— Bác không được động vào chiếc xe đó! Làm hỏng một vết xước thôi, bác có bán cả căn phòng trọ này cũng không đền nổi đâu!
Tiếng quát chói tai vang lên giữa cơn mưa xối xả khiến những người đứng trú dưới mái hiên đồng loạt quay lại.
Trước cửa một tiệm sửa xe nhỏ nằm sâu trong khu nhà cũ, một người đàn ông ngoài sáu mươi đang cúi xuống bên chiếc ô tô màu đen. Áo bác ướt sũng, mái tóc bạc bết vào trán, đôi bàn tay gầy guộc dính đầy dầu nhớt. Bên cạnh bác là một thanh niên mặc áo sơ mi hàng hiệu, tay cầm ô, vẻ mặt đầy khó chịu.
— Tôi chỉ muốn kiểm tra giúp cậu thôi — người đàn ông lớn tuổi từ tốn nói. — Xe của cậu có mùi khét, có thể dây điện đang bị chập. Cố khởi động thêm sẽ nguy hiểm.
Người thanh niên nhếch môi:
— Bác tưởng sửa được mấy chiếc xe máy cũ thì biết sửa ô tô à? Tránh ra!
Anh ta giật mạnh cánh tay người thợ khiến bác loạng choạng, lưng va vào cánh cửa sắt. Một hộp dụng cụ rơi xuống đất, cờ lê và ốc vít văng tung tóe trong dòng nước mưa.
Đúng lúc ấy, một chiếc ô tô khác dừng lại ở đầu ngõ.
Cửa xe bật mở.
Một chàng trai trẻ mặc áo khoác xám bước xuống, bất chấp nước mưa đang quất vào mặt. Anh vừa đi công tác về, định ghé qua khu nhà này để khảo sát một công trình cải tạo. Nhưng khi nhìn thấy dáng người đang lom khom nhặt từng chiếc cờ lê dưới đất, cả người anh bỗng cứng lại.
Chiếc áo bảo hộ bạc màu.
Đôi dép nhựa đã mòn.
Vết sẹo dài trên cổ tay trái.
Những hình ảnh tưởng đã ngủ yên suốt gần mười lăm năm bất ngờ tràn về.
Chàng trai lao đến, giọng run lên:
— Bác… bác Tư phải không?
Người thợ sửa xe ngẩng đầu.
Đôi mắt đã mờ vì tuổi tác nhìn chàng trai hồi lâu. Bác nheo mắt, dường như cố tìm lại một gương mặt quen thuộc trong ký ức.
— Cậu là…
Chàng trai quỳ xuống giữa nền đất ướt, nhặt chiếc cờ lê đặt vào hộp dụng cụ cho bác. Anh ngẩng lên, hai mắt đỏ hoe:
— Cháu là Nam. Thằng Nam ngày trước hay dắt chiếc xe đạp màu xanh đến chỗ bác sửa mà không có tiền trả.
Người thợ sững sờ.
Đôi môi bác khẽ run:
— Nam… con bà Hạnh bán xôi ở đầu chợ?
— Vâng, là cháu đây.
Trong khoảnh khắc ấy, tiếng mưa dường như nhỏ lại.
Bác Tư nhìn chàng trai trẻ trước mặt, từ khuôn mặt chững chạc đến chiếc thẻ nhân viên kỹ thuật đang đeo trước ngực. Rồi bác bật cười, nhưng nước mắt lại chảy xuống những nếp nhăn trên má.
— Trời đất… lớn thế này rồi sao?
Nam nắm chặt đôi bàn tay lạnh ngắt của bác.
— Cháu tìm bác suốt nhiều năm. Người ta nói bác đã chuyển đi, không ai biết bác ở đâu.
Người thanh niên chủ chiếc ô tô đứng bên cạnh tỏ vẻ sốt ruột:
— Hai người muốn nhận họ hàng thì vào trong mà nhận. Còn xe của tôi…
Nam quay sang, ánh mắt bình tĩnh nhưng lạnh hẳn:
— Bác ấy đã cảnh báo xe anh có dấu hiệu chập điện. Anh nên nghe lời.
— Anh là ai mà xen vào?
Nam lấy trong túi áo một chiếc đèn nhỏ, cúi xuống quan sát phần đầu xe. Chỉ vài giây sau, anh lập tức đứng bật dậy.
— Tất cả tránh xa chiếc xe!
