#Truyệnngắn #Hưcấu #Sángtác Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu.
Con trai cả đặt cây bút máy xuống trước mặt tôi, xoay phần ngòi về phía bàn tay mẹ như thể mọi việc đã được quyết định từ trước.
“Mẹ chỉ cần ký ở ba chỗ này.”
Giọng nó nhẹ nhàng, nhưng xấp giấy dày đặt giữa bàn ăn lại khiến căn phòng bỗng trở nên ngột ngạt.
Tôi không cầm bút.
Tôi nhìn qua cửa sổ. Ngoài sân, những cành hồng giòn đã trụi gần hết lá, chỉ còn mấy quả màu cam sẫm đung đưa trong gió cuối thu. Ánh chiều chiếu xiên qua song cửa, rơi đúng lên tờ giấy đầu tiên, làm hàng chữ in đen nổi bật đến chói mắt.
Thỏa thuận tặng cho quyền sử dụng đất.
Bên nhận là con trai cả của tôi, Trần Minh Viễn.
Bên tặng cho là tôi, Lâm Tú Cầm.
Ở cuối trang, chỗ dành cho chữ ký của tôi đã được đánh dấu bằng ba miếng giấy màu vàng.
Minh Viễn ngồi đối diện, mặc chiếc áo khoác dạ đắt tiền mà con dâu mua cho nó hồi đầu năm. Bên cạnh là vợ nó, Triệu Tuyết Mai, hai tay ôm túi xách, môi mím lại, ánh mắt không ngừng liếc về phía cây bút.
Con gái út của tôi, Minh Nguyệt, ngồi chếch bên trái. Nó không lên tiếng, nhưng từ lúc bước vào nhà đến giờ, nó đã nhìn xấp giấy ấy ít nhất mười lần.
Tôi hỏi:
“Các con đã bàn với nhau rồi?”
Minh Viễn vội đáp:
“Chúng con chỉ muốn giúp mẹ sắp xếp cho ổn thỏa. Mảnh đất để lâu cũng không sinh lời bao nhiêu. Bây giờ có người muốn thuê dài hạn, nếu sang tên cho con thì thủ tục kinh doanh sẽ thuận tiện hơn.”
Tôi quay sang Minh Nguyệt.
“Con cũng nghĩ vậy?”
Minh Nguyệt né ánh mắt tôi.
“Anh cả nói cũng có lý. Mẹ tuổi đã cao, chạy đi chạy lại làm giấy tờ rất mệt. Để anh ấy đứng tên trước, sau này nếu bán hoặc xây cửa hàng cũng dễ hơn.”
“Tức là sang tên cho anh con, còn phần của con thì sao?”
Câu hỏi ấy khiến cả hai đứa cùng khựng lại.
Tuyết Mai vội chen vào:
“Mẹ đừng hiểu lầm. Anh Viễn đứng tên chỉ là để tiện xử lý. Sau này giá trị mảnh đất vẫn chia đều cho hai anh em. Chúng con đã nói rõ rồi.”
Tôi nhìn con dâu.
“Viết vào giấy chưa?”
Nụ cười trên mặt nó cứng lại.
“Người một nhà mà mẹ, cần gì phải ghi quá chi tiết?”
Tôi khẽ gật đầu.
“Người một nhà.”
Ba chữ ấy nghe rất ấm áp.
Nhưng không hiểu sao khi phát ra từ miệng con dâu, tôi lại thấy lòng mình lạnh xuống.
Minh Viễn đẩy cây bút đến gần hơn.
“Mẹ ký đi. Công chứng viên đã hẹn sáng mai. Con còn phải về chuẩn bị hồ sơ.”
Tôi nhìn ngón tay con trai.
Ngón trỏ nó gõ nhè nhẹ lên mặt bàn, từng nhịp một. Đó là thói quen của nó mỗi khi sốt ruột. Năm nhỏ, mỗi lần chờ mẹ mua kẹo hồ lô ở cổng trường, nó cũng gõ như vậy lên thành xe đạp.
Nhưng khi ấy, trong mắt nó chỉ có chờ mong.
Còn bây giờ, trong mắt nó là một sự thúc giục khó che giấu.
Tôi không tức giận.
Cũng không hỏi tại sao các con lại vội vàng đến thế.
Tôi chỉ đưa tay vuốt phẳng góc giấy bị cong rồi nói:
“Nếu hôm nay mẹ ký tên vì các con yêu mẹ, vậy ngày mai, khi mảnh đất không còn tên mẹ, các con sẽ lấy gì để chứng minh mình vẫn yêu mẹ?”
Căn phòng im bặt.
Minh Viễn sững người.
Bàn tay đang đặt trên cây bút của nó khẽ run lên.
Minh Nguyệt cúi đầu.
Tuyết Mai há miệng định nói, nhưng cuối cùng không phát ra tiếng.
Tôi vẫn nhìn con trai cả.
Chỉ một câu thôi.
Khuôn mặt nó từ căng thẳng chuyển sang đỏ bừng. Không phải đỏ vì tức giận, mà giống một đứa trẻ bị mẹ nhìn thấu suy nghĩ giấu kín.
Nó im lặng rất lâu, sau đó chậm rãi thu cây bút lại.
Từng tờ giấy cũng được xếp vào túi.
Không ai còn nhắc đến chuyện ký tên.
Nhưng tôi biết, chuyện này chưa kết thúc.
Bởi lòng người một khi đã bị tài sản lay động, không thể chỉ nhờ một câu nói mà lập tức trở lại như cũ.
Minh Viễn đứng dậy.
“Có lẽ hôm nay mẹ mệt. Để hôm khác chúng ta nói tiếp.”
Tôi hỏi:
“Con giận mẹ sao?”
“Không.”
Nó đáp quá nhanh.
“Con chỉ thấy mẹ không tin chúng con.”
Tôi mỉm cười buồn.
“Niềm tin không nằm trên đầu cây bút, Minh Viễn.”
Nó quay mặt đi.
Tuyết Mai đứng lên theo chồng, giọng nhỏ nhẹ nhưng có phần trách móc:
“Mẹ giữ tài sản là quyền của mẹ. Chúng con không ép. Chỉ là anh Viễn chạy lo thủ tục mấy tuần nay, cuối cùng mẹ nói một câu như thể chúng con đang tính toán với mẹ.”
Tôi nhìn cô ấy.
“Vậy các con có tính toán không?”
Con dâu tôi cứng người.
Minh Viễn lập tức nói:
“Mẹ, đủ rồi.”
Nó xách túi hồ sơ đi thẳng ra cửa.
Minh Nguyệt vội đứng dậy.
“Anh, đợi em.”
Trước khi bước ra ngoài, con gái quay lại nhìn tôi. Trong ánh mắt nó có áy náy, có lo lắng, nhưng cũng có một điều gì đó tôi không muốn gọi tên.
Sợ mất phần.
Cánh cửa khép lại.
Trong phòng chỉ còn tôi và tiếng đồng hồ treo tường.
Tôi ngồi yên bên bàn rất lâu.
Chén trà trước mặt đã nguội.
Tay tôi đặt lên mặt bàn, chỗ cây bút vừa nằm. Gỗ lạnh, nhẵn, không để lại dấu vết gì.
Nhưng trong lòng tôi, một vết rạn đã xuất hiện.
Mảnh đất ấy nằm trên một con phố lớn ở thành phố Lâm Châu, thuộc tỉnh Hà Nam. Diện tích không quá rộng, nhưng mặt tiền đẹp, phía trước là tuyến đường đông người qua lại, phía sau thông ra khu dân cư lâu năm. Cha tôi mua nó hơn bốn mươi năm trước, khi nơi đó vẫn còn là một dãy nhà thấp, xe đạp nhiều hơn ô tô.
Ngày ấy, ông chỉ bỏ ra một khoản tiền không lớn.
Sau này thành phố mở rộng, khu đất tăng giá từng năm.
Ba năm gần đây, có người trả gần bảy triệu rưỡi nhân dân tệ nhưng tôi không bán.
Không phải vì tôi tham.
Cũng không phải vì muốn đợi giá cao hơn.
Mà vì tôi biết, đó là thứ cuối cùng còn mang tên mình.
Ngôi nhà hiện tại tôi đang sống là căn nhà cũ của vợ chồng tôi, nhưng giấy tờ đã có phần thừa kế của hai con sau khi chồng mất. Tiền tiết kiệm của tôi không nhiều, chỉ đủ chi tiêu và thuốc men. Nếu sang tên khu đất, tôi sẽ không còn tài sản nào đủ lớn để tự quyết định cuộc sống của mình.
Nhiều người nói:
“Con cái hiếu thảo thì giữ làm gì?”
Tôi từng tin như vậy.
Cho đến khi nhìn thấy một người bạn thân bị chính các con đưa khỏi căn nhà bà đã mua bằng cả đời lao động.
Người bạn ấy tên Tôn Quế Lan.
Chúng tôi quen nhau từ thời cùng làm việc trong xưởng dệt. Khi còn trẻ, Quế Lan là người mạnh mẽ nhất trong nhóm. Bà ấy có thể một mình kéo cả xe nguyên liệu, có thể thức trắng chăm chồng bệnh rồi sáng hôm sau vẫn đi làm đúng giờ.
Chồng mất sớm, bà nuôi hai con trai trưởng thành.
