62 tuổi muốn được nghỉ hưu, con trai chỉ vào đứa cháu nói một câu làm tôi ốm liệt giường cả tuần

Tiếng còi xe inh ỏi dội vào ô cửa kính của căn chung cư tầng mười hai, cắt ngang dòng suy nghĩ của ông Thành. Ông nhìn tờ lịch treo tường, tháng sau là tròn sáu mươi hai tuổi – cái tuổi mà theo quy định mới, ông chính thức được nhận sổ hưu. Ba mươi lăm năm cống hiến cho xưởng cơ khí, đôi bàn tay ông đã chai sần, những đốt ngón tay thỉnh thoảng lại đau nhức mỗi khi trái gió trở trời. Ông Thành thở phào, lòng thầm nghĩ về những ngày tháng an nhàn sắp tới: sáng hớp ngụm trà đặc, chiều ra công viên đánh cờ tướng với mấy ông bạn già, không còn phải lo tiếng máy móc gầm rú hay áp lực doanh số.

Tối hôm đó, mâm cơm gia đình có đầy đủ vợ chồng anh Toàn – con trai độc nhất của ông, cùng đứa cháu nội lên năm tuổi đang lẫm chẫm tập xúc cơm. Ông Thành vui vẻ gắp miếng cá kho vào bát cho con trai, chậm rãi thông báo:

"Tháng sau bố chính thức nhận sổ hưu rồi. Mấy chục năm bươn chải, giờ bố chỉ muốn được nghỉ ngơi, chăm mấy chậu cây cảnh ngoài ban công thôi."

Bà Hoa, vợ ông, mỉm cười gật đầu đồng tình. Nhưng trái với bầu không khí nhẹ nhàng ấy, anh Toàn buông đũa, nét mặt thoáng chút đăm chiêu rồi chuyển sang nặng nề. Toàn nhìn sang đứa con trai đang nghịch ngợm làm đổ hạt cơm ra bàn, chỉ tay vào thằng bé rồi nhìn thẳng vào mắt cha, giọng nói ráo hoảnh:

"Bố nghỉ bây giờ sao được? Thằng cu Bin sang năm là vào lớp một, rồi còn tiền học phí trường chất lượng cao, tiền học kỹ năng, tiếng Anh trung tâm ngoại ngữ. Lương vợ chồng con chỉ đủ trang trải chi phí sinh hoạt và trả góp tiền nhà. Bố nghỉ hưu, tiền lương hưu ba cọc ba đồng của bố sao đủ phụ tụi con nuôi cháu thành tài? Bố phải đi làm thêm bảo vệ hoặc nhận sửa máy tại nhà chứ!"

Câu nói của con trai như một gáo nước lạnh dội thẳng vào niềm hy vọng vừa nhen nhóm của ông Thành. Từng chữ "bố phải đi làm thêm", "sao đủ phụ tụi con" xoáy mạnh vào tâm trí ông. Đứa con trai mà vợ chồng ông gom góp từng đồng lương công nhân để nuôi ăn học thành tài, đứa con mà ông từng tự hào là hiểu chuyện, hóa ra bấy lâu nay chỉ xem sự hy sinh của cha mẹ là điều hiển nhiên. Một cảm giác hụt hẫng, xót xa và cả sự bất lực dâng lên nghẹn ứ ở cổ họng. Ông Thành không nói được lời nào, buông chén cơm nửa chừng, lẳng lặng đứng dậy đi vào phòng trong.

Đêm đó, ông đổ bệnh. Cơn sốt cao ập đến cùng sự suy sụp về tinh thần khiến ông Thành nằm liệt giường suốt cả tuần liền. Cơ thể ông mệt mỏi, nhưng nỗi đau trong lòng còn lớn hơn gấp bội. Suốt mấy ngày ông ốm, bà Hoa lặng lẽ sắc thuốc, chăm sóc chồng với đôi mắt u buồn. Còn Toàn, dù vẫn đi làm về mỗi ngày, nhưng áp lực cơm áo gạo tiền và cái tôi quá lớn khiến anh chỉ dám đứng ngoài cửa phòng nhìn vào, không biết phải mở lời ra sao.

