Chuyến xe khách cuối cùng của ngày ba mươi Tết nghiến bánh trên con đường nhựa loang lổ, để lại một làn khói xám xịt trước khi mất hút vào bóng tối nhập nhẹm của làng quê. Tôi dắt tay bé Bo, vai đeo ba lô nặng trĩu, đứng lặng người trước cổng làng ngoại. Mùi khói bếp ngai ngái quện với hương hoa bưởi thanh khiết trong cái se lạnh của đêm giao thừa khiến sống mũi tôi cay xè. Mười năm, một khoảng thời gian đủ dài để một đứa trẻ trưởng thành, và cũng đủ dài để một người đàn bà như tôi quên mất cảm giác được làm "con gái của bố mẹ".
Tôi vừa đặt chân tới bậc thềm nhà đẻ, định gọi một tiếng "Bố ơi" thì chiếc điện thoại trong túi xách rung lên bần bật như một con thú dữ đang đòi nợ máu. Nhìn dòng chữ "Mẹ chồng" nhấp nháy trên màn hình, tim tôi thắt lại một nhịp theo thói quen sợ hãi đã ăn sâu vào tủy. Tôi hít một hơi thật sâu, run rẩy nhấn nút nghe, và ngay lập tức, một luồng âm thanh chói gắt dội thẳng vào màng nhĩ.
"Ăn cho nhanh cái mồm rồi bắt xe mà về ngay tối nay đi! Nhà này không phải cái chợ mà thích đi là đi, thích bỏ là bỏ. Cô nhìn xem cái nhà này giờ còn ra thể thống gì? Bát đũa mâm cỗ tất niên ai dọn? Đồ cúng mùng Một ai bày? Cô đi rước cái xác về bên ấy, định để mẹ chồng già này hầu hạ cả nhà à?" – Giọng bà Hiền rít lên, sắc lẹm và cao vút, át cả tiếng pháo hoa nổ lẹt đẹt ở phía xa xăm.
Tôi nắm chặt quai túi xách đến mức đầu ngón tay trắng bệch, giọng nghẹn lại trong cổ họng...
"Mẹ, con đã thưa với mẹ từ một tháng trước rồi mà. Mười năm nay con chưa một lần được ăn Tết với bố mẹ đẻ của con. Con vừa mới đặt chân tới cổng nhà, còn chưa kịp nhìn mặt bố mẹ..."
"Cổng hay nhà xí tôi không quan tâm!" – Bà Hiền cắt ngang bằng một tiếng cười mỉa mai, thứ âm thanh lạch cạch như tiếng xương khô va vào nhau. "Cái loại đàn bà sướng quá hóa rồ. Cô nên nhớ, cô về làm dâu nhà này là phúc đức ba đời nhà cô mới có được. Lấy chồng thì phải theo thói nhà chồng, cái thứ ‘con gái là con người ta’, về bên ấy ăn miếng bánh chưng cho biết mùi rồi biến về đây ngay. Hay là ở bên ấy nghèo hèn quá, định bám lấy cái mâm cơm nhà ngoại để trốn việc nhà chồng? Nhà tôi không có người làm đâu, cô đừng có mơ mộng hão huyền!"
Những lời sỉ nhục ấy đổ xuống đầu tôi như một gáo nước đá giữa đêm đông, lạnh buốt và tàn nhẫn. Tôi cảm nhận được ánh nhìn ngơ ngác của bé Bo và bóng dáng lam lũ của bố tôi đang đứng dựa cửa, ông nghe thấy hết, đôi vai gầy của ông khẽ rung lên vì xót xa. Sự im lặng của tôi dường như càng làm bà Hiền đắc thắng, bà ta tiếp tục tuôn ra những lời lẽ đầy cay độc về dòng giống và giáo dục của nhà ngoại.
Đúng lúc đó, Thành – chồng tôi – bước vào cuộc hội thoại bằng một giọng điệu mệt mỏi nhưng đầy áp đặt. Anh ta nói vọng vào máy, giọng thản nhiên như thể tôi vừa phạm phải một trọng tội: "Em nghe mẹ đi, mẹ đang huyết áp cao, em còn định cãi đến bao giờ? Đi thăm thôi chứ ở lại làm gì, mang tiếng anh không biết dạy vợ. Đàn bà con gái gì mà ích kỷ, chỉ biết nghĩ cho bản thân mình."
Cơn uất nghẹn mười năm, tích tụ từ những buổi sáng dậy sớm quét dọn, những buổi tối thức khuya rửa chồng bát đĩa cao ngất, và những lần bị mẹ chồng lăng mạ mà chồng vẫn khoanh tay đứng nhìn, cuối cùng cũng nổ tung. Một luồng điện chạy dọc sống lưng, tôi không khóc nữa, trái lại, tôi bật cười. Đó là một điệu cười đầy vẻ giễu cợt, khinh bỉ đến mức khiến đầu dây bên kia đột ngột khựng lại trong sự ngỡ ngàng.