— Anh đừng có làm quá…
Người thanh niên chưa nói hết câu thì một tiếng “tách” vang lên. Khói trắng bắt đầu len ra từ khe nắp ca-pô.
Nam kéo bác Tư lùi lại. Mấy người xung quanh hốt hoảng chạy khỏi mái hiên. Chủ xe tái mặt, luống cuống bấm khóa nhưng Nam ngăn lại.
— Đừng mở máy! Gọi cứu hộ kỹ thuật ngay. Nếu bác Tư không ngăn anh khởi động lúc nãy, hệ thống điện có thể cháy lớn hơn.
Người thanh niên nhìn làn khói ngày càng dày, mặt cắt không còn giọt máu. Anh quay sang bác Tư, môi mấp máy:
— Tôi… tôi không biết…
Bác Tư chỉ khoát tay:
— Không sao. Cậu còn trẻ, nóng tính cũng là chuyện thường. Miễn người không bị gì là được.
Câu nói ấy khiến Nam càng nghẹn ngào.
Mười lăm năm trước, bác cũng đã nói với anh như vậy.
Ngày ấy, Nam mới mười bốn tuổi. Cha mất sớm, mẹ anh ngày ngày dậy từ ba giờ sáng để nấu xôi đem bán. Chiếc xe đạp cũ là phương tiện duy nhất để Nam đi học cách nhà gần mười cây số.
Một buổi sáng, dây xích xe bị đứt. Nam dắt bộ đến tiệm sửa xe của bác Tư, trong túi chỉ có vài nghìn đồng mẹ đưa để mua bánh mì.
Sau khi sửa xong, bác Tư hỏi:
— Hết ba mươi nghìn.
Nam cúi gằm mặt:
— Bác cho cháu gửi sau được không ạ? Cháu phải đến trường thi. Cháu chỉ có tiền ăn sáng thôi.
Bác Tư nhìn bộ đồng phục đã bạc màu và đôi giày khâu lại bằng chỉ của cậu bé. Bác không những không lấy tiền mà còn dúi vào tay Nam một ổ bánh mì.
— Đi thi đi. Đừng để cái xe hỏng làm hỏng luôn tương lai.
Từ hôm ấy, bác Tư thường xuyên giúp Nam sửa xe miễn phí. Khi biết Nam định nghỉ học vì mẹ bị bệnh, bác còn tìm đến tận nhà, đưa cho mẹ anh một phong bì.
Trong phong bì là số tiền bác dành dụm nhiều tháng.
— Chị cứ cho cháu nó học tiếp. Nó sáng dạ, bỏ học thì phí lắm.
Nhờ số tiền ấy, Nam đóng được học phí, mua sách và tiếp tục đến trường. Anh thi đỗ đại học ngành kỹ thuật, rồi nhận học bổng. Ngày Nam quay về tìm, tiệm sửa xe đã đóng cửa. Hàng xóm nói bác Tư bán nhà để chữa bệnh cho vợ rồi chuyển đi nơi khác.
Từ đó, Nam chưa từng gặp lại bác.
Cho đến hôm nay.
Khi xe cứu hộ đến, người thanh niên ban nãy cúi đầu xin lỗi bác Tư rồi rời đi. Những người trong xóm vẫn đứng dưới mái hiên, xì xào bàn tán về cuộc hội ngộ bất ngờ.
Nam dìu bác vào trong tiệm.
Gọi là tiệm nhưng thật ra chỉ là một gian phòng rộng chưa đầy hai mươi mét vuông. Một nửa dùng để sửa xe, nửa còn lại kê chiếc giường nhỏ, bàn ăn và bếp dầu. Trên tường treo vài bộ quần áo cũ. Góc nhà có bàn thờ, phía trên là tấm ảnh một người phụ nữ hiền hậu.
Nam nhìn lên tấm ảnh:
— Bác gái…
Bác Tư im lặng hồi lâu rồi khẽ gật đầu:
— Bà ấy mất bốn năm rồi.
Nam thấy tim mình thắt lại.
— Con cái của bác đâu ạ?
— Bác không có con.
Bác Tư rót nước vào chiếc cốc đã sứt miệng, chậm rãi kể. Sau khi bán căn nhà nhỏ để chữa bệnh cho vợ, bác đưa bà đi nhiều nơi. Tiền cạn dần, bệnh tình không khá hơn. Khi vợ mất, bác thuê căn phòng này, tiếp tục sửa xe kiếm sống.
— Sao bác không tìm cháu? — Nam nghẹn giọng. — Chỉ cần bác hỏi về trường cũ, chắc chắn sẽ tìm được cháu.