Đến ngày thứ năm, khi cơn sốt đã lui, ông Thành gượng dậy bước ra phòng khách.

Không gian phòng khách vắng lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng kim đồng hồ tích tắc đầy nặng nề. Ông Thành ngồi bệt xuống chiếc ghế gỗ quen thuộc, gương mặt hốc hác sau một tuần bạo bệnh. Sức khỏe thể xác có thể phục hồi theo từng viên thuốc, nhưng vết thương lòng mà đứa con trai duy nhất gây ra thì cứ âm ỉ, nhức nhối.

Bà Hoa từ dưới bếp bưng lên một bát cháo hành ấm nóng, nhìn chồng bằng ánh mắt xót xa:

"Ông đỡ chút nào chưa? Cố ăn vài thìa cho ấm bụng. Mấy ngày nay tôi lo cho ông rộc cả người."

Ông Thành thở dài, đón lấy bát cháo nhưng chẳng buồn cầm thìa. Ông nhìn ra ban công, nơi có mấy chậu hoa mười giờ đang héo úa vì thiếu bàn tay chăm sóc. Giọng ông khản đặc:

"Tôi không sao, bà ạ. Chỉ là cái tâm này nó mệt mỏi quá. Ba mươi lăm năm ở xưởng, tôi chưa từng một ngày than vãn, nghĩ rằng về già sẽ được an nhàn bên con cháu. Ai ngờ..."

Đúng lúc đó, tiếng lạch cạch mở khóa vang lên. Vợ chồng Toàn và Mai dắt tay thằng cu Bin bước vào nhà. Không khí lập tức chùng xuống. Thấy bố đã ngồi ở phòng khách, Toàn thoáng giật mình, ánh mắt lảng tránh, vội vã cởi chiếc áo khoác dày cộp treo lên giá. Mai – con dâu ông – thấy vậy liền đon đả, khéo léo phá vỡ sự im lặng:

"Ôi, bố đã dậy được rồi ạ? May quá, mấy hôm nay vợ chồng con lo lắng mãi. Để con vào hâm lại nồi canh cho bố ăn thêm nhé."

"Không cần đâu, Mai. Bố đang ăn cháo rồi," ông Thành khẽ xua tay, thanh âm đều đều không chút cảm xúc.

Toàn ngập ngừng một lát rồi bước lại gần, ngồi xuống chiếc ghế đối diện. Sự im lặng kéo dài vài phút, ngột ngạt đến nghẹt thở. Cuối cùng, Toàn cũng lên tiếng, nhưng thay vì một lời xin lỗi chân thành, áp lực từ những hóa đơn cuối tháng lại khiến lời nói của anh trở nên gai góc:

"Bố đỡ rồi thì con cũng mừng. Nhưng chuyện hôm trước con nói... mong bố suy nghĩ lại. Con không có ý bất hiếu, nhưng thực tế cuộc sống bây giờ áp lực quá. Lương công chức của con với thu nhập làm văn phòng của nhà con cộng lại, trả tiền trả góp căn nhà này đã mất một nửa. Sang năm thằng Bin vào lớp một, con muốn đầu tư cho nó môi trường tốt nhất. Bố là ông nội, bố không thương cháu, không muốn gánh vác cùng tụi con sao?"

Bà Hoa nghe đến đó thì không chịu nổi nữa, đặt mạnh chiếc ly xuống bàn, gắt lên:

"Toàn! Con vừa phải thôi chứ! Bố con vừa ốm dậy, xương khớp thì đau nhức cả đời vì làm lụng nuôi con. Giờ đến tuổi nghỉ ngơi, con lại bắt bố đi làm bảo vệ, làm thuê làm mướn để nuôi cháu sao? Trách nhiệm nuôi con là của vợ chồng con, sao lại đổ lên đầu ông già này?"

Toàn đỏ mặt, đứng bật dậy, giọng cũng cao lên:

"Mẹ thì lúc nào cũng chiều chuộng, bao bọc! Thời buổi này ai chẳng phải bươn chải? Mấy ông hàng xóm bằng tuổi bố vẫn đi làm trông xe, chạy xe ôm công nghệ đầy ra đấy thôi? Con cũng vì cái gia đình này, vì tương lai của thằng Bin chứ con có ăn chơi phá tán gì đâu mà mẹ trách con?"

