Trong một lần đi uống cà phê vỉa hè, vị giám đốc trẻ đồng ý cho một cậu bé đánh giày cho mình... Lúc tính tiền, anh vô tình làm rơi tấm ảnh của mình lúc trẻ ra... Cậu bé bất ngờ nhặt lên rồi thốt lên: "Sao chú lại có ảnh của bố cháu thế này..." Giám đốc trẻ sững sờ, đi theo cậu về nhà thì anh lặng người khi gặp lại người tưởng chừng đã không thể gặp lại nữa... TRUYỆN NGẮN

"Cậu nói cái gì? Cậu bảo ai là bố cậu cơ?!"

Tiếng quát hét thất thanh của Lâm làm náo loạn cả một góc quán cà phê vỉa hè vốn đang ồn ã tiếng xe cộ buổi sáng Sài Gòn. Chiếc ly thủy tinh trên bàn bị tay anh gạt trúng, đổ nhào, nước cà phê đen ngòm tràn ra, chảy loang lổ xuống mặt bàn gỗ rồi nhỏ tong tòng xuống nền gạch cũ kỹ. Mấy vị khách bàn bên giật mình quay lại nhìn, nhưng Lâm chẳng còn tâm trí đâu mà bận tâm đến ánh mắt của họ.

Lồng ngực anh phập phồng dữ dội, đôi mắt đỏ ngầu, long lên sòng sọc nhìn chằm chằm vào thằng bé đánh giày khoảng mười tuổi trước mặt. Thằng bé mặc chiếc áo thun sờn rách, gương mặt nhem nhuốc những vệt xi đen, hai tay nó đang run bần bật, nhưng ngón tay gầy guộc vẫn ôm chặt lấy tấm ảnh thẻ cũ kỹ, ố vàng mà Lâm vừa vô tình làm rơi ra từ ví khi rút tiền trả nước.

"Cháu... cháu nói người trong ảnh này... là bố cháu..." Thằng bé sợ hãi lùi lại một bước, chiếc hộp gỗ đựng đồ nghề đánh giày va vào chân ghế kêu lạch cạch. Giọng nó run rẩy nhưng ánh mắt lại ngập tràn sự kiên định, xen lẫn một niềm hy vọng mãnh liệt.

"Nói láo! Ai dạy mày cái trò này để lừa tao hả?!" Lâm lao tới, chộp lấy bả vai gầy trơ xương của thằng bé, lắc mạnh.

Đầu óc Lâm như có tiếng sét nổ ngang tai. Làm sao có thể như thế được? Tấm ảnh đó là chụp chính anh năm mười tám tuổi, cái thời anh còn là một gã trai nghèo khó, trước khi anh được một gia đình giàu có nhận nuôi và nỗ lực vươn lên thành vị giám đốc trẻ thành đạt như ngày hôm nay. Anh chưa từng lập gia đình, chưa từng có con. Vậy mà một đứa trẻ đánh giày rách rưới trên vỉa hè lại dám chỉ vào mặt anh lúc trẻ và gọi là "bố"? Đây chắc chắn là một màn kịch được dựng lên vô cùng tinh vi.

"Cháu không nói dối! Chú nhìn kỹ đi, đây là bố cháu mà!" Thằng bé òa khóc, nước mắt lăn dài trên đôi má lem luốc, tạo thành hai vệt trắng xóa. Nó chìa tấm ảnh ra trước mặt Lâm, dốc hết sức bình sinh để giải thích: "Mẹ cháu giữ tấm ảnh này kỹ lắm, cất trong cuốn sổ đầu giường. Đêm nào mẹ cũng mang ra nhìn rồi khóc. Mẹ bảo bố đi làm xa chưa về... Chú... sao chú lại giống bố cháu như đúc thế này? Chú có phải là bố Quân không?"

Hai chữ "bố Quân" như một cú đánh chí mạng nện thẳng vào tim Lâm. Anh khựng lại, tay từ từ buông lỏng khỏi vai đứa trẻ. Toàn thân Lâm run lên bần bật. Tên khai sinh của anh trước khi đổi họ theo bố mẹ nuôi chính là Nguyễn Minh Quân. Cái tên ấy, cùng với quá khứ nghèo nàn, anh đã chôn giấu suốt mười hai năm qua. Tại sao đứa trẻ này lại biết?

