Bố chồng quyết định chia tài sản nhưng trong di chúc xuất hiện tên một người lạ, biết lý do mà cả nhà xáo xào cả tuần nay

Tiếng mưa rơi lộp độp trên những tàu lá chuối ngoài vườn như nhịp đập thổn thức của thời gian. Trong gian nhà chính, khói hương trầm thoang thoảng quyện vào không khí lành lạnh, làm dịu đi phần nào những gương mặt đang căng thẳng. Ba người con nhìn nhau, ánh mắt chất chứa hàng ngàn câu hỏi chưa có lời đáp.

Ông Thành khẽ tựa lưng vào thành ghế trường kỷ, đôi mắt xa xăm như xuyên qua màn mưa dày đặc để trở về một buổi chiều giông bão của mười lăm năm trước. Giọng ông trầm thấp, đều đặn vang lên:

"Năm ấy, mẹ các con đổ bệnh nặng, bao nhiêu tiền bạc tích cóp trong nhà đều đội nón ra đi. Ta khi đó vừa lo tiền thuốc thang cho mẹ, vừa lo tiền học phí đại học của thằng Khang, tiền đóng học nghề của thằng Minh, lại thêm con Tuyết đang tuổi ăn tuổi lớn. Bản thân ta vì làm lụng quá sức nên trong một lần khuân vác gỗ nặng, chiếc lưng này đã sụm xuống. Cả người đau đớn không cựa quậy được, nằm liệt một chỗ."

Khang nghe đến đó, hàng lông mày khẽ chau lại. Anh nhớ mang máng khoảng thời gian khốn khó ấy, nhưng khi đó anh đang học trên thành phố, mỗi tháng tiền chu cấp vẫn gửi về đều đặn, anh cứ ngỡ bố xoay sở được nhờ vay mượn họ hàng.

Ông Thành nhìn Khang, như đoán được suy nghĩ của con trai trưởng, ông cười khổ:

"Con nghĩ lúc đó ta vay mượn được ai sao? Họ hàng làng xóm ai cũng nghèo, giúp được đấu gạo, bó rau là quý lắm rồi. Giữa lúc bế tắc nhất, một hôm có một cô gái trẻ xách chiếc túi vải đơn sơ tìm đến nhà. Cô ấy tự giới thiệu tên là Nhã, nói là người ở vùng bên, nghe danh ta là thợ mộc lành nghề nên muốn đến đặt làm một bộ bàn ghế lớn cho gia đình. Ta nằm trên giường, cay đắng bảo cô ấy rằng tay chân ta đã liệt, không thể nhận việc."

Tuyết sốt sắng ngắt lời bố:

"Rồi sao nữa hả bố? Cô Nhã đó liên quan gì đến mảnh đất của nhà mình?"

"Con cứ bình tĩnh nghe bố nói," Minh khẽ bấm tay em gái, giọng nhỏ nhẹ nhưng ánh mắt cũng đầy tò mò.

Ông Thành khẽ nhấp một ngụm trà, tiếp tục kể:

"Cô Nhã khi ấy nhìn hoàn cảnh nhà mình, nhìn chiếc giường bệnh của mẹ các con và tấm lưng còng của ta, cô ấy không hề rời đi. Cô ấy đặt xuống bàn một số tiền đặt cọc rất lớn, lớn đến mức đủ để ta mua thuốc cho mẹ con và trang trải sinh hoạt suốt mấy tháng. Cô ấy bảo: 'Cháu tin vào tay nghề của bác. Số tiền này cháu gửi trước để bác chữa bệnh và lo cho các anh chị đi học. Khi nào bác khỏe lại, bác làm cho cháu cũng chưa muộn. Cháu không vội'."

Khang mím môi, vẻ mặt vẫn chưa phục hoàn toàn:

"Bố à, đó là tiền đặt cọc làm hàng. Nếu sau này bố khỏe lại, bố đã làm trả bộ bàn ghế đó cho người ta chưa? Nếu làm rồi thì nghĩa là sòng phẳng, tại sao lại phải tặng cả một mảnh đất vườn ba sào? Mảnh đất đó bây giờ giá trị biết bao nhiêu!"

