phòng mới, không còn ai biết người quen của bà là ai.
Không khí trong gia đình trở nên nặng nề.
Đêm thứ năm, Thảo, con gái nhỏ của Hùng, bất ngờ hỏi:
— Ba ơi, bà có chết ngoài đường không?
Lan hoảng hốt bịt miệng con:
— Không được nói linh tinh!
Nhưng câu hỏi ấy khiến Hùng tái mặt.
Anh nhớ lại hình ảnh mẹ ngã xuống nền nhà vì cố giữ chiếc hòm. Nhớ đôi vai gầy ướt sũng, nhớ bát cơm nguội anh cố tình để lại. Những chi tiết trước đó bị cơn giận che lấp giờ lần lượt hiện về, khiến lòng anh nhói lên.
— Tôi không nên nói câu không nuôi cơm mẹ — anh khàn giọng.
Lan ngồi xuống bên cạnh:
— Em cũng có lỗi. Em đã nghi ngờ mẹ.
Hùng ôm đầu:
— Nhưng nếu mẹ có tiền, tại sao lại không nói? Tại sao phải giấu cả nhà?
Nam nhìn ba:
— Có thể tiền đó không phải của bà.
Hùng ngẩng lên.
— Con biết gì sao?
Nam kể lại chuyện đã nhìn thấy bà mở hòm trong đêm.
— Con thấy có giấy tờ, một chiếc vòng bạc và một lá thư. Bà cầm lá thư rồi khóc. Con không thấy nhiều tiền như ba mẹ nghĩ.
Hùng im lặng.
Sáng hôm sau, một người đàn ông lớn tuổi tìm đến. Ông mặc bộ quần áo giản dị, tay cầm chiếc túi vải đã sờn.
— Đây có phải nhà bà Tư không?
Hùng vội bước ra:
— Vâng. Ông biết mẹ tôi đang ở đâu sao?
Người đàn ông nhìn Hùng thật lâu rồi hỏi:
— Cậu là Hùng?
— Đúng.
— Tôi là ông Phúc, người quen cũ của cha cậu.
Nghe nhắc đến cha, Hùng thoáng sửng sốt. Cha anh mất khi anh còn trẻ. Trong ký ức, ông là một người ít nói, quanh năm làm thuê, nhưng luôn thương vợ con.
Ông Phúc đặt túi vải lên bàn.
— Bà Tư đang ở chỗ tôi. Bà ngất gần bến xe vì kiệt sức. May có người nhận ra rồi báo cho tôi.
Hùng bật dậy:
— Mẹ tôi có sao không?
— Hiện đã tỉnh, nhưng rất yếu. Bà không muốn tôi báo cho gia đình. Tôi không thể nghe theo vì bà cần người chăm sóc.
Lan vội hỏi:
— Mẹ có mang theo chiếc hòm không?
Ông Phúc nhìn cô, ánh mắt trầm xuống:
— Đến lúc này mà cô vẫn chỉ hỏi chiếc hòm sao?
Lan đỏ mặt, cúi đầu.
Ông Phúc mở túi, lấy ra chiếc chìa khóa nhỏ.
— Bà Tư gửi chìa khóa này cho tôi. Bà nói nếu bà không qua khỏi thì hãy mang chiếc hòm về cho Hùng.
Hùng thấy sống lưng lạnh buốt.
— Chiếc hòm ở đâu?
— Bà gửi tại nhà tôi. Nhưng trước khi mở, tôi nghĩ cậu nên biết một chuyện.
Cả nhà ngồi im.
Ông Phúc chậm rãi kể rằng nhiều năm trước, khi Hùng còn nhỏ, gia đình gặp một biến cố lớn. Cha Hùng bị tai nạn trong lúc đi làm. Khoản tiền dành dụm gần như cạn sạch sau nhiều tháng chữa trị.
Đúng lúc ấy, Mai, em gái Hùng, mắc bệnh nặng, cần điều trị kéo dài.
Cha Hùng đã định bán căn nhà nhưng bà Tư không đồng ý. Bà đi vay khắp nơi, nhận đủ việc, từ rửa bát, quét dọn đến nhặt phế liệu. Sau cùng, Mai qua khỏi, còn cha Hùng không cứu được.