"Mẹ... mẹ cháu tên gì?" Giọng Lâm lạc đi, không còn vẻ giận dữ ban nãy, thay vào đó là một sự hoang mang, sợ hãi tột độ. Một linh cảm chẳng lành, một ký ức mà anh cố tình quên đi bấy lâu nay đột ngột trỗi dậy, bóp nghẹt lấy cuống họng anh.

Thằng bé quệt nước mắt, thút thít đáp: "Mẹ cháu tên là Mai. Mẹ bị bệnh nặng lắm, không đi làm được nữa nên cháu mới phải đi đánh giày kiếm tiền mua thuốc..."

Cái gì? Mai?

Cả thế giới xung quanh Lâm như sụp đổ trong tích tắc. Cái tên "Mai" như một chiếc chìa khóa mở toang chiếc hộp ký ức đau đớn mà anh đã khóa chặt. Mười hai năm trước, trước khi anh rời bỏ quê hương để bước chân vào giới thượng lưu, anh đã từng có một mối tình khắc cốt ghi tâm với một cô gái nghèo cùng xóm tên Mai. Ngày anh đi, anh hứa sẽ quay lại đón cô. Nhưng sự cám dỗ của giàu sang, sự ngăn cấm của gia đình nuôi và cả sự hèn nhát của chính bản thân đã khiến anh cắt đứt mọi liên lạc, thay tên đổi họ, biến mất khỏi cuộc đời cô như chưa từng tồn tại.

Lâm nhìn trân trân vào thằng bé. Bây giờ nhìn kỹ lại, anh mới nhận ra những đường nét trên gương mặt nó – từ đôi mắt hai mí sâu hoắm, cái mũi cao thanh tú cho đến cái xoáy tóc trên trán – tất cả đều là bản sao hoàn hảo của anh thời trẻ.

"Cháu... cháu dẫn chú về nhà gặp mẹ cháu được không?" Lâm nghe thấy giọng mình run rẩy, tim đập nhanh đến mức tưởng như lồng ngực sắp vỡ tung.

Thằng bé nhìn Lâm với ánh mắt hoài nghi, nhưng khi thấy sự khẩn thiết và những giọt nước mắt bắt đầu chực trào trên mắt vị giám đốc trẻ, nó khẽ gật đầu: "Chú đi theo cháu. Nhà cháu ở trong khu ổ chuột bên kia sông."

Lâm vội vã vứt một tờ tiền mệnh giá lớn lên bàn quán cà phê, chẳng kịp chờ thối, rồi điên cuồng chạy theo bóng dáng nhỏ bé của đứa trẻ. Trong lòng anh hiện tại là một mớ hỗn độn của sự tội lỗi, sợ hãi, bàng hoàng và cả một niềm xót xa vô bờ bến đang dâng trào.

Chiếc xe sang trọng của Lâm không thể đi lọt vào những con hẻm ngoằn ngoèo, ẩm thấp của khu xóm lao động nghèo. Anh đành khóa xe ngoài lộ lớn, cuốc bộ theo sau thằng bé đánh giày – giờ anh đã biết tên nó là cu Bin. Đường đi mỗi lúc một chật hẹp, mùi hôi hám từ những con mương lộ thiên bốc lên nồng nặc. Lâm mặc bộ âu phục đắt tiền, mang giày Tây bóng loáng, lạc lõng hoàn toàn giữa không gian nghèo khổ này. Nhưng anh chẳng còn tâm trí đâu để quan tâm đến bộ quần áo của mình nữa. Mỗi bước đi của Bin như một bước dẫn anh về với bản án lương tâm mà anh đã trốn chạy bấy lâu.

"Đến nơi rồi chú ơi. Nhà cháu đây," Bin dừng lại trước một căn chòi lụp sụp, mái lợp tôn rỉ sét, vách bện bằng những tấm gỗ ván ép mục nát.

Lâm đứng sững lại trước cửa. Nhìn căn nhà rách nát không bằng một góc phòng tắm của anh, lòng anh thắt lại đau đớn. Anh khẽ đẩy cánh cửa gỗ khép hờ, một mùi thuốc Bắc nồng nặc xộc thẳng vào mũi.