Người ngoài ai cũng khen bà có phúc.
Con cả làm trong ngành xây dựng.
Con út mở nhà hàng.
Mỗi dịp Tết, hai đứa đưa vợ con về, mua quà chất đầy phòng khách.
Năm Quế Lan sáu mươi tám tuổi, bà bán căn nhà cũ, cộng tiền tiết kiệm mua một căn hộ rộng hơn gần nhà con cả. Sau đó, theo lời con trai, bà sang tên căn hộ cho hai anh em để “tránh thủ tục thừa kế về sau”.
Ngày ký giấy, chúng tôi cùng uống trà.
Quế Lan cười rất vui.
Bà nói:
“Cả đời nuôi con, cuối cùng tài sản cũng là của chúng. Sang tên sớm thì chúng nó yên tâm, mình cũng nhẹ đầu.”
Tôi từng chúc mừng bà.
Ba năm sau, bà gọi cho tôi lúc gần nửa đêm.
Giọng bà run rẩy:
“Tú Cầm, tôi có thể ngủ nhờ nhà bà vài hôm không?”
Khi tôi mở cửa, Quế Lan chỉ mang theo một túi quần áo nhỏ.
Mùa đông rất lạnh, chân bà đi dép lê, cổ tay còn hằn vết đỏ do bị con dâu nắm kéo.
Tôi hoảng hốt:
“Có chuyện gì?”
Bà ngồi xuống ghế, cả người run lên.
“Chúng nó bảo căn hộ đã bán.”
“Bán?”
“Con cả làm ăn thua lỗ. Nó với em trai thống nhất bán nhà trả nợ. Chúng bảo tôi chuyển đến nhà dưỡng lão một thời gian.”
Tôi không tin nổi.
“Đó là nhà của bà.”
Quế Lan cười, nhưng nước mắt chảy xuống.
“Không còn là của tôi nữa.”
Tôi vẫn nhớ câu nói ấy.
Không còn là của tôi nữa.
Chỉ bảy chữ, nhưng giống như chiếc kéo cắt đứt toàn bộ lòng tự trọng của một người già.
Quế Lan không bị bỏ đói.
Các con bà không đánh đập bà.
Chúng chỉ đưa bà tới một trung tâm chăm sóc ở ngoại ô, đóng phí đầy đủ sáu tháng rồi ít dần những cuộc gọi.
Chúng cho rằng như vậy đã làm tròn trách nhiệm.
Nhưng Quế Lan không chịu nổi cảm giác mỗi lần muốn mua thứ gì cũng phải gọi xin tiền.
Không chịu nổi việc muốn về thăm căn phố cũ cũng phải chờ người khác sắp xếp xe.
Không chịu nổi việc ngay cả một chiếc tủ nhỏ trong phòng cũng không được tự ý đổi vị trí.
Bà từng là người quyết định mọi thứ trong nhà.
Sau khi sang tên tài sản, bà trở thành người phải xin phép cho từng chuyện nhỏ.
Một lần, Quế Lan nói với tôi:
“Tú Cầm, tuổi già đáng sợ nhất không phải là bệnh, cũng không phải cô đơn. Đáng sợ nhất là miệng mình còn nói được, đầu mình còn tỉnh táo, nhưng không ai còn xem quyết định của mình là quyết định.”
Hai tháng sau, bà đổ bệnh.
Khi nằm trong bệnh viện, bà nắm tay tôi, dặn:
“Bà còn tài sản thì đừng vội cho hết. Không phải để đề phòng con cái xấu. Mà để lúc chúng tốt, chúng vẫn có lý do tôn trọng ý muốn của bà.”
Tôi từng trách bà nghĩ tiêu cực.
Nhưng rồi chính tôi nhìn thấy những đứa con từng rất hiếu thảo của bà tranh nhau xem ai phải đóng viện phí.
Con cả nói:
“Em bán nhà cũng được chia tiền, sao chỉ để anh lo?”
Con út đáp:
“Anh lấy nhiều hơn, anh phải lo nhiều hơn.”
Hai người đứng ngoài hành lang tính toán từng khoản.
Trong phòng bệnh, Quế Lan quay mặt vào tường.
Từ hôm đó, tôi hiểu một điều:
Tình thân có thể rất thật.
Nhưng áp lực, tiền bạc, vợ chồng, con cái và cuộc sống riêng đều có thể làm nó thay đổi.
Giữ quyền quyết định không có nghĩa là không tin con.
Mà là không bắt lòng hiếu thảo của con phải vượt qua quá nhiều thử thách.
Sau khi các con rời đi, tôi dọn xấp chén trên bàn.
Điện thoại reo.
Là Minh Nguyệt.
Tôi nhìn màn hình một lúc mới bắt máy.
“Mẹ.”
Giọng con gái nhỏ nhẹ.
“Con đây.”
“Mẹ giận chúng con phải không?”
“Không.”
“Anh cả chỉ muốn giúp mẹ. Chuyện khu đất ngày càng phức tạp. Có người hỏi thuê, có người muốn hợp tác xây cửa hàng. Mẹ không hiểu thủ tục, anh ấy sợ mẹ bị lừa.”
Tôi hỏi:
“Vậy tại sao phải sang tên?”
Đầu dây bên kia im lặng.
Một lúc sau, Minh Nguyệt nói:
“Có vài thủ tục vay vốn. Nếu đứng tên anh ấy thì ngân hàng dễ xét hơn.”
Tôi bật cười.
“Cuối cùng con cũng nói thật.”
“Mẹ…”
“Anh con muốn dùng đất của mẹ để vay tiền?”
“Không hẳn. Anh ấy chỉ muốn có phương án dự phòng.”
“Dự phòng cho việc gì?”
Minh Nguyệt thở dài.
“Công ty anh ấy đang khó khăn.”
Tôi nhắm mắt.
Dù đã đoán được, nghe chính miệng con gái xác nhận, lòng tôi vẫn nặng xuống.
Minh Viễn làm quản lý một doanh nghiệp vật liệu xây dựng quy mô nhỏ. Hai năm trước, nó cùng bạn góp vốn mở thêm kho hàng. Thị trường chậm lại, hàng tồn nhiều, tiền quay vòng thiếu. Tôi biết nó khó khăn, nhưng chưa từng nghe nó trực tiếp nói.
Mỗi lần hỏi, nó đều bảo:
“Con ổn.”
Hôm nay, thay vì nói thật, nó mang giấy sang tên đến.
Tôi hỏi:
“Nếu mẹ ký, anh con sẽ thế chấp khu đất?”
“Chưa chắc. Anh ấy nói chỉ khi cần.”
“Còn con?”
“Con không lấy gì cả.”
“Nhưng sau này bán đất, con vẫn muốn phần của mình?”
Minh Nguyệt im lặng.
Tôi không trách nó.
Con gái tôi làm nhân viên kế toán, chồng nó dạy học. Hai vợ chồng mua căn hộ nhỏ, đang trả nợ ngân hàng. Con bé luôn sống tiết kiệm, không giàu có gì. Khi nhìn thấy mảnh đất trị giá hàng triệu tệ, nó mong có phần cũng là điều dễ hiểu.
Tôi chỉ buồn vì cả hai đứa đều nhìn mảnh đất trước khi nhìn thấy nỗi sợ của mẹ.
“Minh Nguyệt.”
“Vâng.”
“Con có nhớ dì Quế Lan không?”
Con gái khựng lại.
“Bạn mẹ ngày trước?”
“Ừ.”
“Mẹ muốn nói chuyện của dì ấy sao?”
“Con biết chuyện bà ấy chứ?”
“Con nghe mẹ kể một phần.”
“Vậy con hiểu tại sao mẹ không ký chưa?”
Minh Nguyệt vội nói:
“Anh cả không giống các con của dì Quế Lan.”
“Ngày trước, các con của bà ấy cũng từng rất hiếu thảo.”
“Mẹ không thể vì chuyện của người khác mà nghi ngờ con mình.”
Tôi khẽ thở ra.
“Mẹ không nghi ngờ các con sẽ đuổi mẹ khỏi nhà.”
“Vậy mẹ sợ gì?”
Tôi nhìn gian phòng yên tĩnh.
“Mẹ sợ một ngày nào đó, khi mảnh đất đã nằm trong tay các con, lời nói của mẹ sẽ trở thành lời góp ý thay vì quyết định.”
Minh Nguyệt không đáp.
Tôi nói tiếp:
“Hôm nay anh con cần tiền, nó muốn thế chấp. Ngày mai con cần tiền cho con học, con muốn bán. Mỗi người đều có lý do chính đáng. Khi đó, nếu mẹ nói không, các con sẽ nghĩ mẹ ích kỷ.”
“Mẹ nói quá rồi.”
“Có thể.”
Tôi mỉm cười.
“Nhưng mẹ thà bị các con trách bây giờ còn hơn phải xin các con sau này.”
Minh Nguyệt nghẹn giọng:
“Vậy mẹ định giữ đất đến khi nào?”
“Đến khi mẹ không còn đủ tỉnh táo để tự quyết.”
“Sau đó thì sao?”
“Mẹ sẽ có sắp xếp.”
“Là di chúc à?”
“Chưa phải lúc.”
