— Anh là người nhà của sinh viên nào?
Người phụ nữ đứng trước cổng hội trường nhìn tấm giấy mời trong tay Nam, rồi nhìn bộ quần áo đã sờn ở khuỷu tay của anh bằng ánh mắt ái ngại.
Nam lau vội những giọt mồ hôi trên trán, mỉm cười:
— Tôi là anh trai của Minh. Hôm nay em tôi nhận bằng tốt nghiệp.
Người phụ nữ kiểm tra danh sách thêm một lần nữa. Bà lật qua lật lại mấy trang giấy, đôi mày dần nhíu chặt.
— Anh có chắc tên em anh là Trần Hoàng Minh không?
— Chắc chứ. Tôi nuôi nó ăn học suốt bốn năm, sao lại nhầm được?
— Nhưng danh sách khóa này không có sinh viên nào tên như vậy.
Nụ cười trên môi Nam cứng lại.
Phía trong hội trường, tiếng vỗ tay vang lên từng đợt. Những sinh viên mặc áo tốt nghiệp bước lên sân khấu, vui vẻ nhận tấm bằng trong tiếng chúc mừng của gia đình.
Nam đứng chết lặng bên ngoài.
Trong tay anh là bó hoa hướng dương đã hơi dập vì chuyến xe dài, một chiếc đồng hồ mới mua bằng tiền làm thêm ba đêm liên tiếp và lá thư anh đã viết cho em trai từ tối hôm trước.
Anh đã tưởng tượng rất nhiều về khoảnh khắc này.
Anh sẽ đứng dưới hàng ghế, nhìn Minh bước lên sân khấu. Sau buổi lễ, anh sẽ khoác vai em, cười thật lớn rồi nói:
— Thế là từ nay anh không cần lo cho mày nữa. Làm người lớn cho tử tế nhé!
Nhưng bây giờ, người phụ nữ phụ trách lại nói trong danh sách không có tên Minh.
Nam cố giữ bình tĩnh:
— Có thể em tôi đăng ký bằng tên khác hoặc danh sách bị thiếu. Cô kiểm tra lại giúp tôi.
— Tôi đã kiểm tra rồi. Anh có ảnh của cậu ấy không?
Nam lập tức lấy điện thoại. Màn hình đã cũ, nhiều chỗ nứt nhỏ. Anh mở bức ảnh Minh gửi cách đây nửa năm: một chàng trai mặc áo sơ mi trắng, đứng trước cổng trường, nụ cười rạng rỡ.
Người phụ nữ nhìn ảnh, sắc mặt thay đổi.
— Tôi từng thấy cậu này.
Nam thở phào:
— Tôi biết mà. Cậu ấy học ngành kỹ thuật.
Bà lắc đầu:
— Cậu ấy không phải sinh viên ở đây.
Câu nói ấy như một nhát cắt lạnh buốt.
— Cô nói gì?
— Cậu ấy thường đến giao đồ ăn quanh khu vực này. Có lần tôi thấy cậu ấy đứng chờ rất lâu trước cổng. Tôi nhớ vì cậu ấy hay giúp những sinh viên khuyết tật mang đồ vào trong. Nhưng cậu ấy chưa từng học ở đây.
Bó hoa trong tay Nam rơi xuống đất.
Một bông hướng dương gãy ngang cuống.
— Không thể nào…
Anh lùi lại, trong tai ù đi. Bốn năm qua, tháng nào anh cũng gửi tiền cho Minh: học phí, tiền trọ, tiền sách, tiền thực hành. Có tháng công việc ít, anh phải vay trước lương. Có lúc sốt cao, anh vẫn cố làm thêm ca đêm vì Minh gọi về nói sắp đến hạn đóng học phí.
Nam chưa từng tiếc một đồng.
Cha mẹ mất sớm, anh vừa là anh, vừa là người thay cha mẹ chăm sóc em. Từ ngày Minh đỗ vào trường, Nam chỉ có một suy nghĩ: bằng mọi giá phải để em học đến nơi đến chốn.
Anh mặc áo cũ, ăn cơm đạm bạc, từ chối mọi cuộc vui cùng đồng nghiệp. Căn phòng trọ nhỏ của anh chỉ có chiếc giường đơn, chiếc quạt cũ và vài bộ quần áo lao động. Người ta hỏi sao không lo cho bản thân, anh chỉ cười:
— Đợi thằng Minh ra trường, tôi mới dám nghĩ đến mình.
Vậy mà Minh chưa từng là sinh viên.
Nam cúi nhặt bó hoa, bàn tay run lên.
Anh gọi cho em.
Một lần.
Hai lần.
Năm lần.
Điện thoại đều báo không liên lạc được.
Nam quay sang người phụ nữ:
— Cô có biết nó thường giao hàng ở đâu không?
— Tôi không rõ. Nhưng phía sau khu trường học có nhiều quán nhỏ, anh thử hỏi xem.