Bác Tư cười hiền:
— Cháu đã có cuộc sống riêng. Bác giúp cháu ngày trước đâu phải để sau này cháu trả ơn.
Nam cúi đầu, bàn tay siết chặt.
Trên chiếc bàn cũ có một lọ thuốc gần cạn. Anh cầm lên xem, sắc mặt lập tức thay đổi.
— Thuốc tim của bác?
Bác Tư vội lấy lại:
— Chỉ là bệnh tuổi già thôi.
— Bác đã khám lại chưa?
— Chưa cần đâu. Uống thuốc cũ vẫn được.
— Thuốc này đã quá hạn dùng từ lâu rồi!
Nam gần như bật thành tiếng. Anh nhìn quanh căn phòng ẩm thấp, nhìn chiếc chăn mỏng, bữa cơm chỉ có rau luộc và bát nước tương, lòng đau như có ai bóp chặt.
Người từng lấy tiền dành dụm cứu tương lai của anh giờ lại không đủ tiền mua thuốc.
Nam đứng dậy:
— Bác thu dọn đồ đi. Cháu đưa bác đến bệnh viện.
Bác Tư lắc đầu:
— Bác không đi. Tiền khám bệnh tốn kém lắm.
— Cháu lo được.
— Không.
Nam ngồi xuống trước mặt bác, giọng khàn đi:
— Năm đó, nếu bác không giúp, có lẽ cháu đã nghỉ học. Mẹ cháu bệnh nặng, trong nhà không còn nổi một bao gạo. Bác đã cứu không chỉ việc học của cháu, mà cứu cả lòng tin của cháu vào cuộc đời. Bây giờ bác bảo cháu làm ngơ sao?
Bác Tư quay mặt đi, đôi mắt đỏ lên.
— Bác không muốn trở thành gánh nặng.
— Bác chưa từng là gánh nặng.
Nam nắm lấy vai bác:
— Bác là người đã dạy cháu rằng một việc tử tế có thể thay đổi số phận của một con người.
Ngoài cửa, mấy người hàng xóm lặng lẽ đứng nghe. Có người đưa tay lau nước mắt.
Nam hít một hơi sâu rồi nói:
— Cháu không chỉ muốn đưa bác đi chữa bệnh. Cháu còn có một lời đề nghị.
Bác Tư nhìn anh đầy bối rối.
Nam quay ra nhìn biển hiệu sửa xe đã bạc màu, sau đó nhìn lại người thợ già:
— Cháu muốn bác về làm việc cùng cháu.
— Bác ư?
— Vâng. Nhưng không phải làm thợ sửa xe như trước.
Nam mỉm cười, đôi mắt vẫn còn ướt:
— Cháu muốn bác trở thành người thầy đầu tiên của một nơi dành cho những đứa trẻ có hoàn cảnh giống cháu ngày xưa.
Cả căn phòng im phăng phắc.
Bác Tư nhìn Nam hồi lâu, như không hiểu mình vừa nghe thấy điều gì.
Còn Nam biết, cuộc gặp gỡ dưới cơn mưa hôm nay không chỉ để anh trả lại một món nợ ân tình.
Nó có thể mở ra một con đường mới cho rất nhiều cuộc đời khác.
CHƯƠNG 2: LỜI ĐỀ NGHỊ KHÔNG THỂ NGỜ
— Bác chỉ biết sửa xe, làm sao làm thầy được?
Bác Tư ngồi trên giường bệnh, giọng đầy ngượng ngùng. Sau nhiều lần từ chối, cuối cùng bác cũng đồng ý để Nam đưa đi kiểm tra sức khỏe. Bác sĩ cho biết tim bác có dấu hiệu suy yếu, cần điều trị đều đặn, tránh làm việc quá sức và tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc cũ.
Nam ngồi cạnh, cẩn thận ghi từng lời dặn.
— Cháu nghe rõ chưa? — bác Tư nói nhỏ. — Bác sĩ bảo bác không được làm việc nặng. Vậy thì bác càng không thể giúp cháu.
Nam đặt cuốn sổ xuống:
— Cháu có bảo bác khuân máy móc đâu. Cháu muốn bác dạy nghề và dạy cách làm người.
— Dạy cách làm người nghe lớn lao quá.
— Không lớn lao đâu. Bác cứ kể lại những điều bác từng dạy cháu là được.
Bác Tư nhìn ra cửa sổ bệnh viện, trầm ngâm.