Ông Thành nhìn Khang, ánh mắt thoáng chút thất vọng nhưng rồi lại chuyển thành sự bao dung:

"Nếu chỉ đơn giản là tiền đặt cọc, ta đã không day dứt suốt mười lăm năm qua. Sau khi nhận tiền, nhờ có số thuốc thang kịp thời, ta dần hồi phục và đi lại được. Nhưng mẹ các con thì không qua khỏi... Ngày tang lễ của mẹ các con, cô Nhã lại đến. Cô ấy lặng lẽ giúp đỡ việc bếp núc, dọn dẹp như một người con trong nhà mà không hề đòi hỏi một lời cảm ơn. Cho đến một ngày, khi cuộc sống nhà mình tạm ổn định, ta bắt tay vào làm bộ bàn ghế để trả ơn cô ấy. Nhưng khi tìm theo địa chỉ cô Nhã để lại, ta mới bàng hoàng nhận ra..."

Ông Thành dừng lại, giọng nghẹn ngào, đôi mắt rơm rớm nước. Ba người con nín thở chờ đợi, bầu không khí trong căn phòng dường như đông cứng lại.

"Nhận ra điều gì hả bố?" Minh run run hỏi.

"Địa chỉ đó là giả. Ngôi nhà ở vùng bên hoàn toàn không có ai tên là Nguyễn Thị Nhã. Cô ấy đã cố tình để lại một danh tính mơ hồ để ta không thể trả lại số tiền đó. Suốt mười lăm năm qua, ta không ngừng tìm kiếm tung tích của cô ấy, hỏi thăm khắp nơi nhưng đều bặt vô âm tín. Cho đến cách đây một tháng, khi ta đi bộ lên chợ huyện..."

Cơn mưa ngoài trời bắt đầu ngớt hạt, chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên xuống những viên gạch bát tràng kêu róc rách. Trong nhà, ba người con đều im lặng, bị cuốn vào câu chuyện quá khứ đầy uẩn khúc của người cha.

"Bố gặp lại cô ấy ở chợ huyện sao bố?" Tuyết khẽ hỏi, giọng đã mềm đi rất nhiều so với sự gay gắt lúc đầu.

Ông Thành gật đầu, ánh mắt long lanh:

"Đúng vậy. Hôm đó trời nắng gắt, ta thấy một người phụ nữ trạc tuổi bốn mươi, dáng người gầy gò, đang gánh hai sọt rau nặng nề, mồ hôi nhễ nhại. Dù thời gian đã làm phai mờ nét thanh xuân, nhưng đôi mắt sáng và nụ cười đôn hậu đó thì ta không bao giờ quên được. Đó chính là Nhã. Ta lao đến giữ lấy đòn gánh của cô ấy, gọi tên Nhã. Cô ấy giật mình, định lảng tránh nhưng thấy ta khóc, cô ấy cũng khóc theo."

Khang vội vàng hỏi:

"Vậy tại sao năm xưa cô ấy lại làm như thế? Một người lạ tự dưng đem một số tiền lớn đến cứu giúp nhà mình rồi bỏ đi, điều này thật vô lý!"

Ông Thành thở dài, nhìn Khang với ánh mắt nghiêm nghị:

"Con luôn nhìn cuộc đời bằng sự hoài nghi và những phép tính hơn thua, Khang ạ. Sau khi trò chuyện, ta mới biết sự thật. Năm xưa, bố của Nhã cũng là một người thợ mộc. Trong một lần đi làm xa, ông ấy không may gặp tai nạn ở một công trình xập xệ. Khi mọi người xung quanh đều thờ ơ, né tránh vì sợ vạ lây, chính ta khi ấy đang đi giao hàng ngang qua, đã không ngần ngại dùng chiếc xe ba gác của mình chở ông ấy đến trạm y tế, còn vét sạch túi tiền trong người để đóng tiền viện phí ban đầu rồi mới rời đi. Nhã nói, bố cô ấy trước khi qua đời nhiều năm sau đó luôn dặn dò con cái phải tìm bằng được người thợ mộc tốt bụng năm xưa để trả ơn."