Con gái bỗng cao giọng:
“Mẹ cứ nói chưa phải lúc. Nhưng mẹ đã bảy mươi tuổi rồi. Có chuyện gì bất ngờ thì sao? Anh em chúng con sẽ phải tranh chấp thủ tục, thuế phí, rồi người ngoài xen vào.”
Tôi im lặng.
Đây mới là điều chúng sợ nhất.
Không phải mẹ không được chăm sóc.
Mà là tài sản không được sắp xếp theo cách chúng muốn.
Tôi nói:
“Ngày mai con về đây một mình.”
“Để làm gì?”
“Mẹ muốn cho con xem một thứ.”
“Anh cả có đến không?”
“Không.”
“Tại sao?”
“Vì mẹ muốn nghe lời thật của từng đứa.”
Sau khi cúp máy, tôi ngồi trong bếp đến tối.
Tôi không bật đèn.
Bóng tối dần lấp đầy căn nhà, chỉ còn ánh sáng từ biển hiệu ngoài phố hắt qua cửa sổ.
Trong đầu tôi không ngừng hiện lên gương mặt Minh Viễn lúc thu cây bút.
Nó có xấu hổ thật không?
Hay chỉ tạm lùi để nghĩ cách khác?
Tôi không muốn biến mình thành một người mẹ luôn đề phòng con cái.
Nhưng tôi cũng không thể giả vờ không nhìn thấy điều đang xảy ra.
Sáng hôm sau, Minh Nguyệt tới.
Con bé mang theo bánh hoa quế và một túi táo.
Vừa bước vào, nó đã nói:
“Mẹ, con không đến để ép mẹ ký.”
Tôi gật đầu.
“Ngồi xuống đi.”
Tôi dẫn nó vào phòng ngủ, mở chiếc tủ gỗ thấp cạnh giường.
Bên trong là một hộp giấy cũ.
Tôi lấy ra một tập hồ sơ bệnh viện, hóa đơn và vài bức ảnh.
Minh Nguyệt ngạc nhiên:
“Của dì Quế Lan?”
“Ừ.”
Tôi đưa cho con bé một lá thư.
Đó là thư Quế Lan viết trước khi mất, nhưng chưa từng gửi cho hai con trai. Bà nhờ tôi giữ, nếu một ngày nào đó các con tôi thúc giục chuyện tài sản thì hãy cho chúng đọc.
Minh Nguyệt mở thư.
Nét chữ của Quế Lan run run:
“Tú Cầm,
Nếu bà đọc thư này, có lẽ tôi đã không còn cơ hội trở lại căn nhà từng thuộc về mình.
Tôi không oán các con. Chúng cũng có khó khăn. Con cả nợ nần, con út nuôi hai đứa trẻ. Mỗi người đều nghĩ bán nhà là phương án hợp lý nhất.
Chỉ có tôi là người thấy không hợp lý.
Nhưng vì tên tôi không còn trên giấy, nên điều tôi thấy không quan trọng.
Sau khi sang tên tài sản, tôi mới hiểu lòng hiếu thảo không biến mất ngay. Nó chỉ dần thay đổi hình dạng.
Ban đầu, các con hỏi ý tôi.
Sau đó, chúng thông báo cho tôi.
Cuối cùng, chúng quyết định thay tôi.
Điều khiến tôi đau nhất không phải mất nhà, mà là mỗi khi nói ‘mẹ không muốn’, chúng đều đáp ‘mẹ không hiểu đâu’.
Tôi vẫn hiểu.
Tôi chỉ không còn quyền.
Nếu các con bà yêu bà, hãy để chúng yêu một người mẹ còn quyền lựa chọn. Đừng để đến khi bà không còn gì trong tay, cả bà và chúng đều phải thử xem tình thân chịu được bao nhiêu áp lực.
Quế Lan.”
Đọc xong, Minh Nguyệt ngồi bất động.
Hai mắt nó đỏ lên.
Tôi hỏi:
“Con nghĩ gì?”
Nó đặt lá thư xuống.
“Dì ấy có trách các con không?”
“Không.”
“Vậy tại sao nghe vẫn đau như vậy?”
“Vì có những tổn thương không xuất phát từ ác ý.”
Tôi ngồi bên cạnh con.
“Anh con muốn cứu việc làm ăn. Con muốn có phần tài sản rõ ràng. Hai đứa đều có lý do. Nhưng mẹ cũng có lý do để giữ.”
Minh Nguyệt cúi đầu.
“Mẹ nghĩ chúng con sẽ không chăm mẹ nếu mẹ không chia đất sao?”
“Không.”
“Vậy câu mẹ nói hôm qua…”
“Mẹ chỉ muốn các con tự hỏi tình cảm của mình có cần một chữ ký để chứng minh không.”
Con gái im lặng hồi lâu rồi hỏi:
“Mẹ có định cho người khác không?”
Tôi nhìn nó.
“Con vẫn sợ mất phần?”
Khuôn mặt Minh Nguyệt đỏ lên.
“Con xin lỗi.”
Tôi nắm tay con.
“Mẹ không trách. Tham muốn không phải lúc nào cũng biến người ta thành kẻ xấu. Điều quan trọng là con có nhận ra lúc nào nó đang dẫn mình đi hay không.”
Minh Nguyệt bật khóc.
“Con thật sự nghĩ mẹ giữ đất vì muốn thiên vị anh hoặc giấu tiền cho ai đó. Chồng con còn nói nếu không làm rõ sớm, sau này anh em dễ tranh chấp.”
“Chồng con nói không sai.”
“Vậy mẹ định thế nào?”
“Cuối tuần này, gọi anh con đến. Mẹ sẽ nói rõ.”
“Về việc chia đất?”
“Về quyền của mẹ.”
Minh Nguyệt nhìn tôi, dường như lần đầu tiên hiểu rằng hai chuyện ấy không giống nhau.
Chiều hôm đó, Minh Viễn gọi.
Giọng nó khô cứng:
“Minh Nguyệt nói cuối tuần mẹ muốn họp gia đình.”
“Đúng.”
“Mẹ định đổi ý?”
“Con đang mong mẹ đổi ý?”
Nó im lặng.
Tôi nghe thấy tiếng xe cộ phía bên kia, có lẽ nó đang đứng ngoài kho hàng.
“Mẹ, con thừa nhận công ty đang thiếu tiền. Nhưng con không định lấy đất của mẹ. Con chỉ muốn dùng giá trị của nó để xoay vòng sáu tháng.”
“Nếu sáu tháng sau con không trả được?”
“Con sẽ trả được.”
“Nếu không?”
“Con đã tính kỹ.”
“Cha con ngày trước cũng từng nói đã tính kỹ trước khi đầu tư một xưởng máy.”
Minh Viễn không nói.
Năm ấy, chồng tôi mất gần hết tiền tiết kiệm vì tin người quen. Chúng tôi phải sống chật vật nhiều năm.
Tôi hỏi:
“Con mang giấy sang tên mà không nói thật với mẹ. Đây là cách một người đã tính kỹ hành động sao?”
Giọng Minh Viễn trở nên khó chịu:
“Nếu con nói thế chấp, mẹ chắc chắn không đồng ý.”
“Vậy nên con giấu?”
“Con chỉ không muốn mẹ lo.”
“Không. Con không muốn mẹ từ chối.”
Đầu dây bên kia yên lặng.
Một lúc sau, nó nói:
“Con là con trai mẹ. Chẳng lẽ mẹ không thể giúp con một lần?”
Tôi khẽ nhắm mắt.
Câu nói ấy cuối cùng cũng xuất hiện.
Giúp con một lần.
Nhưng tôi đã giúp nó bao nhiêu lần?
Khi nó kết hôn, tôi bán nữ trang trả tiền đặt cọc nhà.
Khi cháu nội ra đời, tôi ở nhà nó gần một năm để chăm sóc.
Khi công ty mới mở, tôi đưa hai trăm nghìn tệ tiền tiết kiệm.
Tôi chưa từng tính.
Vì đó là con.
Nhưng hôm nay, khi tôi từ chối đặt nơi nương tựa cuối cùng của mình vào một cuộc đầu tư, nó lại gọi đó là không giúp.
Tôi hỏi:
“Minh Viễn, nếu mẹ thế chấp đất và con thất bại, mẹ sẽ sống bằng gì?”
“Con nuôi mẹ.”
“Nếu con đang nợ nần?”
“Minh Nguyệt cũng có thể chăm.”
“Nếu em con gặp khó khăn?”
Nó gắt lên:
“Mẹ cứ nghĩ đến tình huống xấu nhất!”
Tôi bình tĩnh đáp:
“Vì người phải gánh tình huống xấu nhất là mẹ.”
Minh Viễn thở mạnh.
“Mẹ đã quyết thì thôi.”
“Cuối tuần con vẫn về.”
“Con bận.”
“Con phải về.”
Giọng tôi không lớn, nhưng đủ dứt khoát.
“Có những điều mẹ cần nói khi tên mình vẫn còn trên giấy đất và lời mình vẫn còn được xem là quyết định.”
Nó không trả lời.
Cuộc gọi kết thúc.
Tôi biết cuối tuần ấy sẽ không yên bình.
Nhưng tôi cũng biết mình không thể tiếp tục tránh né.
Mảnh đất không chỉ là tài sản.
Nó đã trở thành tấm gương soi rõ từng nỗi sợ, từng lòng tham và từng vết thương mà cả gia đình tôi luôn che giấu.