Nam hiện là kỹ sư phụ trách một xưởng nghiên cứu và sửa chữa thiết bị dân dụng. Công việc ổn định, thu nhập khá, anh còn cùng một số người bạn tổ chức các lớp hướng nghiệp miễn phí vào cuối tuần. Tuy nhiên, những lớp học ấy chưa có địa điểm cố định và cũng thiếu người đủ kiên nhẫn để kèm cặp những học viên đặc biệt.
Nam kể cho bác nghe về Minh, cậu bé mười sáu tuổi phải nghỉ học để phụ mẹ bán hàng. Về Huy, một thanh niên từng bỏ nhà đi vì nghĩ mình chẳng có ích gì. Về Lan, cô gái thích máy móc nhưng luôn bị người khác bảo công việc kỹ thuật không phù hợp với con gái.
— Các em ấy không thiếu đôi tay — Nam nói. — Điều các em thiếu là một người tin rằng các em có thể làm được.
Bác Tư im lặng.
Nam tiếp lời:
— Ngày trước, bác đã tin cháu trước cả khi cháu tin vào chính mình.
Bác Tư thở dài:
— Bác già rồi, mắt cũng kém, tay không còn nhanh. Đứng trước đám trẻ, bác sợ mình nói không nên lời.
— Bác không cần nói hay. Bác chỉ cần sống đúng như bác vẫn sống.
Bác Tư quay sang nhìn Nam. Trong ánh mắt của người kỹ sư trẻ không có sự thương hại, cũng không có vẻ ban ơn. Chỉ có lòng biết ơn và sự chân thành.
Một tuần sau, Nam đưa bác Tư về khu nhà cũ thu dọn đồ đạc. Nhưng bác nhất quyết không đồng ý chuyển đến căn hộ rộng rãi của Nam.
— Cháu còn chưa lập gia đình. Bác vào ở, người ngoài lại nói cháu vướng bận.
— Cháu không quan tâm.
— Nhưng bác quan tâm.
Hai người tranh luận suốt gần một giờ. Cuối cùng, họ thống nhất bác Tư sẽ ở trong căn phòng nhỏ phía sau khu xưởng hướng nghiệp mà Nam đang thuê lại. Căn phòng sạch sẽ, có cửa sổ, giường mới và một khoảng sân trồng cây.
Khi xe chở đồ đến, người dân trong khu nhà nghèo kéo ra tiễn bác.
Bà Hoa bán nước nắm tay bác Tư:
— Ông đi rồi, ai sửa xe cho chúng tôi?
Bác Tư cười:
— Ngoài đầu ngõ còn hai tiệm đấy thôi.
Một người đàn ông trung niên nói:
— Nhưng họ đâu có cho chúng tôi trả chậm như ông.
Cả nhóm người bật cười, nhưng ánh mắt ai cũng buồn.
Nam bước lên:
— Bác Tư không đi xa đâu. Nơi mới chỉ cách đây vài tuyến xe. Khi lớp học ổn định, cháu sẽ mời mọi người đến thăm.
Bà Hoa nhìn Nam:
— Cậu thật sự đưa ông ấy đi làm thầy sao?
— Vâng.
— Ông ấy chưa từng học trường lớp gì nhiều đâu.
Nam mỉm cười:
— Có những bài học không nằm trong sách.
Ngày đầu tiên bác Tư đến lớp hướng nghiệp, bác mặc chiếc áo sơ mi trắng Nam mới mua, nhưng vẫn giữ chiếc quần cũ đã vá ở đầu gối. Bác đứng trước cửa phòng học, hai tay cứ xoắn vào nhau.
Bên trong có mười hai học viên đang ngồi đợi.
Một cậu thanh niên tóc nhuộm khẽ hỏi bạn:
— Ông cụ này là ai vậy?
— Chắc bảo vệ.
Bác Tư nghe thấy nhưng không nói gì.
Nam bước lên giới thiệu:
— Đây là bác Tư, người sẽ phụ trách hướng dẫn thực hành và đồng hành với các em trong thời gian tới.
Cậu tóc nhuộm bật cười:
— Bác ấy có bằng cấp gì không anh?
Không khí trong phòng chùng xuống.
Nam chưa kịp trả lời, bác Tư đã từ tốn nói:
— Bác không có bằng cấp cao. Bác chỉ có hơn bốn mươi năm sửa những thứ người khác tưởng phải bỏ đi.
Cậu thanh niên khoanh tay:
— Bọn cháu học thiết bị điện, đâu phải vá xe đạp.