Căn phòng chìm vào một khoảng lặng sâu sắc. Minh và Tuyết cúi đầu, lòng dâng lên một nỗi xúc động nghẹn ngào. Khang thẫn thờ, những lời định lý luận trong đầu bỗng chốc tan biến.

"Nhã kể tiếp," Ông Thành nói, giọng run run vì xúc động, "Năm mười lăm năm trước, cô ấy vô tình biết được hoàn cảnh ngặt nghèo của gia đình ta. Cô ấy hiểu tính ta tự trọng, nếu đem tiền đến tặng, ta quyết không nhận. Vì vậy, cô ấy đã nghĩ ra kế đi đặt làm bàn ghế, dùng toàn bộ số tiền hồi môn của mình để giúp nhà mình vượt qua giông bão. Cô ấy giấu địa chỉ thật vì không muốn ta phải bận lòng mang nợ cả đời."

"Vậy hiện tại cuộc sống của cô ấy thế nào hả bố?" Minh ngước lên hỏi, ánh mắt đầy sự quan tâm.

"Nhã hiện tại rất vất vả," Ông Thành xót xa nói. "Chồng cô ấy mất sớm do bệnh tật, một mình cô ấy nuôi hai đứa con nhỏ và người mẹ chồng già yếu, mù lòa. Căn nhà của họ dột nát, mảnh vườn nhỏ chẳng đáng là bao. Khi ta ngỏ ý muốn trả lại số tiền năm xưa kèm theo lãi suất, cô ấy nhất quyết từ chối. Cô ấy bảo: 'Bác ơi, năm xưa bác cứu bố cháu là vì cái tâm, cháu giúp gia đình bác cũng là vì cái đức. Tiền bạc sòng phẳng quá thì còn gì là tình nghĩa con người nữa hả bác?'."

Vợ Khang đứng ở nách cửa nãy giờ nghe chuyện, bước vào phòng, gương mặt lộ rõ vẻ ái ngại và hối hận. Cô lí nhí:

"Bố... con xin lỗi bố. Mấy ngày nay tụi con nông nổi, chỉ nghĩ đến lợi ích trước mắt mà trách lầm tấm lòng của bố."

Ông Thành nhìn con dâu, khẽ xua tay:

"Bố không trách các con. Các con không biết chuyện nên hoang mang là điều dễ hiểu. Nhưng các con có biết tại sao bố lại quyết định cho Nhã mảnh đất vườn ba sào phía đông không? Mảnh đất đó có hàng bưởi da xanh. Năm xưa, khi mẹ các con còn sống, bà ấy ước có một vườn bưởi để sau này có quả ngọt cho các cháu. Khi ta trồng vườn bưởi đó, ta đã tự hứa sẽ dùng những sản vật ngon nhất, giá trị nhất của gia đình để làm những việc ý nghĩa nhất. Mảnh đất đó, đối với nhà mình là sự dư dả, nhưng đối với gia đình Nhã lúc này, nó là một chiếc phao cứu sinh, giúp mẹ con cô ấy có sinh kế lâu dài, có vốn liếng để sửa sang lại mái nhà dột nát."

Khang đứng lặng người, hai tay đan chặt vào nhau. Diễn biến tâm lý trong anh đang đấu tranh dữ dội. Một bên là giá trị vật chất của mảnh đất trị giá hàng trăm triệu, có thể giúp anh mở rộng công việc kinh doanh; một bên là đạo lý làm người, là món nợ ân nghĩa sâu dày mà gia đình anh đã nhận. Nhìn mái tóc bạc phơ của cha và những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo, lòng trắc ẩn và sự giáo dục gia đình từ nhỏ trong Khang bừng tỉnh.

Anh bước đến trước mặt ông Thành, quỳ một gối xuống cạnh sập gỗ, giọng run lên vì hối hận:

"Bố... con sai rồi. Con thật ích kỷ. Nếu không có cô Nhã năm xưa, mẹ con chắc gì đã có những ngày tháng cuối đời thanh thản, và anh em con chắc gì đã được ăn học thành tài như hôm nay. Mảnh đất đó, bố trao cho cô Nhã là hoàn toàn đúng đắn. Con... con không có ý kiến gì nữa ạ."