Và muốn giữ các con lại bên nhau, tôi phải để chúng nhìn vào tấm gương ấy trước khi quá muộn.
CHƯƠNG 2: SỰ THẬT SAU CÁNH CỬA NHÀ DƯỠNG LÃO
Sáng chủ nhật, Minh Viễn đến sớm hơn giờ hẹn gần một tiếng.
Nó không mang theo Tuyết Mai.
Vừa bước vào nhà, nó đã đặt lên bàn một túi thuốc bổ.
“Mẹ uống cái này mỗi ngày một gói.”
Tôi nhìn túi thuốc.
“Con mua vì lo cho mẹ hay vì muốn cuộc nói chuyện hôm nay dễ dàng hơn?”
Minh Viễn khựng lại.
“Mẹ nhất định phải nghĩ xấu cho con sao?”
“Từ lúc con mang giấy sang tên đến giờ, mẹ chỉ đang cố nhìn cho rõ.”
Nó kéo ghế ngồi xuống.
Khuôn mặt mệt mỏi hơn lần trước. Dưới mắt có quầng thâm, tóc hai bên thái dương đã lấm tấm bạc.
Trong khoảnh khắc ấy, lòng tôi mềm xuống.
Dù nó có làm gì, trong mắt tôi nó vẫn là đứa con từng sốt cao ba đêm, khiến tôi ôm nó ngồi bên bếp than đến sáng.
Tôi rót trà.
“Công ty thiếu bao nhiêu?”
Minh Viễn im lặng.
“Con nói thật đi.”
“Khoảng một triệu hai trăm nghìn tệ.”
Tay tôi dừng lại.
“Con nợ ngân hàng?”
“Một phần. Phần còn lại là tiền hàng và tiền vay bạn.”
“Tuyết Mai biết không?”
“Biết một phần.”
“Tức là nó không biết hết?”
Nó cúi đầu.
“Con không muốn cô ấy lo.”
Tôi cười buồn.
“Con dùng câu ấy với tất cả mọi người.”
“Mẹ…”
“Con định thế chấp mảnh đất vay bao nhiêu?”
“Hai triệu.”
“Để trả nợ cũ hay tiếp tục kinh doanh?”
“Cả hai.”
“Con có chắc sẽ cứu được công ty?”
Minh Viễn siết chặt tách trà.
“Có một dự án lớn sắp ký. Chỉ cần vượt qua ba tháng này…”
“Con đã nói câu đó bao nhiêu lần?”
Nó ngẩng lên, ánh mắt tức tối.
“Mẹ không hiểu kinh doanh.”
“Đúng.”
Tôi gật đầu.
“Mẹ không hiểu kinh doanh. Nhưng mẹ hiểu một người đang tuyệt vọng sẽ bám vào bất cứ hy vọng nào.”
Minh Viễn đứng bật dậy.
“Vậy mẹ gọi con về để dạy đời sao?”
“Để nghe con nói thật.”
“Con đã nói rồi.”
“Chưa hết.”
Tôi nhìn nó.
“Có phải con đã ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay của công ty không?”
Khuôn mặt Minh Viễn lập tức thay đổi.
“Minh Nguyệt nói với mẹ?”
“Không.”
“Vậy sao mẹ biết?”
“Tuần trước có người gọi đến hỏi con.”
Nó tái mặt.
Tôi lấy từ ngăn kéo ra mảnh giấy ghi số điện thoại.
“Người đó nói nếu con không trả đúng hạn, họ sẽ tìm đến nhà.”
Minh Viễn bước tới cầm mảnh giấy.
“Bọn họ không nên làm phiền mẹ.”
“Con đang gặp chuyện như vậy mà vẫn nói chỉ cần sang tên để thủ tục thuận tiện?”
Nó bóp chặt tờ giấy.
“Con không còn cách khác.”
Tôi nhìn con trai.
Lần đầu tiên từ khi chuyện mảnh đất xảy ra, lớp vỏ tự tin của nó vỡ xuống.
Nó ngồi lại, hai tay ôm đầu.
“Mẹ, con thật sự không còn cách.”
Giọng nó khàn đi.
“Kho hàng có hơn hai mươi công nhân. Nếu đóng cửa, họ mất việc. Bạn góp vốn với con đã rút lui. Ngân hàng không cho vay thêm. Mấy nhà cung cấp ngày nào cũng gọi. Con chỉ cần hai triệu để xoay vòng.”
“Vì sao nhất định phải sang tên?”
“Ngân hàng không chấp nhận mẹ đứng tên vì tuổi mẹ cao, hồ sơ phức tạp. Nếu sang cho con, mọi việc nhanh hơn.”
“Và nếu mất đất?”
Nó nhắm mắt.
“Con sẽ không để mất.”
“Không ai muốn mất trước khi họ mất.”
Minh Viễn cứng người.
Đúng lúc đó, Minh Nguyệt và chồng nó, Chu Đức Thành, bước vào.
Tôi hơi bất ngờ.
“Mẹ chỉ gọi hai anh em.”
Minh Nguyệt giải thích:
“Đức Thành muốn đi cùng. Anh ấy nói chuyện này liên quan đến cả gia đình.”
Đức Thành lễ phép đặt trái cây xuống.
“Mẹ, con chỉ đến nghe. Con không can thiệp.”
Nhưng ánh mắt nó vừa vào nhà đã nhìn về phía Minh Viễn, rõ ràng hai người đã trao đổi trước.
Một lúc sau, Tuyết Mai cũng tới, kéo theo cháu nội tôi là Minh Hạo.
Căn phòng nhanh chóng đầy người.
Tôi nhìn từng khuôn mặt.
“Các con đã tự hẹn nhau?”
Minh Nguyệt cúi đầu.
Tuyết Mai lên tiếng:
“Chúng con nghĩ chuyện lớn nên mọi người có mặt sẽ tốt hơn.”
Tôi không nói gì.
Tôi mang thêm ghế ra.
Khi tất cả đã ngồi, Đức Thành mở lời trước:
“Mẹ, chúng con tôn trọng quyết định của mẹ. Nhưng mảnh đất để trống nhiều năm cũng lãng phí. Anh Viễn đang có cơ hội kinh doanh. Nếu gia đình giúp được thì nên giúp.”
Tôi hỏi:
“Con biết anh ấy đang nợ bao nhiêu không?”
Đức Thành nhìn anh vợ.
“Anh ấy có nói sơ qua.”
“Bao nhiêu?”
Không ai trả lời.
Tôi quay sang Tuyết Mai.
“Con biết chồng đang nợ hơn một triệu hai trăm nghìn không?”
Mặt cô ấy trắng bệch.
“Một triệu hai?”
Minh Viễn lập tức nói:
“Không phải toàn bộ là nợ xấu.”
Tuyết Mai đứng bật dậy.
“Anh nói với em chỉ thiếu bốn trăm nghìn!”
“Em bình tĩnh.”
“Làm sao em bình tĩnh? Anh còn giấu em chuyện gì?”
Minh Hạo ngồi cạnh mẹ, hoảng sợ nhìn cha.
Tôi vội nói:
“Đừng cãi trước mặt trẻ con.”
Minh Nguyệt dẫn cháu vào phòng trong.
Ngoài phòng khách, Tuyết Mai vẫn run lên.
“Anh định mang đất của mẹ đi trả nợ mà không nói thật với ai?”
“Anh không trả nợ. Anh dùng để vay vốn cứu công ty.”
“Có gì khác nhau?”
“Khác.”
“Khác ở chỗ nếu thất bại, mẹ mất đất còn chúng ta vẫn nợ?”
Câu nói của Tuyết Mai khiến cả phòng im xuống.
Minh Viễn nhìn vợ, vẻ mặt tổn thương.
“Em cũng không tin anh?”
“Em đã tin anh nên mới ký bảo lãnh căn hộ của chúng ta năm ngoái.”
Tôi giật mình.
“Căn hộ cũng đã thế chấp?”
Tuyết Mai che miệng, nhận ra mình vừa nói lộ.
Minh Viễn quát:
“Đủ rồi!”
Tôi nhìn con trai.
“Con thế chấp cả nhà mình?”
Nó không đáp.
Tuyết Mai bật khóc.
“Anh ấy nói chỉ dùng hạn mức tạm thời. Em không biết công ty đã khó khăn đến mức này.”
Minh Nguyệt từ trong phòng đi ra, khuôn mặt căng thẳng.
“Anh cả, anh định kéo cả nhà vào chuyện này sao?”
Minh Viễn nổi giận:
“Em đừng đứng ngoài nói dễ dàng. Nếu công ty sụp, anh mất tất cả.”
“Vậy mảnh đất của mẹ phải cứu anh bằng mọi giá?”
“Anh không xin phần của em.”
“Nhưng mảnh đất sau này có phần của em!”
Câu nói vừa bật ra, Minh Nguyệt lập tức khựng lại.
Mọi ánh mắt đổ dồn về phía nó.
Con bé đỏ mặt.
Đức Thành kéo tay vợ.
“Em đừng nói lúc nóng.”
Nhưng lời đã nói ra.
Tôi nhìn hai đứa con.
Một đứa muốn lấy đất để cứu công việc.
Một đứa phản đối vì sợ phần tương lai của mình bị mất.
Không ai thật sự đứng về phía mẹ.
Tôi không thấy tức giận.