Bác Tư không giận. Bác bước đến chiếc quạt điện bị hỏng đặt trên bàn.
— Cháu đã kiểm tra nó chưa?
— Rồi. Cháy động cơ, bỏ đi thôi.
Bác Tư cúi xuống quan sát. Bác không mở máy ngay mà xoay nhẹ cánh quạt, lắng nghe âm thanh, sau đó tháo phần nắp sau.
— Nếu động cơ cháy, sẽ có mùi khét và vết đổi màu. Cái này không có. Cháu nghe tiếng va nhẹ không?
Cậu thanh niên im lặng.
Bác lấy ra một mẩu dây đồng nhỏ bị kẹt trong trục.
— Chỉ là vật lạ mắc vào. Làm sạch, tra dầu, thay cầu chì là chạy.
Quả nhiên, sau vài phút, chiếc quạt quay trở lại.
Cả lớp ồ lên.
Bác Tư lau tay vào khăn, nhìn các học viên:
— Máy móc cũng giống con người. Có thứ nhìn ngoài tưởng hỏng hẳn, nhưng thật ra chỉ đang mắc kẹt ở đâu đó. Nếu chưa tìm hiểu kỹ mà đã vội vứt đi, có khi ta bỏ phí một thứ vẫn còn rất tốt.
Cậu tóc nhuộm cúi mặt.
Nam đứng ở cuối lớp, mắt cay cay. Bài học đầu tiên của bác Tư không chỉ dành cho thiết bị hỏng.
Nó dành cho tất cả những người trẻ đang nghĩ mình là món đồ bị cuộc đời bỏ lại.
Những ngày sau đó, lớp học dần thay đổi.
Bác Tư đến sớm nhất, pha một ấm trà rồi kiểm tra dụng cụ. Bác dạy từng người cách cầm tua vít, cách nghe tiếng máy, cách giữ an toàn khi làm việc. Nhưng điều khiến các học viên quý bác nhất lại là những câu chuyện giản dị.
Khi Minh làm hỏng một bảng mạch rồi sợ hãi định giấu đi, bác chỉ hỏi:
— Cháu biết sai ở đâu chưa?
— Cháu nối nhầm dây ạ.
— Vậy lần sau nhớ. Làm hỏng một món đồ không đáng sợ. Đáng sợ là biết mình làm sai mà vẫn tìm cách đổ cho người khác.
Khi Lan bị khách đến sửa đồ nghi ngờ vì cô là con gái, bác Tư đứng cạnh nói:
— Người sửa máy bằng kiến thức và đôi tay, không phải bằng việc là nam hay nữ.
Khi Huy cáu giận vì mãi không làm được, bác đưa cho cậu một chiếc đồng hồ cũ:
— Cháu thử tháo từng bộ phận ra rồi lắp lại.
— Cháu làm hỏng thì sao?
— Thì làm lại. Cuộc đời cho ta nhiều lần làm lại hơn ta tưởng.
Chỉ sau ba tháng, lớp học nhỏ đã sửa miễn phí hàng trăm thiết bị cho những gia đình khó khăn. Một số học viên bắt đầu nhận được việc làm. Minh quay lại học bổ túc. Lan được nhận vào một trung tâm kỹ thuật. Huy không còn bỏ đi mỗi khi gặp chuyện không vừa ý.
Nam đề nghị đặt tên lớp học là “Mái Hiên”, để nhớ nơi anh gặp lại bác Tư trong cơn mưa.
Bác Tư phản đối:
— Đặt tên bình thường thôi, đừng làm chuyện gì cũng thành kỷ niệm.
Nam cười:
— Mái hiên là nơi người ta trú mưa. Cháu muốn nơi này trở thành chỗ để những người đang gặp khó khăn dừng chân, rồi có sức bước tiếp.
Bác Tư nghe vậy không phản đối nữa.
Tưởng như cuộc sống đã yên ổn thì một buổi chiều, khi đang hướng dẫn học viên, bác Tư bất ngờ ôm ngực khuỵu xuống.
— Bác Tư!
Nam lao đến đỡ bác. Gương mặt bác tái nhợt, hơi thở đứt quãng.
Trong lúc mọi người hoảng hốt gọi xe cấp cứu, bác Tư vẫn cố nắm tay Nam:
— Đừng… đóng lớp…
— Bác đừng nói nữa!
— Hứa với bác… dù bác có thế nào… cũng đừng để những đứa trẻ ấy phải bỏ cuộc.