Màn đêm buông xuống, cơn mưa hạ đã dứt hẳn, để lại bầu không khí trong lành, mát rượi. Tiếng ếch nhái kêu ran dưới những khóm cây ngoài vườn. Bữa cơm tối của gia đình ông Thành hôm đó diễn ra trong không khí ấm áp lạ thường, không còn những tiếng thở dài, không còn những cái nhìn dò xét.

Sáng hôm sau, bầu trời cao xanh vời vợi, những giọt sương sớm đọng trên lá bưởi long lanh như những viên ngọc. Khang chủ động lái xe đưa ông Thành và hai em sang làng bên để tìm gặp cô Nhã. Đi cùng còn có cả vợ Khang, trên tay xách theo một giỏ bánh trái và ít quà bánh cho tụi trẻ.

Con đường dẫn vào nhà cô Nhã ngoằn ngoèo, nhỏ hẹp. Ngôi nhà cấp bốn cũ kỹ nằm khép nép dưới bóng những cây xoan già, mái ngói đã ngả màu rêu phong. Khi thấy ông Thành cùng con cháu bước vào sân, cô Nhã đang giặt giũ bên giếng nước vội vã đứng dậy, tay quệt mồ hôi trên trán, gương mặt lộ rõ sự ngỡ ngàng.

"Bác Thành! Sao bác và các anh chị lại lặn lội sang tận đây ạ?" Cô Nhã bối rối mời mọi người vào nhà, nhanh nhảu rót nước vối ấm mời khách.

Ông Thành nắm lấy bàn tay chai sần của cô Nhã, mỉm cười đôn hậu:

"Nhã à, hôm nay ta đưa các con ta sang đây. Câu chuyện năm xưa ta đã kể hết cho tụi nó nghe rồi. Hôm nay, thằng Khang, thằng Minh và cái Tuyết muốn đến để thưa chuyện với cô."

Khang bước lên trước, cúi đầu chào cô Nhã một cách kính trọng. Anh nhìn người phụ nữ gầy gò nhưng có ánh mắt kiên cường trước mặt, lòng dâng lên niềm khâm phục:

"Cô Nhã, cháu là Khang, con trai trưởng của bố Thành. Thay mặt cho các em, cháu xin lỗi cô vì sự chậm trễ này. Suốt mười lăm năm qua gia đình cháu đã nhận được ân huệ lớn từ cô mà không hề hay biết. Hôm nay, chúng cháu sang đây trước là để cảm ơn cô, sau là muốn cùng bố thực hiện tâm nguyện này."

Khang lấy từ trong túi xách ra tập hồ sơ pháp lý và tờ di chúc đã được sửa đổi đôi chút, nhưng phần cốt lõi vẫn giữ nguyên. Anh đặt lên bàn, nhẹ nhàng nói:

"Bố cháu đã quyết định sang tên mảnh đất vườn ba sào trồng bưởi phía đông cho cô. Chúng cháu đều đồng thuận 100%. Đây không phải là sự ban ơn hay trả giá, mà là tình cảm, là sự sẻ chia của gia đình cháu đối với cô. Cháu biết cô sẽ từ chối, nhưng xin cô hãy nghĩ đến cụ bà và hai em nhỏ. Có mảnh vườn đó, cô sẽ có thêm thu nhập vững vàng để nuôi các em ăn học."

Cô Nhã nhìn tập hồ sơ, rồi nhìn sang ông Thành, đôi mắt cô nhòe đi vì nước mắt. Cô xua tay, giọng nghẹn ngào:

"Khang ơi, cô không thể nhận được. Năm xưa cô giúp bác Thành là tự nguyện, cô chưa bao giờ nghĩ sẽ nhận lại cái gì lớn lao thế này. Mảnh đất đó là tài sản của tổ tiên các cháu..."

Tuyết lúc này bước đến, nắm lấy tay cô Nhã, sụt sùi:

"Cô Nhã ơi, cô nhận cho tụi cháu nhẹ lòng. Nếu năm xưa không có cô, anh em cháu đã không có ngày hôm nay. Mẹ cháu ở dưới suối vàng chắc chắn cũng muốn bố cháu làm như vậy. Cô coi tụi cháu như người nhà, đừng khách sáo nữa cô ạ."