Nam chạy đi.
Anh không còn cảm thấy mệt sau chuyến xe dài, cũng không để ý đôi giày cũ đang làm bàn chân đau rát. Anh đi hết quán này sang quán khác, đưa ảnh Minh cho từng người xem.
Đến một cửa hàng nhỏ cuối dãy, người chủ nhận ra ngay:
— Cậu Minh phải không? Cậu ấy từng làm ở đây.
Nam bấu tay vào mép bàn:
— Bây giờ nó ở đâu?
Người chủ nhìn anh dò xét:
— Anh là ai?
— Tôi là anh trai.
Người đàn ông sững lại:
— Anh trai ở quê vẫn gửi tiền cho cậu ấy?
Nam cảm thấy tim mình chùng xuống.
— Chú biết chuyện đó?
— Cậu ấy từng kể.
— Vậy nó đâu?
Người chủ thở dài:
— Nghỉ làm gần một tháng rồi. Nghe nói mẹ nuôi của cậu ấy bệnh nặng nên cậu ấy đưa bà về quê chăm sóc.
Nam gần như không hiểu:
— Mẹ nuôi nào? Anh em tôi làm gì có mẹ nuôi?
Người chủ im lặng vài giây rồi chỉ chiếc ghế phía trong:
— Anh ngồi xuống đi. Chuyện dài lắm.
— Tôi không cần ngồi. Tôi cần biết em tôi đã làm gì với số tiền tôi gửi.
Người đàn ông nhìn Nam bằng ánh mắt thương cảm:
— Nó không tiêu cho bản thân đâu.
— Không tiêu thì tiền ở đâu?
— Nó gửi phần lớn cho một người phụ nữ bị bệnh. Phần còn lại để nuôi một đứa trẻ.
Nam cảm giác chân mình mất sức.
— Đứa trẻ nào?
Người chủ lấy điện thoại, mở một bức ảnh chụp trong buổi liên hoan nhỏ. Trong ảnh, Minh đang bế một bé gái khoảng ba tuổi. Bên cạnh là một người phụ nữ gầy gò, gương mặt xanh xao nhưng nụ cười hiền hậu.
Nam nhìn chằm chằm bức ảnh.
Người phụ nữ ấy anh từng gặp.
Bà tên Hạnh, là hàng xóm cũ của gia đình anh. Sau khi cha mẹ Nam mất, chính bà đã nhiều lần mang cơm sang cho hai anh em, chăm Minh mỗi khi Nam đi làm xa. Vài năm sau, bà chuyển đi nơi khác và mất liên lạc.
— Tại sao thằng Minh lại ở với cô Hạnh?
— Bà ấy không phải mẹ nuôi chính thức, nhưng từng cứu cậu ấy khi còn nhỏ. Cậu Minh nói nếu không có bà, có lẽ hai anh em anh đã không thể sống yên ổn qua những năm khó khăn.
Nam siết chặt điện thoại.
— Còn đứa bé?
— Là cháu ngoại của bà Hạnh. Mẹ đứa nhỏ bỏ đi, cha thì không nhận. Bà bệnh, không còn khả năng làm việc. Minh chăm cả hai.
Nam bật cười, nhưng nụ cười đầy cay đắng:
— Vậy nó nói dối tôi suốt bốn năm để lấy tiền nuôi người khác?
— Không đơn giản như vậy.
— Còn gì không đơn giản nữa?
— Ban đầu, cậu ấy thật sự đã thi đỗ.
Nam ngẩng lên.
— Nhưng trước ngày nhập học, bà Hạnh phát bệnh nặng. Bà cần tiền điều trị, đứa bé lại không ai chăm. Cậu ấy đã lấy tiền học phí đợt đầu để lo cho bà.
— Rồi nó bỏ học?
— Nó định làm một năm rồi thi lại. Nhưng sau đó bệnh của bà tái phát liên tục. Cậu ấy vừa làm việc, vừa tự học, vẫn nói với anh rằng đang đi học.
Nam đập mạnh tay xuống bàn:
— Tại sao nó không nói thật với tôi?
— Nó sợ anh bỏ việc quay về. Cậu ấy nói anh đã hy sinh quá nhiều rồi.
Nam đứng dậy, mắt đỏ bừng:
— Nó nghĩ nói dối là thương tôi sao?
Người chủ không đáp.
Nam gọi lại lần nữa.
Vẫn không liên lạc được.
Anh nhìn bó hoa dập nát trên tay. Món quà anh chuẩn bị suốt nhiều ngày bỗng trở nên vô nghĩa.
— Cho tôi địa chỉ nơi nó đưa cô Hạnh về.
Người chủ viết địa chỉ vào một mảnh giấy.
Trước khi Nam rời đi, ông nói:
— Cậu Minh từng bảo, ngày nào anh biết sự thật, anh sẽ rất giận. Nhưng cậu ấy cũng nói, nếu được chọn lại, cậu ấy vẫn làm vậy.