Nam nghẹn lại:
— Bác sẽ tự mình tiếp tục dạy các em. Bác phải khỏe lại.
Nhưng bác Tư chỉ khẽ mỉm cười rồi nhắm mắt.
Cánh cửa phòng cấp cứu đóng lại trước mặt Nam.
Anh đứng bất động ngoài hành lang, cảm giác sợ hãi năm xưa lại ùa về. Ngày mẹ anh bệnh nặng, anh cũng từng đứng trước một cánh cửa như thế, trong túi không có tiền, trong lòng không còn hy vọng.
Lần ấy, bác Tư đã xuất hiện.
Còn lần này, Nam tự hỏi liệu mình có kịp giữ người đã từng giữ lại tương lai cho mình hay không.
CHƯƠNG 3: MÁI HIÊN CHO NHỮNG ƯỚC MƠ
Bác Tư phải trải qua một ca can thiệp tim khẩn cấp.
Suốt nhiều giờ, Nam ngồi trước phòng phẫu thuật, hai tay đan chặt. Các học viên của lớp “Mái Hiên” cũng kéo đến. Không ai bảo ai, tất cả đều ngồi im lặng dọc hành lang.
Minh đặt bên cạnh Nam một túi bánh mì:
— Anh ăn chút gì đi.
Nam lắc đầu:
— Anh không nuốt nổi.
Lan khẽ nói:
— Bác Tư sẽ không vui khi thấy anh như vậy đâu.
Nam nhìn những gương mặt trẻ trước mắt. Ba tháng trước, họ còn xa lạ, nghi ngờ và bất cần. Giờ đây, tất cả đều đang lo lắng cho một người thợ già không có quan hệ ruột thịt với mình.
Huy ngồi ở góc hành lang, mắt đỏ hoe:
— Hôm qua cháu còn cãi bác ấy.
— Vì chuyện gì? — Nam hỏi.
— Bác bảo cháu phải về xin lỗi mẹ. Cháu nói bác không có con nên không hiểu.
Huy cúi đầu, giọng nghẹn lại:
— Cháu nói nặng lời lắm. Bác chỉ im lặng rồi đưa cháu hộp cơm, bảo mẹ cháu gửi đến.
Nam đặt tay lên vai Huy:
— Khi bác tỉnh, em tự nói với bác.
— Nhỡ bác không tỉnh thì sao?
Nam siết nhẹ vai cậu:
— Bác sẽ tỉnh.
Không biết Nam đang động viên Huy hay tự nhắc chính mình.
Gần nửa đêm, bác sĩ bước ra.
Tất cả cùng đứng bật dậy.
— Ca can thiệp đã thành công. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được theo dõi lâu dài, nghỉ ngơi và tránh làm việc căng thẳng.
Nam cúi đầu thật sâu:
— Cảm ơn bác sĩ.
Anh quay lại thì thấy đám học viên đang ôm lấy nhau. Huy vừa cười vừa khóc. Minh chắp hai tay trước ngực. Lan lặng lẽ lau nước mắt.
Hai ngày sau, bác Tư tỉnh táo hẳn.
Việc đầu tiên bác hỏi là:
— Lớp học thế nào?
Nam giả vờ nghiêm mặt:
— Bác vừa tỉnh đã hỏi việc. Bác sĩ mà nghe thấy sẽ mắng cháu.
— Mấy đứa nhỏ có đến học không?
— Có. Chúng còn tự chia nhau hướng dẫn người mới.
Bác Tư thở phào.
Nam lấy điện thoại mở một đoạn video. Trong video, Minh đang hướng dẫn cách kiểm tra dây nguồn. Lan ghi chép danh sách thiết bị cần sửa. Huy đứng trước lớp nói rõ ràng:
— Bác Tư dặn rằng trước khi sửa máy phải ngắt điện. Trước khi phán xét một người cũng phải bình tĩnh, không được chỉ nhìn vẻ ngoài.
Bác Tư bật cười:
— Thằng bé này học được cách nói chuyện rồi.
Nam nhìn bác:
— Bác thấy chưa? Những gì bác dạy đã ở lại với các em rồi. Bác không cần phải gắng sức làm mọi việc một mình nữa.
Bác Tư im lặng hồi lâu rồi hỏi:
— Tiền viện phí hết bao nhiêu?
— Bác không cần biết.
— Nam.
— Bác từng đưa tiền cho mẹ cháu mà không ghi giấy nợ. Bây giờ bác cũng không được hỏi.