Trước lúc mất, ông nắm tay vợ dặn:
— Sau này thằng Hùng lập gia đình, bà đừng để nó gánh những khoản nợ cũ. Nó đã bỏ học sớm để phụ nhà đủ rồi. Bà cố dành cho hai đứa một ít vốn, để lúc khó khăn còn có đường sống.
Bà Tư đã giữ lời hứa ấy.
— Vậy số tiền trong hòm là của cha tôi để lại sao? — Hùng hỏi.
Ông Phúc lắc đầu.
— Cha cậu chẳng còn gì để lại ngoài lời dặn. Toàn bộ số tiền đó là bà Tư kiếm từng đồng suốt hơn mười năm.
Hùng chết lặng.
Ông Phúc tiếp tục:
— Bà để dành không phải cho riêng bà, cũng không phải chỉ cho Mai. Bà chia thành ba phần. Một phần cho các cháu học hành, một phần giúp Hùng lúc thất nghiệp, phần còn lại để tìm Mai.
— Tìm Mai? — Lan ngạc nhiên.
— Mai không bỏ nhà vì lấy chồng xa như các người nghĩ. Nó rời đi vì cho rằng mình là gánh nặng, khiến mẹ phải vay nợ. Nó từng gửi thư về, nói khi nào trả hết số tiền điều trị năm xưa mới dám quay lại.
Hùng ngơ ngác:
— Nhưng mẹ nói Mai đã lấy chồng, sống ổn định.
— Bà nói vậy để cậu không đi tìm rồi trách em. Những năm qua, bà âm thầm dò tin nhưng chưa gặp được.
Ông Phúc lấy từ túi ra một bức ảnh. Trong ảnh là bà Tư đứng cạnh một người phụ nữ gầy gò, khuôn mặt có nhiều nét giống Hùng.
— Đây là Mai. Bà Tư vừa tìm được nó cách đây một tuần.
Hùng cầm bức ảnh, hai tay run lên.
— Nó đang ở đâu?
— Mai làm thuê, sống một mình. Nó không dám về vì nghĩ mẹ và anh trai vẫn trách mình. Bà Tư định dùng số tiền trong hòm để chữa bệnh cho Mai lần nữa. Bệnh cũ của nó tái phát.
Lan bàng hoàng:
— Vậy tại sao mẹ không nói với chúng tôi?
— Vì bà sợ các người nghĩ Mai trở về để xin tiền. Bà muốn tự mình lo, giữ gia đình khỏi tranh cãi.
Hùng cúi gằm mặt.
Mọi nghi ngờ của anh bỗng trở nên nhỏ nhen đến đáng xấu hổ.
— Tôi muốn gặp mẹ ngay.
Ông Phúc đứng lên:
— Đi theo tôi.
Bà Tư nằm trong căn phòng nhỏ, gương mặt tái nhợt. Vừa thấy Hùng bước vào, bà quay mặt đi.
— Mẹ…
Hùng quỳ xuống bên giường, nắm lấy bàn tay khô gầy.
— Mẹ, con sai rồi.
Bà Tư rút tay lại:
— Con về đi. Ở đây có người chăm mẹ.
— Mẹ đánh con, mắng con cũng được. Nhưng mẹ đừng đuổi con.
Giọng Hùng vỡ ra.
— Con đã nghĩ mẹ ích kỷ. Con đã để mẹ ăn cơm nguội, còn nói không nuôi mẹ nữa. Con bất hiếu quá.
Bà Tư nhắm mắt. Một giọt nước chảy từ khóe mắt xuống gối.
— Mẹ không trách con. Người nghèo dễ sợ thiếu thốn, mà khi sợ thì thường nghĩ sai về nhau.
Lan bước tới, quỳ bên cạnh chồng.
— Con xin lỗi mẹ. Con đã nhìn thấy mẹ đi sớm về khuya nhưng chỉ nghĩ mẹ giấu tiền, chưa từng hỏi mẹ có mệt không.
Bà Tư khẽ thở dài:
— Mẹ chỉ mong các con sống hòa thuận.