Nam dừng trước cửa:
— Nó có quyền gì chọn thay cho tôi?
— Có lẽ cậu ấy chỉ không muốn một mình mình được cứu, trong khi người từng cứu hai anh em lại không còn ai bên cạnh.
Nam không nói thêm.
Suốt quãng đường về quê, anh ngồi im bên cửa sổ. Cảnh vật lùi dần phía sau, còn ký ức liên tục hiện về.
Những cuộc gọi Minh nói đang ôn thi.
Những tấm ảnh chụp trước cổng trường.
Những tin nhắn xin thêm tiền đóng học phí.
Tất cả đều là giả.
Nhưng đôi giày sờn, gương mặt gầy đi, những lần Minh bảo bận không về quê… có lẽ đều là thật.
Trời tối khi Nam đến căn nhà nhỏ nằm khuất sau một cánh đồng.
Cánh cửa gỗ chỉ khép hờ.
Bên trong, Minh đang quỳ cạnh giường, dùng khăn lau mặt cho bà Hạnh. Bé gái trong ảnh ngồi ở góc nhà, ôm con búp bê cũ.
Nam đứng ngoài cửa hồi lâu.
Minh quay lại.
Chiếc khăn rơi khỏi tay cậu.
— Anh…
Nam bước vào, đặt bó hoa dập nát lên bàn.
— Lễ tốt nghiệp vui không?
Minh tái mặt.
— Anh nghe em giải thích.
Nam lấy chiếc đồng hồ mới mua, ném xuống trước mặt em:
— Bốn năm qua, mày học ở đâu?
Minh cúi đầu.
— Em xin lỗi.
— Tao hỏi mày học ở đâu!
Bé gái hoảng sợ bật khóc. Bà Hạnh cố ngồi dậy nhưng ho dữ dội.
Minh vội ôm lấy đứa trẻ:
— Anh đừng lớn tiếng. Bé sợ.
Nam nhìn em, lòng đau đến nghẹt thở.
— Mày còn biết người khác sợ. Vậy mày có từng nghĩ tao sẽ thế nào khi đứng giữa lễ tốt nghiệp và biết em trai mình chưa từng là sinh viên không?
Minh không trả lời.
Nam tiến đến, giọng run lên:
— Mày dùng tiền tao gửi để làm gì?
— Em chăm cô Hạnh và bé Nhi.
— Còn học phí?
— Em chưa từng đóng.
— Sách vở?
— Em mua sách cũ tự học.
— Những lần mày nói sắp thi?
— Em nói dối.
Nam giơ tay lên, nhưng giữa chừng lại dừng lại.
Anh không thể đánh em.
Bàn tay ấy đã từng bế Minh khi cha mẹ mất. Đã từng đút từng thìa cháo, vá từng chiếc áo, dắt em qua những ngày không còn ai nương tựa.
Nam buông tay xuống, mắt đỏ hoe:
— Từ hôm nay, tao không còn đứa em nào như mày nữa.
Minh ngẩng lên, mặt trắng bệch:
— Anh…
Nam quay người bước ra.
Nhưng phía sau, giọng bà Hạnh yếu ớt vang lên:
— Nam, người nói dối con suốt những năm qua… không chỉ có Minh.
Anh dừng lại.
Bà Hạnh run rẩy lấy từ dưới gối ra một phong thư cũ.
— Có một sự thật về cha mẹ hai đứa mà cô đã giấu hơn mười năm.
Nam quay lại, bất an nhìn phong thư trong tay bà.
— Cô nói gì?
Bà Hạnh bật khóc:
— Minh không phải em ruột của con.
CHƯƠNG 2: ĐỨA EM ĐƯỢC ĐỔI BẰNG MỘT LỜI HỨA
Căn nhà nhỏ chìm vào im lặng.
Nam nhìn bà Hạnh, rồi nhìn Minh. Em trai anh không hề tỏ ra kinh ngạc. Cậu chỉ cúi đầu, hai bàn tay siết chặt.
Nam hiểu ngay.
— Mày biết?
Minh không dám nhìn anh:
— Em biết cách đây bốn năm.
Nam lùi lại.
Chỉ trong một ngày, những điều anh tin suốt cả tuổi trẻ lần lượt sụp đổ. Em trai anh không học đại học. Tiền anh gửi được dùng cho một gia đình khác. Và bây giờ, Minh không phải em ruột.
— Ai nói cho mày?
— Cô Hạnh.
Nam quay sang người phụ nữ nằm trên giường:
— Cô nói rõ đi.
Bà Hạnh thở khó nhọc:
— Năm xưa, mẹ con và cô cùng sinh con gần nhau. Con trai cô vừa chào đời đã yếu, còn cha nó bỏ đi trước đó. Cô không có tiền, sức khỏe lại kiệt quệ.
Bà nhìn Minh, nước mắt rơi xuống:
— Minh là con ruột của cô.