Bác Tư cau mày:
— Ngày ấy khác. Bác chỉ giúp một ít.
— Một ít của bác đã thay đổi cả cuộc đời cháu.
Nam kéo ghế ngồi gần hơn:
— Nhưng cháu không muốn đây là chuyện trả nợ. Ơn nghĩa không phải món hàng để cân đo. Cháu chỉ muốn chăm sóc người thân của mình.
Bác Tư quay đi, bờ vai khẽ rung.
— Bác không có con — bác nói. — Nhiều năm nay, bác nghĩ khi mình mất đi chắc chẳng ai nhớ.
Nam nắm lấy tay bác:
— Bác không có con ruột, nhưng bác có rất nhiều người xem bác như cha, như thầy.
Đúng lúc ấy, cửa phòng mở ra.
Mười hai học viên lần lượt bước vào, mỗi người cầm một bông hoa nhỏ. Huy đi đầu, tay cầm tấm biển bằng gỗ do cả lớp tự làm.
Trên tấm biển khắc dòng chữ:
“Cảm ơn người đã sửa lại những ước mơ tưởng như đã hỏng.”
Bác Tư nhìn tấm biển, môi run lên.
Huy bước đến cạnh giường:
— Bác cho cháu xin lỗi. Cháu đã nói bác không hiểu chuyện gia đình. Nhưng chính bác là người khiến cháu hiểu mình phải trân trọng mẹ.
Bác Tư vỗ nhẹ lên tay cậu:
— Biết quay về là tốt rồi.
Minh nói:
— Cháu đã đăng ký học lại. Buổi tối cháu đi học, ban ngày làm phụ việc ở tiệm sửa điện.
Lan tiếp lời:
— Cháu được nhận thử việc rồi. Người ta bảo tay nghề cháu tốt.
Một cô bé nhỏ tuổi nhất lớp rụt rè nói:
— Bác mau khỏe để về với chúng cháu nhé.
Bác Tư đưa tay che mặt. Người đàn ông cả đời ít khi khóc giờ không thể giấu nổi những giọt nước mắt.
Sau khi xuất viện, bác Tư không trở lại làm việc ngay. Nam sắp xếp cho bác nghỉ ngơi trong căn phòng phía sau lớp học. Mỗi sáng, bác đi bộ quanh sân, tưới mấy chậu cây rồi ngồi uống trà.
Nhưng cứ nghe tiếng học viên tranh luận, bác lại đứng ngoài cửa nhìn vào.
Một hôm Nam hỏi:
— Bác nhớ lớp à?
— Bác chỉ xem chúng có làm đúng không thôi.
— Bác có thể vào, nhưng chỉ được hướng dẫn bằng lời. Không được tự khuân đồ, không được thức khuya, không được bỏ thuốc.
Bác Tư nhăn mặt:
— Cháu còn khó tính hơn bác sĩ.
— Vì bác sĩ chỉ quản bác trong bệnh viện. Cháu phải quản bác cả đời.
Câu nói vô tình khiến cả hai cùng im lặng.
Một lúc sau, bác Tư khẽ hỏi:
— Cả đời thật sao?
Nam mỉm cười:
— Vâng. Bác đừng nghĩ đến chuyện trốn.
Bác Tư quay mặt đi, nhưng khóe miệng đã cong lên.
Một năm sau, “Mái Hiên” không còn là lớp học nhỏ trong khu xưởng cũ. Nhờ sự đóng góp của những người từng được giúp đỡ, Nam thuê được một căn nhà rộng hơn, có ba phòng học, khu thực hành và một thư viện nhỏ.
Ngày khai trương địa điểm mới, rất đông người đến dự.
Có người là học viên cũ.
Có người là những gia đình từng được sửa đồ miễn phí.
Có cả những người hàng xóm ở khu nhà nghèo nơi bác Tư từng sống.
Bà Hoa bán nước vừa nhìn bác Tư đã reo lên:
— Ông làm thầy thật rồi nhé!
Bác Tư xua tay:
— Tôi chỉ phụ mấy đứa nhỏ thôi.
— Phụ mà tên ông được treo ngoài cửa thế kia à?
Bác Tư quay lại.
Bên cạnh tấm biển “Mái Hiên” là một dòng chữ nhỏ:
“Người hướng dẫn danh dự: Bác Tư.”
Bác nhìn Nam:
— Cháu bày ra chuyện này phải không?