*
"Mẹ bảo nhà mình không có người làm à?" – Tôi thong thả nói, giọng bình thản đến lạ lùng nhưng chứa đầy sự đanh thép của một kẻ đã chạm đến đáy của sự chịu đựng. "Lạ thật đấy mẹ ạ, con cứ tưởng mười năm qua mẹ đã thuê được một con osin cao cấp. Một con osin vừa biết đẻ cháu nối dõi cho mẹ, vừa biết kiếm tiền nộp cho mẹ hàng tháng, lại còn biết giữ im lặng tuyệt đối để nghe mẹ sỉ vả mỗi ngày mà không dám ho một tiếng. Hóa ra trong mắt mẹ, con vẫn chỉ là ‘người làm’ thôi sao?"
Bà Hiền ở đầu dây bên kia dường như bị nghẹn lời, bà ta lắp bắp một lát rồi gầm lên như bị giẫm phải đuôi: "Cô... cô dám ăn nói với mẹ chồng thế hả? Cái loại mất dạy, loại đàn bà hư thân mất nết! Tôi đã bảo mà, ngữ nhà ngoại không biết dạy con nên mới ra cái loại phản phúc này!"
"Con mất dạy là vì ai? Vì ai mà một người phụ nữ hiền lành phải trở nên gai góc thế này?" – Tôi cười nhạt, ánh mắt đanh lại khi nhìn thấy giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo của mẹ tôi. "Mười năm qua, con nhịn mẹ vì con trọng chữ ‘Hiếu’, con nhịn Thành vì con thương chữ ‘Tình’. Nhưng mẹ xem, mẹ coi bố mẹ con là cái gì mà bảo con ‘rước cái xác về’? Mẹ coi nhà ngoại là ‘nghèo hèn’ trong khi chính cái căn nhà mẹ đang ở là tiền bố mẹ con cho ngày cưới để chúng con có chỗ chui ra chui vào?"
Cơn giận dữ trong tôi bùng lên như một ngọn lửa, thiêu rụi mọi rào cản của sự cam chịu bấy lâu nay. Tôi nói tiếp, từng chữ như một nhát dao găm vào lòng kiêu ngạo hão huyền của người đàn bà bên kia: "Mẹ bảo nhà không có người làm? Vậy thì tốt quá, từ nay mẹ cứ tập làm quen với việc tự cầm chổi, tự rửa bát, tự lo mâm cỗ mùng Một đi. Vì cái ‘máy làm việc’ này... hỏng rồi! Nó không những hỏng mà còn quyết định nghỉ hưu vĩnh viễn, và nó sẽ không bao giờ quay về cái xưởng hành hạ đó nữa!"
*
Thành giật phăng chiếc máy từ tay mẹ anh ta, tiếng quát của anh ta vang lên đầy vẻ quyền uy giả tạo: "Lam! Em điên đủ chưa? Có biết mình đang nói gì không? Xin lỗi mẹ ngay lập tức và bắt xe về đây trước giao thừa, nếu không thì đừng trách anh tuyệt tình!"
Tôi gằn giọng, sự khinh bỉ dành cho người đàn ông này đã đạt đến cực điểm: "Anh cũng im đi! Loại đàn ông ba mươi mấy tuổi đầu vẫn còn núp dưới váy mẹ, thấy vợ mình bị sỉ nhục mà chỉ biết lo cái huyết áp của mẹ anh thì không xứng đáng làm chồng tôi thêm một phút nào nữa. Đơn ly hôn tôi sẽ viết và gửi về sau Tết. Còn giờ, tôi bận ăn bữa cơm đoàn viên mà tôi đã đánh đổi cả mười năm thanh xuân và sự tự trọng để có được. Chào anh, người cũ!"
Tôi dứt khoát tắt máy và thực hiện thao tác chặn số ngay lập tức trong sự bàng hoàng của cả gia đình chồng ở phía bên kia. Tôi biết lúc này, bà Hiền có lẽ đã ngã quỵ xuống ghế salon, miệng lắp bắp không thành tiếng vì quá sốc trước sự phản kháng của đứa con dâu vốn hiền như đất. Sự kiêu ngạo của bà ta đã hoàn toàn sụp đổ trước sự cứng cỏi của người đàn bà không còn gì để mất và cũng chẳng còn gì để sợ hãi.