Nam cảm giác đầu óc trống rỗng.
Bà kể rằng mẹ Nam khi ấy mới sinh con thứ hai. Nhưng đứa bé không giữ được lâu. Cùng thời gian đó, bà Hạnh lâm bệnh nặng, không đủ khả năng nuôi Minh. Trong lúc tuyệt vọng, bà từng định gửi con cho người lạ.
Mẹ Nam đã ngăn lại.
— Mẹ con nói: “Đừng để thằng bé lớn lên mà không biết mình từ đâu đến. Chị cứ chữa bệnh, tôi nuôi nó như con. Khi nào chị khỏe, chúng ta sẽ cùng nói sự thật.”
Nhưng bà Hạnh không khỏe lại như mong đợi. Bà phải đi làm xa, sống nay đây mai đó. Cha mẹ Nam giấu chuyện để tránh lời ra tiếng vào và để Minh lớn lên bình thường.
— Trước khi cha mẹ con mất, họ bắt cô hứa phải chăm sóc hai đứa nếu có chuyện. Nhưng lúc đó cô nghèo quá, chỉ có thể giúp từng bữa cơm.
Nam nhớ những năm tháng ấy.
Cô Hạnh thường mang sang nồi cháo, vài quả trứng, hoặc thức ăn còn nóng. Anh vẫn nghĩ đó chỉ là lòng tốt của một người hàng xóm.
Hóa ra bà đang âm thầm chăm chính con ruột mình.
— Tại sao cô không nhận Minh lại?
Bà Hạnh đau đớn đáp:
— Vì lúc ấy nó chỉ biết con là anh. Nó bám con như bám người thân duy nhất. Cô không muốn cướp nó khỏi con.
Nam quay sang Minh:
— Mày biết chuyện này khi nào?
— Trước ngày nhập học.
— Vì vậy mày bỏ học để chăm cô ấy?
Minh gật đầu.
— Lúc đó cô Hạnh ngất ngoài chợ. Em đưa cô đi khám thì mới biết bệnh đã nặng. Cô sợ không còn cơ hội nên kể mọi chuyện.
— Rồi mày quyết định dùng tiền học của tao?
— Em định chỉ dùng một phần rồi đi làm bù lại.
Nam cười chua chát:
— Nhưng mày không bù được.
— Vâng.
— Nên mày tiếp tục nói dối.
— Vâng.
— Bốn năm.
— Vâng.
Mỗi tiếng đáp của Minh như một nhát dao cứa thêm vào lòng Nam.
— Mày có biết số tiền đó tao kiếm thế nào không?
Minh ngẩng lên, mắt đỏ hoe:
— Em biết.
— Không, mày không biết.
Nam kéo tay áo lên. Trên cánh tay là những vết sẹo do công việc để lại.
— Có những ngày tao làm từ sáng đến khuya. Có tháng tao ăn mì cả tuần. Có lần tao bị máy kẹp vào tay, nhưng vẫn giấu vì sợ mày lo. Tao nghĩ chỉ cần mày học thành tài thì mọi thứ đều đáng.
Minh khóc:
— Em xin lỗi.
— Lời xin lỗi đổi được bốn năm của tao không?
— Không.
— Vậy tại sao không nói thật?
Minh nghẹn giọng:
— Vì anh sẽ bỏ hết để quay về.
— Tao là anh mày!
— Chính vì anh là anh em nên em không muốn anh lại hy sinh thêm.
Nam bật cười trong nước mắt:
— Mày lấy tiền tao, giấu tao, rồi bảo không muốn tao hy sinh?
Minh cúi đầu.
— Em sai. Nhưng lúc đó em chỉ nghĩ cô Hạnh từng giúp chúng ta sống qua những năm khó khăn. Nếu em mặc kệ cô ấy, em không sống nổi với lòng mình.
Nam chỉ vào ngực mình:
— Còn tao thì sao? Mày có nghĩ tao sống nổi khi biết tất cả đều là giả không?
Bà Hạnh cố ngồi dậy:
— Lỗi là ở cô. Cô bảo Minh đừng nói.
Nam quay phắt sang:
— Cô biết tôi gửi tiền mà vẫn để nó nói dối?
— Cô đã ngăn. Nhưng bệnh của cô kéo dài, bé Nhi lại không ai chăm.
— Bé Nhi là ai?
Minh ôm đứa trẻ đang sợ hãi:
— Là con của chị gái cùng mẹ khác cha với em.
Nam sững người.
Bà Hạnh kể sau này bà có thêm một người con gái. Người con ấy trưởng thành trong thiếu thốn, rồi bỏ đi sau khi sinh Nhi. Đứa bé bị để lại cho bà.
— Minh biết chuyện, nó không đành lòng.
Nam nhìn đứa trẻ đang ôm chặt cổ Minh. Con bé không hiểu chuyện người lớn, chỉ biết người đang che chở cho mình là người thân duy nhất.