Nam nghiêm túc đáp:
— Không phải cháu. Các học viên tự đề nghị.
Huy từ phía sau bước tới:
— Bác không được tháo xuống. Đây là quyết định của cả lớp.
Mọi người cười vang.
Trong buổi lễ, Nam được mời phát biểu. Anh đứng trước hàng ghế đông người, nhưng ánh mắt chỉ hướng về người thợ già đang ngồi ở hàng đầu.
— Nhiều người hỏi vì sao nơi này có tên là “Mái Hiên”. Với tôi, mái hiên không chỉ là nơi trú mưa. Đó là nơi một người xa lạ có thể dừng lại, nhận một chút ấm áp rồi đủ sức tiếp tục lên đường.
Nam dừng lại, giọng chậm hơn:
— Mười lăm năm trước, khi tôi có ý định nghỉ học, một bác thợ sửa xe đã nói với tôi rằng đừng để chiếc xe hỏng làm hỏng luôn tương lai. Bác không giàu có, không có chức vị, cũng không biết sau này tôi sẽ trở thành ai. Bác giúp tôi chỉ vì bác tin một đứa trẻ nên được tiếp tục đến trường.
Cả sân im lặng.
— Nhiều năm sau, tôi gặp lại bác trong một căn phòng nghèo. Tôi từng nghĩ mình sẽ trả lại món nợ năm xưa. Nhưng rồi tôi hiểu, lòng tốt không thể trả bằng tiền. Cách tốt nhất để biết ơn một người đã mở đường cho mình là tiếp tục mở đường cho người khác.
Nam quay sang bác Tư:
— Cháu từng mong có ngày được gọi bác là ân nhân trước mặt mọi người. Nhưng hôm nay, cháu muốn xin bác một điều khác.
Bác Tư ngạc nhiên:
— Điều gì?
Nam bước xuống, đứng trước mặt bác.
— Cháu không còn mẹ, bác cũng không có con. Bác cho phép cháu được gọi bác là cha nhé?
Không gian như ngừng lại.
Bác Tư mở miệng nhưng không nói được. Đôi mắt bác đỏ lên. Những ngón tay gầy run rẩy nắm lấy tay Nam.
— Cháu không sợ một ông già bệnh tật làm phiền sao?
Nam lắc đầu:
— Cháu chỉ sợ mình nhận ra điều này quá muộn.
Bác Tư bật khóc. Bác kéo Nam vào lòng, vỗ nhẹ lên lưng anh như ngày anh còn là cậu học trò gầy gò dắt chiếc xe đạp hỏng đến trước tiệm.
— Được — bác nghẹn ngào. — Từ nay… con đừng gọi bác nữa.
Những tràng vỗ tay vang lên khắp sân.
Bà Hoa đưa tay lau nước mắt. Các học viên ôm vai nhau. Huy quay mặt đi, giả vờ nhìn lên trời để không ai thấy mình đang khóc.
Chiều hôm ấy, sau khi mọi người ra về, bác Tư ngồi dưới mái hiên mới. Trước mặt bác là khoảng sân đầy nắng, nơi những người trẻ đang cùng nhau sửa lại những chiếc quạt, nồi cơm và xe đạp cũ.
Nam mang ra hai cốc trà.
— Cha uống trà đi.
Bác Tư khựng lại khi nghe tiếng gọi ấy. Rồi bác mỉm cười, nhận lấy cốc trà bằng đôi tay từng dính đầy dầu nhớt nhưng đã nâng đỡ biết bao cuộc đời.
Ngoài sân, một cậu bé đang loay hoay với chiếc xe đạp tuột xích. Bác Tư gọi:
— Dắt vào đây, để ông xem cho.
Cậu bé ngập ngừng:
— Cháu không có tiền ạ.
Bác Tư nhìn Nam, hai người cùng bật cười.
Bác nhẹ nhàng nói:
— Không sao. Cháu chỉ cần hứa với ông một chuyện.
— Chuyện gì ạ?
— Dù gặp khó khăn thế nào cũng đừng vội bỏ học, đừng vội bỏ cuộc.
Cậu bé gật đầu thật mạnh.
Dưới mái hiên ngập nắng, một vòng tròn của lòng tốt lại bắt đầu.
Bởi một việc tử tế có thể chỉ mất vài phút để thực hiện, nhưng đôi khi lại đủ sức soi sáng cả một cuộc đời. Và khi người được giúp đỡ biết trao lòng tốt ấy cho người khác, nó sẽ không bao giờ biến mất.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.