Mai thấy chồng nóng nảy, vội vàng kéo áo Toàn:

"Anh hay nhỉ, nhỏ tiếng thôi! Nói chuyện với bố mẹ sao lại thái độ như thế?" Rồi cô quay sang ông Thành, giọng dịu dàng nhưng đầy ẩn ý: "Bố mẹ thông cảm, anh Toàn dạo này áp lực công việc lớn quá, công ty lại đang tinh giảm biên chế. Tụi con thật sự bế tắc mới phải cậy nhờ đến bố."

Ông Thành nhìn sâu vào mắt con trai. Ông không thấy sự hối lỗi, chỉ thấy một sự ích kỷ được ngụy trang bằng danh nghĩa "lo cho tương lai của con". Ông khẽ đẩy bát cháo ra xa, đứng dậy, tấm lưng còng xuống vì năm tháng nhưng ánh mắt lại kiên định đến lạ lùng:

"Toàn này, bố nuôi con khôn lớn, chưa bao giờ đòi hỏi con phải trả công. Bố cứ nghĩ con hiểu được giá trị của lao động và sự tự trọng. Hôm nay con nói thế, bố hiểu rồi. Bố sẽ không là gánh nặng của các con, nhưng bố cũng có giới hạn của mình."

Nói rồi, ông Thành lẳng lặng đi về phòng, đóng cửa lại. Đêm đó, căn nhà chung cư tầng mười hai chia làm hai nửa thế giới: một nửa đầy những tiếng thở dài nén chặt của hai người già, và một nửa kia là tiếng cãi vã âm ỉ, những lời cằn nhằn về tiền bạc, học phí của đôi vợ chồng trẻ. Những rạn nứt đầu tiên đã chính thức xuất hiện, sâu hoắm và đau lòng.

Hai tuần sau đó trôi qua trong bầu không khí chiến tranh lạnh. Ông Thành vẫn nhận sổ hưu đúng hạn. Nhưng thay vì những ngày tháng thảnh thơi như từng mơ ước, ông phải đối mặt với sự lạnh nhạt, hờ hững của con trai. Toàn đi sớm về muộn, ăn cơm xong là chúi đầu vào máy tính, chẳng thèm hỏi han bố lấy một câu.

Một buổi chiều, ông Thành đi dạo quanh khu chung cư cho khuây khỏa thì tình cờ gặp ông Hùng – một người bạn già cùng xưởng cơ khí năm xưa nay cũng đã nghỉ hưu. Hai người ngồi bên quán trà đá ven đường, ông Hùng hớp một ngụm trà, nhìn vẻ mặt u sầu của bạn rồi hỏi:

"Sao thế Thành? Nhận sổ hưu rồi phải vui như bắt được vàng chứ, sao mặt mũi như bánh bao nhúng nước thế kia? Hay thằng Toàn nó lại làm ông phiền lòng?"

Ông Thành cười khổ, lắc đầu:

"Tôi cũng chẳng biết nói sao nữa ông ạ. Nghĩ mà tủi thân. Mình cả đời vì con, giờ nó bảo lương hưu của mình ba cọc ba đồng, bắt mình phải đi làm bảo vệ để có tiền phụ nó cho con nó đi học trường quốc tế, trường chất lượng cao gì đấy."

Ông Hùng nghe xong, đập mạnh tay xuống đùi, bất bình thay cho bạn:

"Cái gì? Thằng Toàn nó nói thế á? Ôi dào ôi, cái thằng này đúng là được chiều quá hóa hư rồi! Ông Thành ơi là ông Thành, ông có biết vợ chồng nó kiếm được bao nhiêu tiền không mà ông tin lời nó khóc nghèo khóc khổ?"

Ông Thành ngơ ngác:

"Thì tụi nó bảo lương thấp, lại phải trả góp tiền mua nhà..."