Cơn giận trong Nam vẫn còn, nhưng bắt đầu lẫn với sự đau đớn và bất lực.
— Vậy mày định giấu tao đến bao giờ?
— Đến khi em có thể tự kiếm đủ tiền trả lại.
— Bằng cách giao hàng và làm thuê?
— Em còn học thêm buổi tối.
Nam nhìn em:
— Học gì?
Minh im lặng vài giây rồi lấy từ trong tủ ra một chồng tài liệu cũ.
— Em tự học ngành kỹ thuật. Em đã thi chứng chỉ nghề và làm một số dự án nhỏ cho người ta.
Nam lật từng cuốn sổ. Bên trong là những bản vẽ, phép tính và ghi chú dày đặc. Nhiều trang lem dầu, góc giấy rách, nhưng nội dung rất chỉn chu.
— Mày vẫn muốn làm kỹ sư?
— Vâng.
— Tại sao không thi lại?
— Em không thể bỏ cô Hạnh và bé Nhi.
Nam cảm thấy nghẹn ở cổ.
Minh không hề ăn chơi, cũng không tiêu tiền cho bản thân. Cậu đã từ bỏ cánh cửa đại học để trả một món nợ ân tình và chăm sóc những người không còn ai dựa vào.
Nhưng điều đó không làm lời nói dối bớt sai.
Nam đặt tài liệu xuống:
— Một việc tốt được xây trên sự lừa dối vẫn làm người khác tổn thương.
— Em biết.
— Mày cứu cô Hạnh, nhưng lại lấy quyền được biết sự thật của tao.
— Em xin lỗi.
— Đừng chỉ xin lỗi.
Nam ngồi xuống, hai tay ôm đầu. Anh đã đi cả một chặng đường dài với niềm tin rằng mình là chỗ dựa duy nhất của Minh. Giờ đây anh mới biết Minh cũng đang cố trở thành chỗ dựa cho người khác.
Hai anh em đều hy sinh.
Nhưng cả hai đều giấu nhau.
Bà Hạnh đưa phong thư cho Nam:
— Đây là thư mẹ con để lại.
Nam mở ra.
Nét chữ của mẹ đã nhòe theo thời gian:
“Nam, nếu một ngày con biết Minh không cùng huyết thống, xin con đừng nghĩ tình cảm giữa hai đứa là giả. Máu mủ cho ta một mối liên hệ, nhưng năm tháng mới làm nên gia đình. Minh đã gọi con là anh từ khi biết nói. Con đã bế nó, dỗ nó ngủ, nhường cơm cho nó. Không tờ giấy nào có thể xóa những điều đó.”
Nam đọc đến đây, nước mắt rơi xuống trang giấy.
Phía dưới còn một đoạn:
“Mẹ chỉ sợ sau này con ôm hết trách nhiệm vào người. Con không cần hy sinh cả cuộc đời để chứng minh mình là anh tốt. Hãy dạy Minh tự đứng lên, chứ đừng đứng thay nó mãi.”
Nam gấp thư lại, không nói gì.
Anh nhận ra mình đã làm đúng một nửa.
Anh yêu thương Minh, nhưng cũng vô tình khiến em luôn mang cảm giác mắc nợ. Anh gửi tiền, quyết định tương lai, gánh mọi thứ mà không bao giờ hỏi Minh thật sự muốn sống thế nào.
Còn Minh, vì sợ anh tiếp tục hy sinh, đã chọn cách nói dối.
Cả hai đều hành động vì thương nhau, nhưng tình thương không có sự thành thật đã biến thành gánh nặng.
Tối đó, Nam không rời đi.
Anh ở lại căn nhà nhỏ. Minh trải chiếu cho anh nằm ngoài phòng khách, nhưng hai anh em không ai ngủ.
Gần nửa đêm, Minh khẽ hỏi:
— Anh còn coi em là em không?
Nam nhìn lên mái nhà tối mờ.
— Tao chưa biết.
Minh im lặng.
Một lát sau, Nam nói tiếp:
— Tao đang rất giận.
— Em hiểu.
— Tao giận vì mày lừa tao, không phải vì mày không phải em ruột.
Minh quay sang.
Nam vẫn nhìn lên trần:
— Từ năm mày ba tuổi, mày đã bám áo tao đi khắp nơi. Mày sốt, tao cõng mày chạy giữa đêm. Mày bị bắt nạt, tao đánh nhau đến rách áo. Những chuyện đó không biến mất chỉ vì một lá thư.
Minh bật khóc.
— Nhưng tao chưa thể coi như chưa có gì xảy ra.
— Em không mong anh tha thứ ngay.
— Tốt.
Nam quay mặt sang:
— Sáng mai, đưa tao xem toàn bộ giấy tờ chữa bệnh và tiền đã dùng.
Minh ngạc nhiên:
— Anh muốn làm gì?