Nam chạy đến ôm lấy bà:
— Bà về nhà với con đi.
Bà Tư vuốt đầu cháu.
— Còn cô Mai của con…
Hùng vội nói:
— Con sẽ đón em về. Dù phải làm gì, con cũng không để mẹ lo một mình nữa.
Bà Tư nhìn con trai, như muốn xác nhận đó không chỉ là lời nói trong phút xúc động.
— Con không trách nó sao?
— Người đáng trách là con. Con làm anh mà không hiểu nỗi khổ của em, làm con mà không hiểu tấm lòng của mẹ.
Lúc ấy, ông Phúc mang chiếc hòm vào.
— Bà Tư, bà tự mở đi. Có lẽ đã đến lúc rồi.
Bà nhìn chiếc hòm hồi lâu rồi gật đầu.
Chiếc khóa bật mở.
Bên trong không có vàng bạc như mọi người từng tưởng.
Chỉ có những đồng tiền được gói thành từng xấp nhỏ, một cuốn sổ ghi chi chít ngày tháng, giấy vay nợ đã trả hết, giấy tờ khám bệnh của Mai và những bức thư chưa từng gửi.
Trên cùng là lá thư của người cha đã mất, viết cho Hùng trước lúc lâm chung.
Hùng mở thư, đọc được vài dòng thì đôi mắt nhòe đi:
“Hùng à, nếu sau này con đọc được lá thư này, có lẽ mẹ con đã quá mệt. Đừng để bà ấy phải sống những năm cuối đời trong tủi thân. Cả đời mẹ con chưa từng giữ lại thứ gì cho riêng mình.”
Hùng không thể đọc tiếp.
Anh ôm chiếc hòm, bật khóc như một đứa trẻ.
CHƯƠNG 3: MÓN TIỀN KHÔNG THỂ ĐONG ĐẾM
Sau ngày chiếc hòm được mở, Hùng đưa bà Tư về nhà chăm sóc.
Căn phòng nhỏ phía sau bếp được dọn sạch, thay chiếc giường cũ bằng giường chắc chắn hơn. Lan mua chăn mới, nhưng bà Tư nhìn giá tiền rồi xót xa:
— Chăn cũ vẫn dùng được, mua làm gì tốn kém?
Lan ngồi xuống cạnh bà:
— Mẹ để chúng con được chăm mẹ một lần. Bao năm nay mẹ đã tiết kiệm cho cả nhà đủ rồi.
Bà Tư nhìn con dâu, ánh mắt dịu lại.
— Mẹ không cần gì nhiều. Chỉ cần các con không cãi nhau vì mẹ.
Hùng đứng ngoài cửa nghe thấy, lòng càng đau. Trước đây anh vẫn nghĩ mình là người gánh vác gia đình, nhưng hóa ra sau lưng anh, người mẹ già mới là người âm thầm chống đỡ tất cả.
Anh xin làm thêm nhiều việc, tiết kiệm chi tiêu và quyết định không đụng đến khoản tiền trong hòm.
— Số tiền đó mẹ dành cho cô Mai và các cháu. Con sẽ tự lo cho gia đình mình — anh nói.
Bà Tư lắc đầu:
— Mẹ dành cho các con thì các con cứ dùng lúc cần.
— Không. Con đã lấy của mẹ quá nhiều rồi. Lấy tuổi trẻ, sức khỏe và cả những năm tháng đáng ra mẹ được nghỉ ngơi.
Bà Tư quay mặt đi, giấu đôi mắt đỏ.
Vài ngày sau, Hùng cùng Nam đi đón Mai.
Căn phòng Mai thuê chỉ rộng vừa đủ đặt một chiếc giường và một chiếc bàn. Khi cửa mở, người phụ nữ gầy gò đứng sững. Nhìn thấy anh trai, cô lập tức lùi lại.
— Anh đến đây làm gì?
Hùng nghẹn giọng:
— Đón em về.
Mai lắc đầu:
— Em không về. Em không muốn làm phiền mọi người.
— Em chưa làm phiền ai cả.