Minh cũng tiếp lời:

"Dạ phải cô ạ. Cháu làm nghề xây dựng tự do, cháu thấy ngôi nhà của cô mùa mưa này chắc dột dữ lắm. Tiện chuyến này, cháu đã bàn với anh Khang rồi, tuần sau cháu sẽ dắt mấy anh em thợ sang, giúp cô sửa sang lại mái nhà, gia cố lại những chỗ bập bùng cho cụ bà và các em ở cho an toàn. Cô cứ để cháu làm, không tốn kém gì đâu cô."

Nhìn những gương mặt chân thành, những ánh mắt ngập tràn tình yêu thương và sự kính trọng của các con ông Thành, cô Nhã không kìm được nước mắt. Cô quay sang nhìn người mẹ chồng già nua đang ngồi trên chiếc giường tre bên trong mỉm cười gật đầu, như một sự đồng ý.

Cô Nhã lau nước mắt, cúi đầu khẽ nói:

"Tôi... tôi xin nhận tấm lòng của bác và các anh các chị. Sự giúp đỡ này của gia đình, mẹ con tôi suốt đời không quên. Tôi hứa sẽ chăm sóc mảnh vườn đó thật tốt, không phụ lòng tin của bác."

Ông Thành cười hiền hậu, nụ cười nhẹ nhõm nhất của ông sau mười lăm năm đè nặng tâm tư. Ông nhìn ra khoảng sân nắng ấm, lòng ngập tràn niềm hạnh phúc.

Một năm sau.

Mảnh đất vườn ba sào phía đông năm nào giờ đây đã đến mùa thu hoạch. Những quả bưởi da xanh căng tròn, lủng lẳng trên cành, tỏa hương thơm thanh mát khắp một vùng. Nhờ có sự hướng dẫn tận tình của ông Thành và sự giúp đỡ tiêu thụ sản phẩm của vợ chồng Khang, vụ bưởi đầu tiên của cô Nhã trúng đậm.

Ngôi nhà cũ của cô Nhã cũng đã được Minh sửa sang lại khang trang, kiên cố, không còn sợ cảnh dột nát mỗi khi mùa mưa bão về. Hai đứa con của cô Nhã có góc học tập mới, ríu rít tiếng cười đùa.

Vào một buổi chiều cuối tuần, gia đình ông Thành lại tụ họp đông đủ tại ngôi nhà cổ năm gian. Trên bàn thờ, mâm bưởi da xanh đầu mùa chín mọng được bày trang trọng, khói hương nghi ngút. Hôm nay, nhà ông có thêm những vị khách đặc biệt: cô Nhã và hai đứa con nhỏ sang chơi, mang theo những thức quà quê giản dị.

Khang đứng bên hiên nhà, nhìn các em và các cháu đang vui đùa ngoài sân cùng con cô Nhã, anh khẽ nói với bố:

"Bố ạ, giờ con mới hiểu, tài sản lớn nhất mà bố để lại cho chúng con không phải là đất đai hay tiền bạc, mà chính là bài học về lòng biết ơn và sự sẻ chia. Nếu ngày đó bố không quyết liệt, có lẽ chúng con đã mãi mãi là những kẻ ích kỷ, chỉ biết sống cho riêng mình."

Ông Thành vỗ vai con trai trưởng, ánh mắt lấp lánh niềm tự hào:

"Con hiểu được như vậy là ta an lòng rồi. Ở đời, tiền tài rồi cũng tiêu tan, chỉ có cái tình, cái nghĩa và lòng tốt là còn mãi. Khi con cho đi một cách thầm lặng, con sẽ nhận lại những quả ngọt hạnh phúc mà không có tiền bạc nào mua được."

Tiếng cười nói rộn rã của người lớn, tiếng nô đùa của trẻ thơ hòa quyện vào nhau, vang xa qua bờ dậu, bay lên bầu trời chiều bảng lảng khói sương. Câu chuyện về tờ di chúc kỳ lạ năm nào giờ đây đã trở thành một giai thoại đẹp về tình người, về những lòng tốt thầm lặng được kết trái, gieo mầm cho những mùa sau tươi sáng và nhân ái hơn.