— Tao muốn biết sự thật đầy đủ. Lần này không giấu gì nữa.
Sáng hôm sau, Nam xem từng hóa đơn, từng khoản chi, từng khoản tiền Minh kiếm được. Cậu ghi chép rất rõ ràng. Không một đồng nào được dùng xa xỉ.
Trong một cuốn sổ, Nam thấy một danh sách dài:
“Tiền anh Nam gửi: phải trả.”
Phía dưới, Minh ghi từng tháng, từng con số, từng khoản đã dành dụm được.
Nam lặng người.
— Mày định trả thật?
— Vâng.
— Đến bao giờ?
— Em không biết. Nhưng em sẽ trả.
Nam khép sổ lại:
— Không cần trả bằng tiền.
Minh ngẩng lên.
— Vậy anh muốn em làm gì?
Nam nhìn chồng tài liệu kỹ thuật trên bàn:
— Thi lại.
— Nhưng cô Hạnh…
— Tao sẽ tìm cách điều trị tiếp cho cô. Bé Nhi có thể gửi nhà trẻ ban ngày.
— Anh lại gánh nữa sao?
Nam lắc đầu:
— Không. Lần này chúng ta chia nhau.
Minh sững người.
Nam nói chậm rãi:
— Mày muốn làm kỹ sư thì tự thi, tự học, tự chịu trách nhiệm. Tao không đứng thay mày nữa. Nhưng tao cũng không bỏ mày một mình.
Minh òa khóc.
Đúng lúc ấy, bà Hạnh lên cơn khó thở. Minh hốt hoảng chạy tới. Nam lập tức gọi xe đưa bà đi khám.
Trên đường, bà Hạnh nắm tay Nam:
— Nếu cô không qua khỏi…
— Cô đừng nói vậy.
— Cô muốn con hứa một chuyện.
Nam nhìn bà.
— Đừng để Minh từ bỏ tương lai thêm lần nữa vì cô.
Nam siết tay bà:
— Cô phải sống để tự nói điều đó với nó.
Bà Hạnh mỉm cười yếu ớt:
— Có lẽ cha mẹ con đã nuôi được một người anh tốt.
Nam nhìn Minh đang ngồi phía trước, gương mặt đầy lo lắng.
Anh khẽ đáp:
— Không. Tôi vẫn đang học cách làm anh.
CHƯƠNG 3: LỄ TỐT NGHIỆP SAU BỐN NĂM MUỘN
Bà Hạnh được điều trị kịp thời nên qua cơn nguy hiểm.
Sau khi sức khỏe ổn định hơn, bà chuyển đến sống trong căn nhà của Nam và Minh ngày trước. Một người hàng xóm tốt bụng nhận trông bé Nhi ban ngày, còn Minh bắt đầu chuẩn bị cho kỳ thi tuyển.
Nam trở lại công việc, nhưng cuộc sống của anh thay đổi.
Anh không còn gửi gần hết lương về quê như trước. Thay vào đó, hai anh em lập một bảng chi tiêu rõ ràng. Minh đi làm bán thời gian, tự trang trải một phần sinh hoạt. Nam chỉ hỗ trợ trong giới hạn nhất định.
Lần đầu tiên Nam từ chối gửi thêm tiền khi Minh nói thiếu, cậu hơi sững người.
— Anh không giúp em sao?
— Mày còn khoản tiết kiệm.
— Em định để đóng học phí kỳ sau.
— Vậy mày phải tìm cách cân đối.
Minh im lặng một lúc rồi gật đầu:
— Em hiểu.
Nam tắt máy, lòng hơi day dứt. Nhưng anh nhớ lời mẹ: dạy Minh tự đứng lên, không phải đứng thay em mãi.
Vài ngày sau, Minh gọi lại:
— Em nhận thêm việc vẽ kỹ thuật buổi tối. Em tự lo được rồi.
Nam mỉm cười:
— Tốt.
— Anh không hỏi em có mệt không à?
— Có mệt không?
— Có.
— Vậy nghỉ ngơi cho hợp lý. Đừng cố đến mức ngất.
Minh bật cười:
— Vâng.
Quan hệ giữa hai anh em dần trở nên bình đẳng hơn. Không còn một người chỉ biết cho và một người chỉ biết nhận. Cả hai học cách nói thật, kể cả khi sự thật khiến người kia lo lắng.
Minh thi đỗ vào chương trình đào tạo đúng ngành mình mong muốn. Nhờ kiến thức tự học nhiều năm, cậu nhanh chóng theo kịp và còn được miễn một số môn cơ bản.
Ngày nhận kết quả, Minh chạy về nhà, đặt tờ giấy trước mặt Nam:
— Lần này là thật.
Nam cầm lên xem kỹ từng dòng rồi hỏi:
— Có chắc không?
— Anh có thể tự đến kiểm tra.
— Tao sẽ kiểm tra thật đấy.
Minh cười:
— Em biết.