Ông Hùng chép miệng, ghé sát tai ông Thành nói nhỏ:

"Ông đúng là người trong cuộc nên quáng gà. Thằng con rể tôi làm cùng tổng công ty với thằng Toàn đây này. Nó bảo thằng Toàn vừa được lên chức trưởng phòng từ ba tháng trước, lương thưởng tăng gấp đôi, chưa kể các khoản hoa hồng dự án. Còn cái xe ô tô nó mới đổi tháng trước, nó bảo với ông là xe của công ty cấp cho đi giao dịch đúng không? Xin lỗi ông nhé, xe nó đứng tên chính chủ, trả thẳng chứ góp giếc gì! Vợ chồng nó giàu ngầm, chỉ có ông bà là ăn đơn ở bạc, tiết kiệm từng đồng rồi bị tụi nó dắt mũi thôi!"

Lời ông Hùng như một tiếng sấm ngang tai, khiến ông Thành rụng rời chân tay. Ông thẫn thờ đi bộ về nhà, đầu óc quay cuồng. Hóa ra bấy lâu nay, con trai ông không hề khó khăn đến mức bế tắc. Nó chỉ đang lợi dụng sự hy sinh của cha mẹ, muốn bóc lột đến giọt mồ hôi cuối cùng của ông để phục vụ cho cái sĩ diện, cho cuộc sống xa hoa của riêng vợ chồng nó.

Tối hôm ấy, khi cả nhà đang ngồi xem tivi, ông Thành bước ra phòng khách với một thái độ hoàn toàn khác. Ông đặt cuốn sổ hưu cùng một xấp giấy tờ lên bàn. Toàn thấy vậy, ngước lên hỏi với giọng điệu thờ ơ:

"Có chuyện gì thế bố?"

Ông Thành nhìn thẳng vào con trai, giọng lạnh lùng như băng:

"Hôm nay bố gặp ông Hùng ở xưởng cũ. Bố cũng mới biết con vừa lên chức trưởng phòng, thu nhập không dưới ba mươi triệu một tháng, chưa kể tiền thưởng. Chiếc xe dưới hầm cũng là xe con tự mua đứt. Toàn ạ, con giải thích thế nào về những lời khóc nghèo khổ để bắt bố già này đi làm thuê gánh vác thay con?"

Sự thật bị phơi bày quá đột ngột khiến Toàn tái mặt. Mai ngồi bên cạnh cũng giật mình, lúng túng nhìn chồng. Toàn lắp bắp mất vài giây, nhưng rồi cái tôi quá lớn và sự ích kỷ trỗi dậy, anh đứng phắt dậy, lớn tiếng để che giấu sự xấu hổ:

"Bố đi nghe mấy ông già ngoài đường buôn chuyện rồi về hạch sách con cái à? Con lên chức thì áp lực cũng tăng lên, ngoại giao cũng tốn kém chứ sung sướng gì? Con mua xe cũng là để phục vụ công việc, để người ta nhìn vào không khinh rẻ cái nhà này! Con lo cho thằng Bin có gì là sai? Bố mẹ có tiền lương hưu, không tiêu gì đến thì phụ giúp con cái, sau này chúng con không phụng dưỡng bố mẹ chắc? Sao bố cứ phải tính toán chi li với con trai ruột của mình như người dưng nước lã thế?"

"Bộ p-p..." – Bà Hoa đứng bên cạnh, tức đến mức nghẹn lời, hai tay run bần bật.

Ông Thành không nổi giận, ông chỉ cười – một nụ cười chua chát đến xót xa. Ông nhìn đứa con trai mình từng nâng niu như báu vật, giờ đây đứng trước mặt ông, dùng những lý lẽ ngụy biện để chà đạp lên lòng tự trọng của đấng sinh thành.

"Con bảo bố tính toán với con?" Ông Thành đứng dậy, giọng run run nhưng đanh thép. "Ba mươi lăm năm qua, có đồng tiền nào bố ăn riêng cho bản thân mình không? Đến cái áo sờn vai bố còn chẳng dám thay, để dành tiền đóng học phí đại học cho con. Giờ con thành đạt, con có nhà lầu xe hơi, con quay lại bảo bố tính toán? Được, nếu con đã nghĩ như thế, thì từ ngày mai, vợ chồng con tự lo liệu mọi thứ. Thân già này không dám phiền đến người thành đạt như con nữa!"