Trong góc tối của căn phòng rộng chưa đầy mười mét vuông, trên một chiếc giường tre ọp ẹp, một người phụ nữ đang nằm co quắp dưới tấm chăn mỏng. Tiếng ho khan rũ rượi của cô vang lên cắt cứa tâm can người nghe.

"Bin đấy à con? Sao hôm nay... về sớm thế? Đã kiếm đủ tiền mua thuốc cho mẹ chưa?" Giọng người phụ nữ thều thào, yếu ớt đến tội nghiệp.

"Mẹ ơi, hôm nay có một chú... chú này có tấm ảnh giống hệt bố..." Bin chưa kịp nói hết câu thì Lâm đã không thể kìm lòng được nữa. Anh bước hẳn vào trong vùng ánh sáng lờ mờ của căn phòng.

Người phụ nữ trên giường tiều tụy, gầy rộc đến mức chỉ còn da bọc xương. Mái tóc cô xơ xác, bạc đi nhiều so với tuổi thực. Nhưng khi cô cố gắng ngẩng đầu lên, nhìn rõ khuôn mặt của người đàn ông đang đứng trước mặt, đôi mắt mờ đục của cô bỗng chốc trợn trừng, toàn thân run bắn lên.

"Quân... Anh Quân phải không?" Cô thốt lên, giọng nói vừa ngỡ ngàng, vừa nghẹn ngào như không tin vào mắt mình.

Lâm quỳ sụp xuống cạnh chiếc giường tre, giọt nước mắt kìm nén bấy lâu nay rốt cuộc cũng vỡ òa, tuôn rơi lã chã trên khuôn mặt tuấn tú. Anh nắm lấy bàn tay gầy gò, chằng chịt những vết chai sần và gân xanh của cô.

"Mai... là anh đây. Anh xin lỗi... Anh xin lỗi em..." Lâm nghẹn ngào, tiếng khóc nấc nghẹn trong cổ họng.

Mai nhìn Lâm, nước mắt cô cũng trào ra, thấm đẫm chiếc gối ố vàng. Mười hai năm qua, cô đã sống trong sự chờ đợi mòn mỏi, trong cái nghèo đói và cả những lời đàm tiếu cay nghiệt của người đời khi làm mẹ đơn thân. Ngày anh đi, cô phát hiện mình mang thai. Cô không một lời oán trách, không đi tìm anh vì biết anh có chí hướng lớn, cô chấp nhận nuôi con một mình, ôm giữ lòng thủy chung với một tấm ảnh thẻ người yêu cũ.

"Mẹ ơi... Chú này thật sự là bố con hả mẹ?" Cu Bin đứng bên cạnh, nhìn cảnh tượng trước mắt mà nước mắt ngắn nước mắt dài, ngơ ngác hỏi.

Mai khẽ gật đầu, kéo cu Bin lại gần: "Bin... gọi bố đi con. Đây chính là bố Quân mà mẹ vẫn kể với con hằng đêm..."

Bin nhìn Lâm, đôi mắt nó ngập ngừng, sợ hãi nhưng lại đầy khao khát. Nó chưa bao giờ biết cảm giác được bố bế, được bố yêu thương là thế nào. Nó chỉ biết bố qua tấm ảnh cũ. Giờ đây, người đàn ông sang trọng, oai vệ ấy đang quỳ trước mặt nó, khóc lóc thảm thiết.

Lâm dang rộng vòng tay, ôm chặt lấy cả Mai và cu Bin vào lòng. Lồng ngực anh đau nhói. Sự giàu sang, địa vị giám đốc, những hợp đồng triệu đô mà anh tự hào bấy lâu nay, bỗng chốc trở nên vô nghĩa trước sự hy sinh quá lớn và tình cảnh khốn khổ của mẹ con Mai. Sự ích kỷ của anh mười hai năm trước đã đẩy người con gái anh yêu và chính giọt máu của mình vào cảnh bần cùng này. Sự hối hận muộn màng như ngàn mũi dao đâm nát tim anh.