Bà Hạnh ngồi bên cạnh lau nước mắt:
— Cô xin lỗi vì đã làm hai đứa mất nhiều năm.
Nam lắc đầu:
— Chuyện đã xảy ra rồi. Điều quan trọng là từ nay không ai được giấu ai nữa.
Bà gật đầu.
Những năm tiếp theo không hề dễ dàng.
Có lúc bà Hạnh tái bệnh. Có lúc Minh vừa học vừa làm đến kiệt sức. Nam cũng gặp khó khăn trong công việc, thu nhập giảm. Nhưng lần này, họ không để một người âm thầm gánh tất cả.
Khi Nam thiếu tiền, Minh gửi về một khoản nhỏ.
Nam gọi ngay:
— Mày giữ mà đóng học.
— Em đã tính đủ rồi.
— Tao không cần.
— Anh từng gửi tiền cho em suốt nhiều năm. Bây giờ anh gặp khó, em góp một phần có gì sai?
Nam im lặng.
Minh cười:
— Anh đừng đứng thay em mãi. Nhưng cũng đừng cấm em đứng cạnh anh.
Câu nói ấy khiến Nam nghẹn lòng.
Anh nhận ra tình thân tốt đẹp không phải là ai hy sinh nhiều hơn, mà là khi mọi người đều được quyền cho đi và nhận lại.
Hai năm sau, Nam gặp Lan, một cô gái làm cùng lĩnh vực. Lan biết câu chuyện gia đình anh và từng hỏi:
— Anh có tiếc tuổi trẻ đã dành hết cho em không?
Nam suy nghĩ rồi đáp:
— Có những lúc tôi tiếc cách mình đã sống, nhưng không tiếc vì đã thương em. Tôi chỉ ước mình hiểu sớm hơn rằng yêu thương không có nghĩa là quên mất bản thân.
Lan mỉm cười:
— Bây giờ anh đã hiểu rồi thì vẫn chưa muộn.
Nam bắt đầu cho phép mình sống một cuộc đời riêng. Anh mua vài bộ quần áo mới, nghỉ ngơi khi mệt, dành thời gian cho người mình yêu. Anh vẫn chăm lo gia đình, nhưng không còn coi việc kiệt sức là bằng chứng của tình thương.
Bốn năm trôi qua.
Một buổi sáng, Nam nhận được một phong bì.
Bên trong là giấy mời dự lễ tốt nghiệp của Minh.
Anh cầm tờ giấy rất lâu.
Ký ức về buổi lễ năm xưa lập tức trở lại: bó hoa dập nát, danh sách không có tên em, cảm giác bị lừa dối giữa đám đông vui vẻ.
Minh gọi điện:
— Anh nhận được chưa?
— Rồi.
— Anh có đến không?
Nam cố tình im lặng.
Đầu dây bên kia trở nên căng thẳng:
— Anh vẫn chưa tin em à?
— Tao đang nghĩ xem có nên mua hoa không.
Minh thở phào:
— Anh đừng mua hướng dương nữa.
— Tại sao?
— Em sợ anh lại ném xuống bàn.
Nam bật cười:
— Lần này mà mày không có tên trong danh sách, tao ném cả chậu.
Ngày lễ tốt nghiệp, Nam đến từ rất sớm.
Anh mặc bộ vest đơn giản, đi cùng Lan, bà Hạnh và bé Nhi giờ đã lớn hơn nhiều. Trên tay anh vẫn là một bó hoa hướng dương, nhưng lần này được gói cẩn thận.
Anh đi thẳng đến bàn kiểm tra danh sách.
Người phụ trách hỏi:
— Anh là người nhà của sinh viên nào?
Nam đáp:
— Trần Hoàng Minh.
Người ấy dò danh sách rồi mỉm cười:
— Có. Sinh viên xuất sắc của khóa.
Nam đứng yên vài giây.
Một cảm giác nghẹn ngào dâng lên trong ngực.
Anh quay đi, giả vờ chỉnh lại bó hoa để không ai thấy mắt mình đỏ.
Phía trong hội trường, Minh mặc áo tốt nghiệp bước lên sân khấu. Gương mặt cậu trưởng thành hơn, nhưng nụ cười vẫn giống cậu bé năm nào đứng sau lưng anh.
Khi tên Minh được đọc lên, bà Hạnh bật khóc. Bé Nhi vỗ tay đến đỏ cả lòng bàn tay. Lan nhìn Nam, khẽ nắm lấy tay anh.
Nam không nói gì.
Anh chỉ nhìn em trai nhận tấm bằng thật sự, trong một lễ tốt nghiệp đến muộn bốn năm.
Sau buổi lễ, Minh chạy xuống.
Nam đưa bó hoa cho em:
— Kiểm tra xem bằng có phải thật không?
Minh cười, nhưng nước mắt đã rơi:
— Anh tự xem đi.
Nam cầm tấm bằng, nhìn rất kỹ.