Nói xong, ông Thành nắm lấy tay bà Hoa, dứt khoát kéo bà vào phòng. Đêm đó, cao trào của sự rạn nứt đã đẩy đỉnh điểm khi ông Thành đưa ra một quyết định thay đổi hoàn toàn cuộc sống của cả gia đình.

Sáng hôm sau, khi vợ chồng Toàn thức dậy, căn nhà đã vắng tanh. Trên bàn ăn không còn bữa sáng ấm nóng do bà Hoa chuẩn bị như mọi khi. Thay vào đó là một lá thư ngắn gọn cùng chìa khóa nhà được đặt ngay ngắn.

"Vợ chồng con đã trưởng thành và có cuộc sống riêng đầy đủ. Bố mẹ nhận ra mình đã hoàn thành trách nhiệm. Bố mẹ quyết định dọn về quê sống trong căn nhà cấp bốn cũ của ông bà nội để lại, tìm chút bình yên tuổi già. Chúc các con hạnh phúc và nuôi dạy thằng Bin thật tốt theo cách của các con."

Toàn cầm lá thư, lòng thoáng chút hoang mang nhưng sự tự phụ vẫn khiến anh tặc lưỡi: "Chắc bố mẹ chỉ giận dỗi vài ngày rồi lại lên thôi. Ở quê thiếu thốn, được vài hôm là chán ngay ấy mà." Mai nhìn chồng, thở dài không nói gì, trong lòng dâng lên một nỗi bất an mơ hồ.

Thế nhưng, thực tế cuộc sống không hề đơn giản như Toàn nghĩ. Thiếu đi bàn tay vén khéo, chăm sóc của bà Hoa và sự đỡ đần của ông Thành, cuộc sống của vợ chồng trẻ lập tức rơi vào cảnh hỗn loạn.

Sáng ra, hai vợ chồng phải cuống cuồng dậy sớm nấu ăn, chuẩn bị cho con đi học. Toàn đi làm về mệt mỏi, thay vì được ngồi vào mâm cơm sẵn có, anh phải lao vào dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ quần áo. Thằng cu Bin nhớ ông bà, suốt ngày quấy khóc, không chịu ăn uống. Những áp lực công việc cộng với việc nhà ngập đầu khiến vợ chồng Toàn bắt đầu nảy sinh mâu thuẫn. Họ cãi nhau triền miên từ những việc nhỏ nhặt nhất như ai là người rửa bát, ai đi đón con.

Một buổi tối muộn, sau một ngày làm việc kiệt sức và một trận cãi vã nảy lửa với vợ, Toàn ngồi thẫn thờ phòng khách. Giữa không gian bừa bộn, anh nhìn lên bức ảnh gia đình chụp ngày anh tốt nghiệp đại học. Trong ảnh, bố mẹ mặc bộ quần áo cũ kỹ nhưng nụ cười rạng rỡ, đầy tự hào nhìn anh. Toàn chợt nhớ lại những ngày mình đau ốm, bố thức trắng đêm chườm khăn ấm; nhớ lại những lúc anh cần tiền đóng học phí, mẹ lẳng lặng bán đi chiếc hoa tai vàng duy nhất – kỷ vật ngày cưới.

Đúng lúc đó, thằng cu Bin lẫm chẫm ôm con gấu bông đi ra, kéo áo bố, mếu máo hỏi:

"Bố ơi, bao giờ ông bà nội về? Con nhớ ông nội kể chuyện cổ tích, nhớ bà nội nấu canh sườn cho con ăn. Ở nhà với bố mẹ chán lắm, bố mẹ toàn cãi nhau thôi..."

Lời ngây ngô của đứa trẻ như một gáo nước lạnh thứ hai, nhưng lần này nó dội thẳng vào lương tâm đang ngủ quên của Toàn. Anh ôm chặt con trai vào lòng, nước mắt bỗng dưng chảy dài. Toàn nhận ra mình đã sai, sai quá rồi. Sự ích kỷ, tham vọng và cái sĩ diện hảo đã biến anh thành một kẻ vô ơn, chà đạp lên những người yêu thương anh vô điều kiện. Anh thèm biết bao cái không khí ấm áp, tiếng cười nói và cả mùi khói thuốc bắc của bố những ngày qua.