Sau cuộc gặp gỡ định mệnh ngày hôm đó, Lâm lập tức điều động những nguồn lực tốt nhất của mình. Anh đưa Mai vào bệnh viện quốc tế hàng đầu để điều trị căn bệnh lao phổi và suy nhược cơ thể nghiêm trọng. Anh cũng làm thủ tục nhận lại con, đón cu Bin về chăm sóc, cho thằng bé đi học tại một ngôi trường quốc tế danh giá.

Những ngày đầu ở bệnh viện, Mai vô cùng ái ngại. Cô nhìn căn phòng bệnh sang trọng, đầy đủ tiện nghi rồi nhìn Lâm bận rộn chạy đôn chạy đáo lo thủ tục, chăm sóc cô từng li từng tí.

"Anh Quân... anh không cần phải làm thế này đâu. Em và con quen sống khổ rồi. Anh giờ đã có sự nghiệp, có cuộc sống riêng, em không muốn làm gánh nặng, làm ảnh hưởng đến tiền đồ của anh," Mai thều thào nói, ánh mắt cô đượm buồn và đầy nét lo âu.

Lâm dừng việc gọt trái cây, anh ngồi xuống bên giường bệnh, nắm chặt tay Mai. Ánh mắt anh giờ đây không còn sự kiêu ngạo của một giám đốc, mà chỉ có sự chân thành và hối lỗi sâu sắc.

"Mai, em đừng nói thế nữa. Mười hai năm qua, anh đã sống một cuộc đời ích kỷ, chạy theo danh vọng mà vứt bỏ đi thứ quý giá nhất của đời mình. Đồng tiền, địa vị có thể mua được nhiều thứ, nhưng không mua lại được mười hai năm thanh xuân của em, không mua được tuổi thơ gian khó của con," Lâm nghẹn ngào. "Anh sai rồi. Sai lầm của quá khứ không thể xóa nhòa, nhưng anh xin em hãy cho anh cơ hội được bù đắp. Từ nay về sau, anh sẽ là chỗ dựa, là trách nhiệm và là gia đình của mẹ con em. Anh sẽ không bao giờ buông tay nữa."

Đứng ở cửa phòng bệnh, cu Bin trong bộ quần áo mới tinh tươm, sạch sẽ, đang nhìn bố mẹ với nụ cười rạng rỡ. Thằng bé không còn phải xách hộp xi đi lang thang dưới nắng mưa, không còn phải lo cơm áo gạo tiền trước tuổi. Nó đã có được tình yêu thương của cả bố và mẹ – điều mà nó hằng ao ước mỗi khi nhìn những đứa trẻ khác được bố cõng trên vai.

Gia đình nuôi của Lâm sau khi biết chuyện ban đầu có chút bất ngờ, nhưng trước sự kiên quyết và tình cảm chân thành của Lâm, họ cũng thấu hiểu và ủng hộ anh chịu trách nhiệm với gia đình nhỏ của mình. Đúng theo truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam, "đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại", sự quay đầu và hối cải của Lâm đã được đền đáp bằng sự bao dung vị tha của Mai.

Nửa năm sau, sức khỏe của Mai hồi phục hoàn toàn. Một đám cưới nhỏ, ấm cúng nhưng trang trọng được diễn ra dưới sự chứng kiến của người thân và bạn bè thân thiết. Không có sự phô trương của giới thượng lưu, đám cưới tràn ngập tiếng cười và những giọt nước mắt hạnh phúc của sự đoàn viên.

Bước ra từ lễ đường, nhìn con trai nắm tay vợ mình, Lâm hiểu ra một bài học vô giá: Giá trị đích thực của một người đàn ông không nằm ở chiếc xe anh ta đi, số tiền anh ta có trong tài khoản, mà nằm ở trách nhiệm anh ta gánh vác đối với những người thương yêu và lòng dũng cảm đối mặt, sửa chữa những sai lầm của chính mình. Cuộc sống có thể đẩy đưa con người ta vào những ngã rẽ sai lầm, nhưng chỉ cần giữ vững đạo đức, tình mẫu tử, tình phụ tử thiêng liêng và lòng vị tha, hạnh phúc cuối cùng sẽ lại mỉm cười.