Chỉ thấy buồn.
Tôi hỏi:
“Các con có biết vì sao hôm nay mẹ gọi mọi người đến không?”
Minh Viễn đáp:
“Để nói mẹ không ký.”
“Không chỉ vậy.”
Tôi đứng dậy, vào phòng lấy một chiếc túi vải lớn.
Bên trong là hồ sơ của Quế Lan, lá thư của bà và một cuốn sổ ghi chép.
Tôi đặt lên bàn.
“Trước khi nói về mảnh đất, mẹ muốn đưa các con đến một nơi.”
Đức Thành ngạc nhiên:
“Đi đâu?”
“Nhà dưỡng lão nơi dì Quế Lan từng sống.”
Minh Viễn cau mày.
“Mẹ, chuyện người khác không liên quan đến chúng ta.”
“Có.”
Tôi nhìn nó.
“Bởi ngày trước, các con của bà ấy cũng từng ngồi quanh một chiếc bàn như thế này.”
Không ai muốn đi.
Nhưng tôi nhất quyết.
Cuối cùng, cả gia đình chia thành hai xe tới vùng ngoại ô phía tây.
Trung tâm chăm sóc người cao tuổi nằm sau một dãy cây bạch dương. Cổng sơn màu xanh nhạt, tường trắng, sân rất sạch sẽ. Không khí không tệ như nhiều người tưởng. Có người già đang đánh cờ, có người ngồi phơi nắng.
Một nhân viên cũ tên là cô Hà vẫn nhớ Quế Lan.
Thấy tôi, cô ấy nắm tay:
“Bà Lâm, lâu rồi bà mới tới.”
Tôi giới thiệu các con.
Cô Hà dẫn chúng tôi đến căn phòng Quế Lan từng ở.
Bây giờ phòng đã có người khác, nên chúng tôi chỉ đứng ngoài hành lang.
Tôi hỏi:
“Cô còn nhớ những ngày cuối của bà ấy không?”
Cô Hà nhìn các con tôi, hơi do dự.
Tôi nói:
“Cứ nói thật.”
Cô thở dài.
“Bà Tôn ít nói, rất tự trọng. Con trai đóng phí đầy đủ, quần áo và thuốc men không thiếu. Nhưng bà luôn hỏi bao giờ được về nhà.”
Minh Viễn lên tiếng:
“Nhưng nhà đã bán rồi.”
“Đúng.”
Cô Hà gật đầu.
“Chúng tôi giải thích nhiều lần. Sau đó bà không hỏi nữa.”
Tuyết Mai khẽ nói:
“Có lẽ bà ấy đã chấp nhận.”
Cô Hà lắc đầu.
“Không. Bà ấy chỉ hiểu rằng hỏi cũng vô ích.”
Câu nói ấy làm tất cả im lặng.
Cô dẫn chúng tôi tới một khoảng sân nhỏ phía sau.
“Bà Tôn thường ngồi ở ghế này. Mỗi thứ sáu, bà mặc áo đẹp nhất, chờ con đến. Có tháng họ đến hai lần. Có tháng không ai tới.”
Minh Nguyệt đỏ mắt.
“Dì ấy có gọi điện không?”
“Có. Nhưng sau vài lần nghe con nói bận, bà ít gọi dần.”
Tôi hỏi:
“Cô còn giữ chiếc hộp của bà ấy không?”
Cô Hà gật đầu, dẫn chúng tôi đến văn phòng.
Trong tủ là một hộp gỗ nhỏ. Sau khi Quế Lan mất, các con không lấy vì cho rằng bên trong chỉ là đồ cũ. Tôi từng nhờ trung tâm giữ lại.
Cô Hà mở hộp.
Bên trong là mấy bức ảnh gia đình, chiếc vòng tay nhựa của cháu nội, hai tấm thiệp chúc thọ và một chiếc chìa khóa đã gỉ.
Minh Viễn cầm chiếc chìa khóa.
“Chìa khóa gì?”
Tôi đáp:
“Chìa khóa căn hộ đã bán.”
Nó khựng lại.
“Dì ấy vẫn giữ?”
“Ừ.”
Tôi nhớ ngày Quế Lan đưa chìa khóa cho tôi xem.
Bà vuốt nó như vuốt một vật quý giá.
“Tôi biết nó không mở được cánh cửa nào nữa. Nhưng giữ nó, tôi còn nhớ mình từng có một nơi không cần xin phép để bước vào.”
Tôi kể lại câu ấy.
Tuyết Mai quay mặt lau nước mắt.
Minh Nguyệt nắm tay tôi.
Chỉ có Minh Viễn đứng im, mắt nhìn chiếc chìa khóa.
Sau khi rời nhà dưỡng lão, chúng tôi không về thẳng nhà.
Tôi bảo xe dừng ở khu phố nơi căn hộ cũ của Quế Lan từng tọa lạc.
Tòa nhà đã được sửa lại.
Ban công nhà bà từng trồng hoa giờ treo quần áo của một gia đình khác.
Tôi chỉ lên tầng bốn.
“Ngày trước, mỗi dịp Tết dì Quế Lan đều treo hai chiếc đèn lồng đỏ ở đó.”
Không ai nói.
Một bà cụ sống gần đó nhận ra tôi.
“Bà là bạn của bà Tôn phải không?”
“Vâng.”
Bà cụ thở dài.
“Người tốt như thế mà cuối đời không được ở nhà mình.”
Minh Viễn bỗng hỏi:
“Các con bà ấy có bất hiếu không?”
Bà cụ suy nghĩ.
“Không đến mức bất hiếu. Chúng vẫn trả tiền viện, vẫn mua thuốc. Nhưng hiếu thảo không chỉ là trả tiền.”
“Vậy là gì?”
“Là để người già còn được làm chủ cuộc đời họ.”
Minh Viễn cúi đầu.
Trên đường về, xe rất yên tĩnh.
Tôi ngồi cạnh con trai cả.
Nó không nhìn tôi, chỉ nhìn ra ngoài cửa kính.
Một lúc lâu, nó hỏi:
“Mẹ nghĩ nếu sang tên, con sẽ giống họ?”
“Mẹ không biết.”
“Vậy tại sao mẹ lại lấy chuyện đó để cảnh cáo con?”
“Vì chính họ ngày trước cũng không biết mình sẽ trở thành như vậy.”
Nó siết hai tay.
“Con chỉ muốn cứu công ty.”
“Mẹ hiểu.”
“Con không định lấy đất làm của riêng.”
“Mẹ cũng hiểu.”
“Vậy tại sao mẹ không giúp?”
Tôi quay sang.
“Bởi giúp con không thể đồng nghĩa với đặt tuổi già của mẹ lên bàn cược.”
Nó im lặng.
Tôi nói tiếp:
“Con có thể thất bại. Mẹ không trách. Nhưng con không có quyền bắt mẹ cùng chịu một thất bại mà mẹ không lựa chọn.”
Minh Viễn nhắm mắt.
Nước mắt dường như xuất hiện nơi khóe mắt, nhưng nó nhanh chóng quay mặt đi.
Khi về đến nhà, tôi mời mọi người ngồi lại.
Không ai nhắc chuyện ra về.
Tôi đặt lá thư của Quế Lan lên bàn.
Minh Nguyệt đã đọc, nhưng những người khác thì chưa.
Tôi đưa cho Minh Viễn.
“Con đọc thành tiếng.”
Nó do dự rồi cầm lên.
Giọng ban đầu còn chắc, nhưng đến đoạn “ban đầu các con hỏi ý tôi, sau đó chúng thông báo, cuối cùng chúng quyết định thay tôi”, giọng nó chậm lại.
Tuyết Mai cúi đầu.
Đức Thành không còn giữ vẻ bình thản như lúc mới tới.
Khi Minh Viễn đọc xong, tôi hỏi:
“Các con nghĩ mẹ giữ đất vì tham sao?”
Không ai trả lời.
“Bảy triệu rưỡi tệ rất lớn. Mẹ không phủ nhận. Nhưng mẹ không ăn hết số tiền ấy, cũng không mang theo được. Cuối cùng, nó vẫn sẽ được sắp xếp cho gia đình.”
Minh Nguyệt hỏi:
“Vậy tại sao không lập di chúc ngay?”
“Vì mẹ chưa muốn tài sản của mình trở thành một bản lịch đếm ngược trong mắt các con.”
Con gái tái mặt.
“Mẹ nghĩ chúng con mong mẹ…”
“Không.”
Tôi ngắt lời.
“Mẹ không nói các con mong điều xấu. Nhưng khi di chúc được công bố quá sớm, mỗi quyết định chăm sóc đều dễ bị chính các con nghi ngờ lẫn nhau.”
Tôi nhìn Minh Viễn.
“Nếu mẹ để đất cho con nhiều hơn, em con sẽ nghĩ con chăm mẹ vì phần đó.”
Tôi quay sang Minh Nguyệt.
“Nếu mẹ để cho con nhiều hơn, anh con sẽ nghĩ con nói xấu nó với mẹ.”
Rồi tôi nhìn cả hai.
“Nếu chia đều, các con lại bắt đầu tính ai đã bỏ công nhiều hơn.”
Không ai phản bác.
Tôi nói:
“Mẹ sẽ lập một văn bản ủy thác quản lý và chỉ định người giám sát. Nhưng nội dung phân chia cuối cùng sẽ được giữ kín cho đến khi mẹ không còn khả năng tự quyết.”