Sáng sớm hôm sau, không kịp ăn sáng, Toàn bàn với Mai rồi lập tức lái xe chở cả gia đình về quê.

Căn nhà cấp bốn ở quê đón họ bằng tiếng chim hót líu lo và mùi thơm của hoa bưởi ngoài vườn. Qua khung cửa sổ, Toàn thấy bố đang thảnh thơi tỉa tót cho mấy chậu cây, gương mặt hồng hào, thư thái hơn hẳn hồi ở thành phố. Mẹ thì đang ngồi nhóm bếp củi, khói bay cay mắt nhưng nụ cười hiền hậu luôn thường trực trên môi. Cuộc sống của họ tuy giản dị nhưng bình yên biết bao.

Toàn dắt tay vợ con bước vào sân. Thấy con cháu về, ông Thành và bà Hoa thoáng chút ngạc nhiên nhưng rồi ánh mắt xao động. Thằng cu Bin lập tức buông tay bố, lao vào lòng ông nội:

"Ông nội ơi! Con nhớ ông lắm!"

Ông Thành ôm chầm lấy cháu, sống mũi cay cay. Toàn bước đến trước mặt bố mẹ, quỳ sụp xuống, đầu cúi thấp, giọng nghẹn ngào trong tiếng nấc:

"Bố, mẹ... Con xin lỗi. Con biết con sai rồi. Những ngày qua không có bố mẹ, con mới hiểu được sự hy sinh của bố mẹ lớn lao đến nhường nào. Con đã quá ích kỷ, chỉ biết nghĩ cho bản thân mà quên mất bố mẹ cũng cần được nghỉ ngơi, được trân trọng. Con xin bố mẹ tha thứ cho đứa con bất hiếu này và quay về ở với tụi con..."

Mai cũng bước lên, đôi mắt đỏ hoe:

"Bố mẹ ơi, tụi con thật sự hối hận rồi. Xin bố mẹ về nhà, cho tụi con cơ hội được phụng dưỡng bố mẹ đúng nghĩa, không bao giờ tụi con dám có suy nghĩ ỷ lại nữa ạ."

Bà Hoa nhìn con trai quỳ dưới đất, lòng mẹ thương con lại trào dâng, bà quay mặt đi lau nước mắt. Ông Thành nhìn Toàn hồi lâu, thở dài một tiếng rồi đỡ con trai đứng dậy. Ông vỗ vai Toàn, giọng trầm ấm nhưng đầy bao dung:

"Đứng lên đi con. Bố mẹ về quê không phải vì ghét bỏ các con, mà là muốn các con hiểu rằng: Ai rồi cũng phải tự đi trên đôi chân của mình. Trách nhiệm làm cha làm mẹ là một hành trình dài, con phải tự gánh vác thì mới hiểu được giá trị của gia đình. Giờ con hiểu rồi, bố mẹ mừng lắm."

Ông Thành nhìn ra khoảng sân nắng ấm, mỉm cười nói tiếp:

"Bố mẹ quyết định rồi, cứ cuối tuần vợ chồng con lại đưa thằng Bin về đây chơi với bố mẹ. Ở đây không khí trong lành, đất rộng, bố mẹ thấy khỏe ra nhiều. Còn ngày thường, các con cứ tự lập gánh vác cuộc sống của mình. Khi nào thật sự cần, bố mẹ luôn ở phía sau hỗ trợ."

Toàn ôm lấy bờ vai gầy của bố, cảm nhận được hơi ấm và sự bao dung vô bờ bến của đấng sinh thành. Anh hiểu rằng, bài học quý giá này sẽ theo anh suốt cuộc đời: Sự hiếu thảo không nằm ở chỗ cho cha mẹ bao nhiêu tiền bạc khi họ về già, mà là sự tôn trọng, thấu hiểu và để họ được sống một cuộc đời an yên, tự tại sau cả một đời giông bão vì con.