— Nếu không vì em, ngày trước mẹ đã không phải vay nợ. Ba cũng không phải cố làm việc đến kiệt sức.
Hùng bước vào, nắm lấy vai em gái.
— Em nghe anh nói. Chuyện của ba không phải lỗi của em. Việc mẹ vất vả cũng không phải vì em. Là vì chúng ta đã để mẹ một mình quá lâu.
Mai nhìn anh, nước mắt chảy xuống.
— Mẹ có trách em không?
— Mẹ chưa từng trách. Mẹ đi nhặt ve chai, dành dụm từng đồng chỉ để tìm em và chữa bệnh cho em.
Mai đưa tay che miệng, bật khóc.
Nam đứng cạnh, nhẹ nhàng gọi:
— Cô về với bà đi. Ngày nào bà cũng nhắc cô.
Ba người trở về vào một buổi chiều nhiều nắng.
Bà Tư ngồi trước hiên, vừa nhìn thấy Mai bước qua cổng đã run rẩy đứng lên.
— Mai…
Mai chạy đến quỳ xuống, ôm lấy chân mẹ.
— Mẹ, con xin lỗi. Con bất hiếu quá.
Bà Tư cúi xuống ôm con gái, khóc không thành tiếng.
— Về là được rồi. Con về là mẹ vui rồi.
Hùng đứng phía sau, nhìn mẹ và em gái ôm nhau. Anh chợt hiểu chiếc hòm cũ chưa bao giờ chứa bí mật về tiền bạc. Nó chứa những năm tháng một người mẹ cắn răng chịu đựng để giữ các con khỏi cảm giác mắc nợ nhau.
Mai được đưa đi điều trị. Hùng bán chiếc xe máy cũ để góp thêm tiền. Lan đưa toàn bộ số tiền dành dụm trong nhà cho chồng.
— Em không tiếc sao? — Hùng hỏi.
— Trước đây em từng trách mẹ không góp tiền cho gia đình. Bây giờ mới biết những gì mẹ góp không thể đếm bằng tiền. Đây là lúc chúng ta trả lại một phần tình nghĩa đó.
Nam cũng mang chiếc hộp tiết kiệm ra.
— Con góp tiền mua sách năm sau.
Hùng xoa đầu con:
— Con giữ lại để học.
— Con có thể dùng lại sách cũ. Cô Mai cần hơn.
Bà Tư nghe mọi người bàn bạc, vừa vui vừa lo:
— Không được để bọn trẻ thiếu thốn vì người lớn.
Mai nắm tay mẹ:
— Con sẽ cố chữa bệnh rồi đi làm lại. Con không để mọi người phải lo mãi đâu.
Hùng nhìn em:
— Gia đình không phải nơi tính xem ai nợ ai. Khi khỏe, em giúp người khác. Khi yếu, em để người thân giúp mình. Như vậy mới là gia đình.
Câu nói ấy khiến bà Tư mỉm cười. Có lẽ lần đầu tiên sau nhiều năm, bà thấy những hy sinh của mình không chỉ cứu được các con khỏi cảnh khó khăn mà còn giúp chúng hiểu thế nào là tình thân.
Việc điều trị kéo dài nhiều tháng. Hùng thay mẹ đưa Mai đi khám. Lan lo cơm nước. Nam và Thảo thường ngồi trò chuyện để cô bớt buồn.
Bà Tư không còn đi nhặt ve chai mỗi ngày nữa. Nhưng thỉnh thoảng bà vẫn lén nhặt những chai nhựa trước cửa, xếp gọn vào bao.
Lan bắt gặp, giả vờ nghiêm mặt:
— Mẹ lại làm việc rồi.
Bà Tư cười:
— Mẹ quen tay. Ngồi không buồn lắm.
— Vậy mẹ giúp con nhặt rau, không được đẩy xe đi xa.
— Mẹ vẫn còn khỏe.
— Khỏe thì càng phải giữ sức để sống lâu với chúng con.
Bà Tư nghe vậy, đôi mắt rưng rưng.
Một hôm, Hùng mang chiếc xe ve chai cũ ra sân. Bà Tư tưởng con định vứt đi, vội ngăn:
— Đừng bỏ. Nó theo mẹ nhiều năm rồi.