Đức Thành hỏi:
“Mẹ đã tìm người làm chưa?”
“Có.”
Minh Viễn ngẩng lên.
“Mẹ đã chuẩn bị từ trước?”
“Sau khi dì Quế Lan mất.”
Nó cười buồn.
“Vậy hôm con mang giấy đến, mẹ đã biết sẽ không ký.”
“Đúng.”
“Nhưng mẹ vẫn để con nói hết.”
“Mẹ muốn biết con sẽ đi xa đến đâu.”
Câu nói ấy khiến nó đỏ mặt.
Tuyết Mai nắm tay chồng.
Minh Viễn khẽ hỏi:
“Vậy mẹ định mặc kệ công ty con sao?”
Tôi nhìn nó.
“Không.”
Nó ngẩng lên.
Tôi lấy ra một tập giấy khác.
“Đây là phương án mẹ đã bàn với một người làm pháp lý và kế toán.”
Mọi người nhìn tôi ngạc nhiên.
Tôi mở bản kế hoạch.
“Mảnh đất hiện có một dãy cửa hàng cũ đang cho thuê với giá thấp. Mẹ sẽ không sang tên, cũng không thế chấp toàn bộ. Nhưng mẹ đồng ý ký hợp đồng cho thuê dài hạn một phần diện tích phía trước cho một chuỗi siêu thị địa phương.”
Minh Viễn cau mày.
“Tiền thuê được bao nhiêu?”
“Trả trước ba năm, khoảng chín trăm nghìn tệ.”
Cả phòng sững lại.
Tôi nói tiếp:
“Mẹ sẽ dùng ba trăm nghìn sửa lại phần phía sau thành kho nhỏ. Công ty con có thể thuê kho đó với giá thấp hơn thị trường trong hai năm.”
Minh Viễn nhìn tôi không tin nổi.
“Còn sáu trăm nghìn?”
“Mẹ cho công ty con vay bốn trăm nghìn, có hợp đồng, không tính lãi trong một năm. Hai trăm nghìn còn lại giữ làm chi phí y tế và sinh hoạt.”
“Chỉ bốn trăm nghìn không đủ.”
“Vậy con phải thu nhỏ công ty.”
“Con không thể bỏ dự án lớn.”
“Con đang dùng một dự án chưa ký để đặt cược cả khu đất bảy triệu rưỡi.”
Tôi nhìn thẳng vào nó.
“Con không cần thêm tiền. Con cần chấp nhận rằng quy mô hiện tại đã vượt quá khả năng của mình.”
Minh Viễn im lặng.
Tôi tiếp tục:
“Bán bớt hàng tồn, trả những khoản nợ lãi cao, giữ lại nhóm khách hàng ổn định. Nếu vẫn không cứu được, con đóng công ty và làm lại. Mất công ty không có nghĩa là mất cuộc đời.”
Tuyết Mai bật khóc.
“Em đã nói với anh như vậy.”
Minh Viễn gắt:
“Em nghĩ đóng cửa dễ lắm sao?”
Tôi hỏi:
“Vậy mất nhà của vợ con và đất của mẹ thì dễ hơn?”
Nó nghẹn lời.
Minh Nguyệt lên tiếng:
“Anh cả, em có thể cho anh vay một trăm nghìn. Không nhiều, nhưng là tiền tiết kiệm của vợ chồng em.”
Đức Thành hơi giật mình, nhưng sau vài giây cũng gật đầu.
“Chúng ta lập giấy vay rõ ràng.”
Minh Viễn nhìn em gái.
“Em không sợ mất sao?”
“Có.”
Minh Nguyệt thành thật.
“Nhưng em cho anh vay trong khả năng em chịu được. Em không thể đồng ý để mẹ đặt toàn bộ tuổi già vào chuyện này.”
Tôi nhìn con gái, lòng ấm lên.
Nó đã hiểu.
Tôi quay sang con trai.
“Minh Viễn, gia đình có thể giúp con đứng dậy. Nhưng không ai có nghĩa vụ nằm xuống để con bước lên.”
Câu nói ấy khiến nó cúi đầu thật lâu.
Cuối cùng, Minh Viễn lấy từ trong túi ra xấp giấy sang tên đã mang hôm trước.
Nó đặt lên bàn.
Từng tờ giấy được rút ra.
Tôi tưởng nó sẽ cất lại.
Nhưng nó bất ngờ xé đôi.
Rồi xé tiếp.
Tuyết Mai hốt hoảng:
“Anh…”
Minh Viễn không dừng.
Khi toàn bộ giấy tờ đã thành những mảnh nhỏ, nó mới nói:
“Mẹ, con xin lỗi.”
Giọng nó khàn đặc.
“Con không chỉ cần tiền. Con đã bị nỗi sợ thất bại làm mờ mắt.”
Nó nhìn tôi.
“Ngày mang giấy đến, con thật sự nghĩ chỉ cần mẹ ký thì mọi chuyện của con sẽ được cứu. Con không hề hỏi nếu thất bại, mẹ sẽ sống ra sao.”
Tôi không nói.
Nó tiếp tục:
“Con còn tự nhủ đất sau này cũng là của chúng con, dùng trước một chút không có gì sai.”
Minh Nguyệt cúi đầu.
Có lẽ nó cũng từng nghĩ như vậy.
Minh Viễn đặt cây bút máy lên bàn.
Chính là cây bút hôm trước.
“Mẹ giữ lấy.”
“Để làm gì?”
“Để lần sau, nếu con lại mang giấy đến, mẹ dùng nó gõ vào đầu con.”
Cả phòng bật cười, nhưng trong tiếng cười có nước mắt.
Tôi cầm cây bút.
“Không cần gõ. Mẹ chỉ cần hỏi lại một câu.”
Minh Viễn đỏ mặt.
Nó nhớ câu tôi đã nói.
Nếu hôm nay mẹ ký vì các con yêu mẹ, ngày mai khi đất không còn tên mẹ, các con lấy gì chứng minh vẫn yêu mẹ?
Nó cúi đầu.
“Con không muốn mẹ phải hỏi lại lần thứ hai.”
CHƯƠNG 3: TÀI SẢN CUỐI CÙNG CỦA TUỔI GIÀ
Sau cuộc họp gia đình hôm ấy, Minh Viễn không lập tức thay đổi hoàn toàn.
Con người không thể chỉ sau một buổi chiều mà bỏ hết tự ái, nỗi sợ và thói quen đã tích tụ nhiều năm.
Những ngày đầu, nó vẫn gọi điện tranh luận với tôi.
“Mẹ, nếu chỉ cho thuê thì lợi nhuận thấp.”
“Thấp nhưng an toàn.”
“Chúng ta có thể xây trung tâm thương mại nhỏ.”
“Tiền ở đâu?”
“Có nhà đầu tư.”
“Họ góp bao nhiêu?”
“Bốn mươi phần trăm.”
“Còn sáu mươi phần trăm?”
Nó im lặng.
Tôi nói:
“Lại là đất của mẹ.”
Minh Viễn thở dài.
“Mẹ luôn nghĩ con muốn lấy đất.”
“Không. Mẹ nghĩ con đang muốn dùng thứ không thuộc quyền quyết định của con.”
Sau vài lần như vậy, nó ngừng đưa ra những kế hoạch quá lớn.
Tôi ký hợp đồng cho thuê với siêu thị địa phương.
Hợp đồng được xem xét rất kỹ.
Quyền sử dụng đất vẫn mang tên tôi.
Tiền thuê trả vào tài khoản riêng của tôi.
Phần sửa chữa kho phía sau cũng được ghi rõ.
Công ty của Minh Viễn chỉ là bên thuê, không có quyền thế chấp, chuyển nhượng hoặc dùng tài sản làm bảo đảm.
Ngày ký, con trai ngồi bên cạnh.
Người phụ trách hợp đồng hỏi:
“Bà có muốn ủy quyền cho con trai xử lý mọi việc sau này không?”
Minh Viễn nhìn tôi.
Trước đây, có lẽ nó sẽ lập tức nói:
“Cần.”
Nhưng hôm ấy, nó chủ động đáp:
“Không. Mọi thay đổi phải có chữ ký trực tiếp của mẹ tôi. Khi bà không đủ sức khỏe, phải có xác nhận y tế và người giám sát độc lập.”
Tôi quay sang nhìn con.
Nó cười:
“Mẹ đừng nghĩ con nói để lấy lòng.”
“Tôi chưa nói gì.”
“Nhưng ánh mắt mẹ nói rồi.”
Người phụ trách hợp đồng cũng bật cười.
Sau khi nhận tiền thuê, tôi chuyển cho công ty Minh Viễn bốn trăm nghìn tệ theo đúng thỏa thuận.
Minh Nguyệt và Đức Thành cho vay thêm một trăm nghìn.
Tuyết Mai bán chiếc xe sang mới mua được tám tháng, đổi sang một chiếc xe nhỏ hơn. Số tiền chênh lệch dùng trả khoản vay lãi cao nhất.
Lúc đầu, Minh Viễn phản đối dữ dội.
“Xe đó em thích từ lâu.”
Tuyết Mai đáp:
“Em thích, nhưng không cần.”
“Anh sẽ tìm cách.”