— Đúng tên.
— Em đã bảo lần này là thật.
— Khá lắm.
Minh ôm chầm lấy anh.
— Cảm ơn anh.
Nam vỗ vai em:
— Đừng cảm ơn một mình tao. Mày cũng đã tự đi hết quãng đường này.
Minh nghẹn giọng:
— Nhưng nếu không có anh…
— Nếu không có tao, mày vẫn phải học cách đứng lên. Còn nếu không có mày, có lẽ tao cũng không hiểu thế nào là yêu thương đúng cách.
Bà Hạnh bước đến. Bà không còn khỏe nhưng sắc mặt đã tốt hơn trước.
— Hai đứa đứng gần nhau để cô chụp tấm ảnh.
Nam khoác vai Minh. Bé Nhi chen vào giữa. Lan đứng bên cạnh bà Hạnh.
Trước khi chụp, Minh bất ngờ lấy từ trong túi ra một chiếc hộp nhỏ.
— Cái này cho anh.
Nam mở ra.
Bên trong là chiếc đồng hồ anh từng mua vào ngày lễ tốt nghiệp giả năm ấy. Mặt đồng hồ đã được sửa lại, dây đeo mới tinh.
Nam sững người:
— Mày còn giữ sao?
— Em nhặt nó lên sau khi anh bỏ đi. Em tự hứa khi nào thật sự tốt nghiệp sẽ trả lại cho anh.
Minh đeo đồng hồ vào tay anh.
— Bốn năm trước, nó là món quà anh mua cho em. Nhưng em nghĩ người xứng đáng nhận nó là anh.
— Tại sao?
— Vì anh đã dành quá nhiều thời gian của mình để lo cho em.
Nam nhìn chiếc đồng hồ, mắt cay xè.
Minh nói tiếp:
— Từ hôm nay, anh hãy dùng thời gian cho cuộc đời anh nữa.
Lan đứng cạnh khẽ mỉm cười.
Nam siết vai em trai:
— Được. Nhưng mày cũng nhớ, đừng hy sinh tương lai để chứng minh mình biết ơn ai.
Minh gật đầu:
— Em nhớ.
Sau lễ tốt nghiệp, Minh tìm được công việc đúng chuyên môn. Tháng lương đầu tiên, cậu mua một chiếc bàn học nhỏ cho bé Nhi và một chiếc ghế tựa mới cho bà Hạnh.
Cậu cũng gửi Nam một phong bì.
Nam mở ra, bên trong chỉ có một tờ tiền nhỏ và mảnh giấy:
“Khoản đầu tiên em trả anh.”
Nam gọi điện:
— Tao đã nói không cần trả bằng tiền.
Minh đáp:
— Em biết. Đây không phải trả nợ. Em chỉ muốn mời anh một bữa cơm bằng tiền em tự kiếm được.
Nam bật cười:
— Vậy thì được.
Cuối tuần ấy, cả gia đình ngồi bên một mâm cơm giản dị.
Không ai nhắc lại những năm tháng nói dối với sự cay nghiệt. Nhưng cũng không ai giả vờ chúng chưa từng xảy ra. Họ xem đó là bài học để mỗi người sống thành thật hơn.
Nam nhìn quanh bàn.
Bà Hạnh gắp thức ăn cho bé Nhi. Minh kể chuyện ngày đầu đi làm. Lan nhắc Nam ăn chậm lại.
Anh bỗng hiểu, gia đình không nhất thiết được quyết định bởi huyết thống. Nó được tạo nên từ những người lựa chọn ở lại, chịu trách nhiệm với nhau và cùng sửa chữa những sai lầm.
Tình thương không phải là gửi hết tiền rồi âm thầm chịu khổ.
Cũng không phải giấu sự thật vì sợ người thân lo lắng.
Tình thương đúng nghĩa là để người mình yêu được biết, được lựa chọn và được cùng mình gánh vác.
Nam nâng chén nước lên:
— Chúc mừng kỹ sư Minh.
Bé Nhi reo lên:
— Chúc mừng cậu Minh!
Bà Hạnh rưng rưng:
— Chúc mừng con.
Minh nhìn Nam:
— Còn em chúc anh từ nay biết sống cho mình.
Nam quay sang Lan rồi mỉm cười:
— Tao đang bắt đầu đây.
Ngoài hiên, nắng chiều rơi nhẹ lên bó hoa hướng dương được Minh mang về đặt trong chiếc bình cũ.
Bốn năm trước, bó hoa ấy đã bị dập nát bởi một sự thật đau lòng.
Bốn năm sau, những bông hoa mới cuối cùng cũng nở trong một ngày không còn lời nói dối.
Và Nam hiểu rằng có những lễ tốt nghiệp không chỉ đánh dấu một người hoàn thành việc học.
Nó còn là ngày cả một gia đình tốt nghiệp khỏi những tháng năm yêu thương sai cách.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.