— Con không bỏ.
Hùng lau sạch khung xe, sửa lại bánh rồi đặt lên đó mấy chậu hoa nhỏ.
— Con giữ để cả nhà nhớ mẹ đã nuôi chúng con bằng những gì.
Từ đó, chiếc xe cũ nằm bên hiên, không còn chở những bao phế liệu nặng nề mà chở đầy hoa. Mỗi lần nhìn thấy nó, Hùng lại nhớ lời cha trong lá thư và tự nhắc mình phải đối xử tốt với mẹ khi bà còn hiện diện, không phải chờ đến lúc chỉ còn hối tiếc.
Sau một năm, sức khỏe của Mai dần ổn định. Cô ở lại sống cùng gia đình, nhận may vá phụ Lan và chăm sóc bà Tư.
Căn nhà vốn thường xuyên đầy tiếng tranh cãi nay trở nên ấm áp hơn.
Một buổi tối, cả nhà ngồi ăn cơm. Bà Tư gắp thức ăn cho các cháu rồi nhìn quanh:
— Nhà chật mà đông đủ thế này lại vui.
Hùng đặt vào bát mẹ miếng thức ăn ngon nhất.
— Mẹ ăn đi. Từ giờ không được nhường hết cho người khác nữa.
— Mẹ già rồi, ăn bao nhiêu đâu.
— Ít cũng phải ăn phần ngon.
Lan cười:
— Mẹ mà không ăn, anh Hùng lại ngồi canh đấy.
Bà Tư bật cười. Đó là nụ cười nhẹ nhõm, không còn giấu nỗi buồn phía sau.
Nam bỗng hỏi:
— Bà ơi, sau này chiếc hòm cũ để cho ai?
Cả nhà im lặng vài giây rồi cùng cười.
Bà Tư nhìn chiếc hòm đặt trang trọng trên tủ.
— Bà để cho các cháu. Nhưng trong đó không còn tiền đâu.
— Cháu không cần tiền — Nam đáp. — Cháu muốn giữ lá thư và cuốn sổ của bà.
— Giữ để làm gì?
— Để sau này khi lớn lên, nếu cháu quên cách thương gia đình, cháu sẽ mở ra đọc lại.
Bà Tư nhìn cháu, nước mắt lấp lánh.
Hùng cúi đầu, siết chặt đôi đũa. Anh từng nghĩ chiếc hòm là bằng chứng cho sự ích kỷ của mẹ. Nhưng cuối cùng, nó lại trở thành tấm gương soi rõ sự vô tâm của chính anh.
Anh quay sang bà:
— Mẹ này…
— Gì vậy con?
— Con không dám xin mẹ quên những lời con đã nói. Con chỉ xin mẹ cho con được bù đắp phần đời còn lại.
Bà Tư đặt bàn tay nhăn nheo lên tay con.
— Con biết sửa sai là mẹ vui rồi. Người trong một nhà, không ai sống mà chưa từng làm nhau buồn. Quan trọng là sau đó có biết quay về hay không.
Ngoài hiên, những chậu hoa trên chiếc xe cũ khẽ lay động trong gió.
Chiếc hòm gỗ vẫn nằm đó, không còn khóa.
Bởi bí mật lớn nhất đã được mở ra: người mẹ nghèo ấy chưa từng tích góp cho riêng mình. Từng đồng tiền bà giữ lại đều là những bữa cơm bà nhịn, những bước chân mỏi mệt và những giọt mồ hôi dành cho con cháu.
Từ câu chuyện của bà Tư, mọi người hiểu rằng có những người thân không biết nói lời ngọt ngào, cũng không kể về những gì mình đã hy sinh. Họ chỉ âm thầm làm, âm thầm chịu và lặng lẽ dành phần tốt đẹp nhất cho gia đình.
Đừng vội đo lòng người bằng số tiền họ đưa ra.
Và đừng chờ đến ngày một chiếc hòm cũ được mở, một lá thư được đọc hay một người thân không còn đủ sức trở về, mới nhận ra mình đã được yêu thương nhiều đến nhường nào.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.