“Chính vì anh luôn nói sẽ tìm cách nên chúng ta mới đến mức này.”
Cô ấy đặt chìa khóa xe lên bàn.
“Gia đình không phải nơi chỉ mình mẹ anh hy sinh.”
Câu nói khiến Minh Viễn im lặng.
Nó bắt đầu thu nhỏ công ty.
Kho hàng lớn được trả lại.
Những mặt hàng tồn lâu được bán giảm giá.
Dự án chưa ký bị hủy.
Một số công nhân được giới thiệu sang nơi khác, chỉ giữ lại nhóm nòng cốt.
Ngày thông báo cắt giảm, Minh Viễn về nhà tôi rất muộn.
Nó ngồi ngoài sân, không vào trong.
Tôi mang áo khoác ra.
“Sao không vào?”
Nó nhìn khoảng sân tối.
“Con thấy mình thất bại.”
“Vì công ty nhỏ đi?”
“Vì con từng nghĩ mình có thể làm được chuyện lớn.”
“Từ bỏ thứ vượt quá khả năng không phải thất bại.”
“Những người làm cùng con nhiều năm phải nghỉ.”
“Con đã nợ lương họ chưa?”
“Chưa.”
“Đã thanh toán trợ cấp chưa?”
“Rồi.”
“Có giới thiệu việc mới cho họ không?”
“Một phần.”
Tôi ngồi cạnh con trai.
“Vậy con đã làm hết những gì có thể.”
Nó cúi đầu.
“Nhưng nếu mẹ ký sang tên, có lẽ con đã giữ được công ty.”
Tôi nhìn nó.
“Hoặc con đã mất cả công ty lẫn mảnh đất.”
Minh Viễn không đáp.
Tôi nói:
“Con đang tiếc một tương lai tốt đẹp do mình tưởng tượng ra, nhưng quên rằng tương lai xấu cũng có thể xảy ra.”
Nó thở dài.
“Mẹ luôn nhìn thấy mặt xấu.”
“Không.”
Tôi lắc đầu.
“Mẹ chỉ không dùng hy vọng để thay thế kế hoạch.”
Một lúc sau, Minh Viễn tựa lưng vào ghế.
“Ngày nhỏ, con nghĩ mẹ rất nhát. Cha muốn đầu tư, mẹ luôn phản đối.”
“Cha con cũng từng nghĩ vậy.”
“Sau này ông có trách mẹ không?”
“Có.”
“Tại sao?”
“Vì mẹ giữ lại một phần tiền nên khi việc đầu tư thất bại, gia đình còn đủ sống.”
Minh Viễn bật cười.
“Cha đúng là…”
Nó bỏ lửng.
Tôi tiếp lời:
“Rất giống con.”
Hai mẹ con cùng cười.
Đó là lần đầu tiên sau nhiều tháng, tôi thấy gương mặt con trai nhẹ nhõm.
Công ty của Minh Viễn mất gần một năm mới ổn định.
Không còn quy mô lớn, không có kho hàng sang trọng, nhưng dòng tiền tốt hơn. Nó chuyển sang cung cấp vật liệu cho các đội sửa chữa nhỏ, lợi nhuận không quá cao nhưng đều đặn.
Mỗi tháng, nó trả tôi một phần tiền vay.
Tôi bảo:
“Không cần vội.”
Nó đáp:
“Con cần trả đúng hạn.”
“Vì hợp đồng?”
“Vì con muốn lần sau mẹ tin con mà không cần giữ giấy.”
Tôi lắc đầu.
“Giấy vẫn phải giữ.”
Nó bật cười.
“Được. Mẹ giữ.”
Minh Nguyệt cũng thay đổi.
Trước đây, mỗi khi về nhà, nó thường hỏi:
“Mảnh đất có ai hỏi mua không?”
Sau này, nó hỏi:
“Thuốc huyết áp của mẹ còn không?”
“Máy sưởi có cần sửa không?”
“Cuối tuần mẹ muốn đi đâu?”
Một lần, tôi cố tình hỏi:
“Con không quan tâm giá đất nữa sao?”
Nó đỏ mặt.
“Mẹ đừng trêu.”
“Con từng quan tâm mà.”
“Con vẫn quan tâm.”
Nó thành thật.
“Nhưng bây giờ con biết đó là tài sản của mẹ trước khi là phần thừa kế của chúng con.”
Tôi mỉm cười.
“Chỉ cần con nhớ điều đó.”
Đức Thành, chồng nó, cũng đến xin lỗi tôi.
Anh đứng trong bếp, vụng về gọt lê.
“Mẹ, hôm ấy con đi cùng vì sợ anh Viễn được sang tên hết, sau này Minh Nguyệt chịu thiệt.”
Tôi hỏi:
“Bây giờ con hết sợ chưa?”
“Vẫn sợ anh em tranh chấp.”
“Vậy phải làm sao?”
“Không phải ép mẹ chia sớm. Mà là giúp hai anh em giữ quan hệ tốt.”
Tôi gật đầu.
“Con hiểu được là tốt.”
Mọi chuyện tưởng đã yên thì đầu mùa đông năm sau, tôi bị ngã trong nhà tắm.
May mắn không gãy xương, nhưng phải nằm viện theo dõi một tuần.
Tin tôi nhập viện khiến hai con hốt hoảng.
Minh Viễn đến trước, mang theo cả túi hồ sơ y tế.
Minh Nguyệt đến sau, khóc suốt đường.
Tôi nhìn hai đứa đứng bên giường, bỗng nhớ Quế Lan.
Năm ấy, bà cũng từng nằm trong căn phòng trắng như vậy.
Hai con trai bà đứng ngoài hành lang tranh luận ai trả tiền.
Tôi khẽ hỏi:
“Viện phí ai đóng?”
Minh Viễn đáp:
“Con.”
Minh Nguyệt lập tức nói:
“Anh đóng trước thôi. Em chuyển một nửa.”
“Không cần.”
“Phải cần.”
Hai đứa bắt đầu tranh nhau trả.
Tôi bật cười.
“Các con đừng làm ồn.”
Minh Viễn nói:
“Mẹ yên tâm. Viện phí không liên quan đến mảnh đất.”
Tôi nhìn nó.
“Con còn nhớ chuyện đó?”
“Cả đời con không quên.”
Minh Nguyệt nắm tay tôi.
“Mẹ, sau khi xuất viện, mẹ đến ở với con một thời gian.”
Minh Viễn phản đối:
“Nhà em nhỏ, không có thang máy. Mẹ ở với anh.”
“Nhà anh có cháu học hành ồn ào.”
“Nhà em tầng sáu.”
“Nhưng chồng em ở nhà buổi tối.”
Hai đứa tranh luận.
Tôi nghe một lúc rồi nói:
“Mẹ về nhà mình.”
Cả hai đồng thanh:
“Không được.”
Tôi nhìn chúng.
“Đấy. Mẹ vẫn còn quyền quyết định chứ?”
Hai đứa lập tức im bặt.
Một lúc sau, Minh Viễn cười bất lực.
“Có. Nhưng quyền của mẹ phải đi cùng an toàn.”
Minh Nguyệt gật đầu.
“Chúng ta có thể thuê người chăm ban ngày. Tối anh hoặc em luân phiên ngủ lại.”
Tôi hỏi:
“Tiền đâu?”
Minh Viễn đáp:
“Chúng con chia.”
“Không dùng tiền thuê đất của mẹ sao?”
Nó nghiêm túc:
“Đó là tiền của mẹ. Mẹ muốn dùng thì dùng. Nhưng chăm mẹ là trách nhiệm của chúng con.”
Tôi quay mặt nhìn ra cửa sổ để giấu đôi mắt đỏ.
Có lẽ bức thư của Quế Lan đã thật sự thay đổi các con tôi.
Sau khi xuất viện, tôi vẫn về nhà mình.
Minh Viễn lắp thêm tay vịn trong nhà tắm, thay gạch chống trượt.
Minh Nguyệt thuê một người phụ nữ gần nhà đến nấu ăn và dọn dẹp ban ngày.
Tuyết Mai chuẩn bị thuốc theo từng hộp nhỏ.
Đức Thành mua chuông báo khẩn cấp.
Không ai hỏi đổi lại sẽ được gì.
Tôi biết mình vẫn phải tỉnh táo.
Không nên vì vài tháng hiếu thảo mà lập tức trao hết tài sản.
Nhưng tôi cũng hiểu, giữ tài sản không có nghĩa là giữ lòng mình đóng kín.
Tôi bắt đầu chia sẻ nhiều hơn.
Nói cho các con biết tiền thuê đất được dùng thế nào.
Nói rõ chi phí y tế.
Cho chúng biết người làm pháp lý tôi đã thuê.
Tôi không công bố cách chia cuối cùng, nhưng lập một văn bản nguyên tắc.
Trong đó ghi:
Thứ nhất, khi tôi còn đủ năng lực nhận thức, mọi quyết định về khu đất phải do tôi trực tiếp ký.
Thứ hai, nếu tôi mất khả năng tự quyết, tài sản được giao cho một đơn vị quản lý tạm thời, tiền thuê ưu tiên chi trả y tế và chăm sóc.
Thứ ba, không người con nào được bán hoặc thế chấp đất trước khi tôi qua đời.
Thứ tư, sau khi tôi mất, tài sản mới được xử lý theo văn bản riêng được niêm phong.
Ngày tôi đọc các điều khoản, Minh Viễn hỏi:
“Mẹ vẫn không nói chia thế nào sao?”
Minh Nguyệt huých tay anh.
“Anh lại bắt đầu rồi.”
Nó bật cười.
“Anh chỉ hỏi.”
Tôi nhìn hai đứa.
“Các con muốn biết không?”
Minh Nguyệt suy nghĩ rồi lắc đầu.
“Trước đây con muốn. Bây giờ con thấy biết sớm chưa chắc tốt.”
Minh Viễn gật đầu.
“Con cũng vậy.”
“Vì sao?”
Nó đáp:
“Vì nếu biết mình được nhiều, con sẽ sợ người khác nghĩ con chăm mẹ vì tiền. Nếu biết mình được ít, con có thể vô thức thấy bất công. Không biết thì nhẹ hơn.”
Tôi nhìn con trai, lòng đầy xúc động.
Nó đã thật sự hiểu.
Tết năm ấy, cả gia đình về nhà tôi ăn cơm.
Ngoài cửa treo đèn lồng đỏ.
Minh Hạo dán giấy cắt hình hoa lên cửa sổ.
Tuyết Mai và Minh Nguyệt làm sủi cảo.
Minh Viễn ngồi sửa chiếc ghế gỗ cũ.
Tôi lấy trong tủ ra chiếc hộp của Quế Lan.
Chiếc chìa khóa gỉ vẫn nằm bên trong.
Minh Viễn cầm lên.
“Mẹ còn giữ sao?”
“Ừ.”
“Để nhớ?”
“Để nhắc.”
“Nếu dì Quế Lan biết chuyện nhà mình, bà ấy sẽ vui không?”
Tôi nhìn ngọn đèn ngoài sân.
“Có lẽ bà ấy sẽ vui vì nỗi đau của mình giúp một gia đình khác không đi vào con đường cũ.”
Minh Nguyệt đặt đĩa sủi cảo xuống.
“Mẹ, sau này khi chúng con già, mẹ nghĩ con cái chúng con có đối xử tốt không?”
Tôi cười.
“Không ai biết.”
“Vậy phải làm sao?”
“Nuôi con bằng tình thương, nhưng giữ cho mình khả năng lựa chọn.”
Đức Thành hỏi:
“Có phải người già giữ tài sản thì con cái mới hiếu thảo?”
“Không.”
Tôi lắc đầu.
“Giữ tài sản không mua được lòng hiếu thảo. Nó chỉ giúp người già không phải đặt toàn bộ cuộc sống của mình vào việc người khác có hiếu thảo hay không.”
Cả bàn im lặng.
Tôi nói tiếp:
“Con cái tốt vẫn sẽ tốt. Nhưng khi cha mẹ còn quyền quyết định, cả hai bên đều dễ giữ được sự tôn trọng hơn.”
Minh Viễn nhìn tôi.
“Mẹ có còn sợ chúng con không?”
Tôi suy nghĩ rồi đáp:
“Mẹ không sợ các con.”
“Vậy mẹ sợ gì?”
“Mẹ sợ hoàn cảnh làm các con thay đổi.”
Nó cúi đầu.
“Con hiểu.”
Bữa cơm giao thừa năm ấy rất ấm áp.
Sau khi đón năm mới, Minh Viễn lấy cây bút máy cũ đặt trước mặt tôi.
Chính là cây bút từng dùng để ép tôi ký sang tên.
“Mẹ còn nhớ không?”
“Nhớ.”
Nó mở nắp bút.
“Con đã sửa lại ngòi.”
“Để làm gì?”
“Để mẹ dùng ký những gì mẹ thật sự muốn ký.”
Tôi cầm cây bút.
Trên thân bút có một hàng chữ nhỏ mới được khắc:
Quyết định của mẹ.
Tôi nhìn con trai.
Nó cười, nhưng mắt đỏ lên.
“Con từng nghĩ yêu mẹ là thay mẹ giải quyết mọi chuyện. Sau này con mới hiểu, yêu mẹ là để mẹ được tự giải quyết những chuyện thuộc về cuộc đời mẹ.”
Minh Nguyệt ngồi bên cạnh cũng khóc.
Tôi ôm hai đứa con.
Ngoài sân, pháo hoa từ quảng trường xa xa sáng rực bầu trời.
Tôi từng nghĩ khu đất bảy triệu rưỡi tệ là tài sản lớn nhất cha để lại.
Nhưng không phải.
Tài sản lớn nhất là bài học giúp tôi bảo vệ quyền lựa chọn của mình mà không đánh mất các con.
Năm tôi bảy mươi ba tuổi, một nhà đầu tư lại đề nghị mua khu đất với giá cao hơn.
Minh Viễn mang hợp đồng đến, nhưng lần này nó không đặt cây bút trước mặt tôi.
Nó chỉ nói:
“Mẹ xem trước. Mẹ muốn bán thì bán, không muốn thì thôi.”
Tôi hỏi:
“Con nghĩ sao?”
“Con thấy giá tốt.”
“Minh Nguyệt nghĩ sao?”
“Em ấy cũng thấy có thể bán.”
“Vậy các con muốn mẹ ký?”
Minh Viễn lắc đầu.
“Chúng con muốn mẹ quyết.”
Tôi đọc hợp đồng nhiều ngày.
Sau đó, tôi quyết định không bán toàn bộ, chỉ chuyển nhượng một phần nhỏ phía sau không còn sử dụng. Số tiền nhận được, tôi dành một phần cho chi phí tuổi già, một phần giúp Minh Nguyệt trả hết khoản vay căn hộ, một phần đầu tư an toàn.
Tôi cũng đưa Minh Viễn hai trăm nghìn để mở thêm một kho nhỏ.
Nó không nhận ngay.
“Mẹ có điều kiện gì?”
Tôi bật cười.
“Con sợ rồi sao?”
“Con đã học được phải hỏi rõ.”
“Điều kiện là con phải lập kế hoạch, có hợp đồng vay và trả đúng hạn.”
“Không phải quà?”
“Không.”
“Vậy con nhận.”
Minh Nguyệt biết chuyện, không hề trách.
Nó chỉ hỏi:
“Mẹ giữ đủ cho mình chưa?”
Tôi đáp:
“Đủ.”
Nó gật đầu.
“Vậy là được.”
Khoảnh khắc ấy, tôi hiểu các con đã bừng tỉnh thật sự.
Không phải vì chúng không còn quan tâm đến tài sản.
Con người sống trong đời, ai cũng cần tiền.
Mà vì chúng đã biết đặt câu hỏi đúng trước khi nói đến phần mình:
Mẹ còn đủ cho mẹ không?
Nhiều năm trước, khi Minh Viễn mang giấy sang tên đến, nó chỉ hỏi tôi ký ở đâu.
Minh Nguyệt chỉ hỏi sau này chia thế nào.
Không ai hỏi nếu cho hết, mẹ sẽ còn gì.
Một câu nói đã khiến con trai đỏ mặt thu lại cây bút.
Nhưng để cả gia đình thật sự hiểu, chúng tôi đã phải đi qua nhà dưỡng lão, qua khoản nợ, qua những cuộc tranh cãi, qua nỗi sợ mất tất cả và qua cả những ngày bệnh viện.
Tuổi già không đáng sợ vì tóc bạc hay bước chân chậm.
Điều đáng sợ là một ngày, người khác bắt đầu nói thay ta:
“Mẹ không cần biết.”
“Mẹ không hiểu đâu.”
“Mẹ cứ nghe chúng con.”
“Mọi chuyện đã quyết rồi.”
Tôi giữ khu đất không phải để ép con cái quan tâm.
Tôi giữ nó để khi nói “mẹ không đồng ý”, câu nói ấy vẫn có trọng lượng.
Tôi giữ nó để có tiền chữa bệnh mà không cần nhìn sắc mặt ai.
Tôi giữ nó để nếu muốn ở nhà mình, tôi có thể ở.
Nếu muốn thuê người chăm, tôi có thể thuê.
Nếu muốn giúp con, tôi giúp trong giới hạn mình lựa chọn.
Nếu không muốn, tôi có quyền từ chối.
Cha tôi để lại cho tôi khu đất mặt tiền trị giá gần bảy triệu rưỡi nhân dân tệ.
Nhưng thứ tôi muốn để lại cho các con không chỉ là tiền.
Tôi muốn chúng hiểu rằng tài sản của cha mẹ không phải phần thưởng được mặc định dành sẵn cho con cái.
Đó là lớp áo bảo vệ cuối cùng của tuổi già.
Chỉ khi cha mẹ tự nguyện cởi chiếc áo ấy, con cái mới được nhận.
Không phải bằng sự thúc giục.
Không phải bằng những tờ giấy đánh dấu sẵn chỗ ký.
Càng không phải bằng lời hứa:
“Sau này chúng con sẽ chăm mẹ.”
Bởi chăm sóc cha mẹ là tình nghĩa.
Không phải điều kiện trao đổi với tài sản.
Và tình nghĩa chân thành nhất không cần cha mẹ phải giao hết mọi thứ để chứng minh niềm tin.
Nó chỉ cần một điều rất đơn giản:
Khi cha mẹ còn tỉnh táo, hãy để họ làm chủ cuộc đời mình.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.
.