Bố tôi bước lại gần, ông không nói một lời trách móc nào, chỉ lẳng lặng đỡ lấy cái ba lô trên vai tôi. Mẹ tôi thì nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của con gái, bà khóc nấc lên nhưng đó là những giọt nước mắt của sự nhẹ nhõm: "Về là tốt rồi con ạ, nhà mình tuy nghèo nhưng không thiếu chỗ cho mẹ con con. Về nhà rồi, không ai hành hạ được con nữa đâu."
Bữa cơm tối mùng Một Tết năm ấy tại nhà ngoại ấm áp và ngon lành một cách lạ lùng, dù chỉ là những món ăn giản dị. Tôi ngồi bên mâm cơm, cảm nhận hơi ấm từ bếp củi và tình yêu thương vô điều kiện của đấng sinh thành. Bé Bo thích thú ăn miếng bánh chưng xanh mướt, hồn nhiên kể chuyện về những ngày ở phố, không hề hay biết rằng mẹ nó vừa trải qua một cuộc cách mạng thay đổi cả cuộc đời.
Những ngày Tết sau đó, không gian nhà ngoại vốn yên tĩnh bỗng trở nên xôn xao bởi những cuộc viếng thăm không mời mà tới của Thành. Anh ta lặn lội về quê ngoại, đứng dưới gốc cây bưởi trước sân với vẻ mặt hối lỗi, tiều tụy, liên tục van xin được gặp tôi để "giải thích". Nhưng tôi không tiếp, tôi hiểu rằng sự tha thứ quá dễ dàng chỉ khiến những kẻ ích kỷ và gia trưởng thêm lấn lướt và coi thường mình hơn.
Mỗi khi thấy bóng dáng Thành thập thò ngoài cổng, tôi lại thản nhiên ra sân phơi những vạt áo mới của con, coi như anh ta là một người lạ qua đường. Tôi nghe người quen kể lại rằng ở thành phố, bà Hiền sau trận "quỵ" vì sốc đã bắt đầu phải nếm trải cảm giác tự mình lo toan mọi thứ. Từ việc đi chợ, nấu nướng cho đến việc dọn dẹp đống đổ nát sau những buổi tiếp khách, điều mà mười năm qua bà coi là lẽ đương nhiên của "người làm".
Sự vắng mặt của tôi tạo ra một lỗ hổng quá lớn trong cuộc sống hưởng thụ của gia đình họ, khiến họ phải đối mặt với thực tế phũ phàng rằng họ chẳng là gì nếu không có sự hy sinh của người khác. Những lời mỉa mai ngày trước giờ đây vận vào chính họ, khi bà Hiền phải tự mình rửa bát trong cái lạnh căm căm, còn Thành thì lúng túng không biết bày biện một mâm cúng sao cho đúng lễ nghĩa.
Tôi nhìn con trai đang chạy nhảy tung tăng trên sân gạch của ngoại, dưới những tán lá bưởi xanh mướt đang trổ hoa thơm ngát. Lòng tôi nhẹ nhõm như vừa tháo bỏ được một bộ xiềng xích nặng nề đã găm sâu vào da thịt suốt một thập kỷ qua. Mười năm là một quãng đời quá dài cho một sai lầm, nhưng tôi tự nhủ rằng không bao giờ là quá muộn để bắt đầu lại từ đầu.
Mùa xuân này, nắng dường như vàng hơn và gió cũng mang theo vị ngọt của sự tự do thực sự. Tôi không còn là "người làm", không còn là "con osin cao cấp" hay vật tế thần cho sự ích kỷ của bất kỳ ai nữa. Tôi đứng giữa sân nhà mình, ngẩng cao đầu đón lấy ánh nắng đầu năm, cảm nhận sức sống mãnh liệt đang trỗi dậy trong lồng ngực.
Tôi là chính mình – một người phụ nữ tự do, kiêu hãnh và đầy hy vọng vào một tương lai mới phía trước. Cuộc đời này còn rất dài, và từ nay về sau, mỗi bước chân tôi đi sẽ không bao giờ còn phải phụ thuộc vào sắc mặt của người khác. Tôi sẽ sống vì chính mình, vì con trai và vì những người thực lòng yêu thương tôi, với một trái tim đã được gột rửa sạch những tủi hờn của quá khứ.
Sáng mùng Ba Tết, tôi bắt đầu mở máy tính, tìm kiếm các cơ hội việc làm mới và lên kế hoạch cho cuộc sống của hai mẹ con tại quê nhà hoặc một thành phố khác. Sự phản kháng ngày giao thừa không phải là phút bốc đồng, mà là sự tỉnh thức để tôi đòi lại quyền được sống như một con người đúng nghĩa. Một chương cũ tăm tối đã khép lại, và một chương mới rạng rỡ đang chờ tôi viết tiếp những dòng đầy tự hào.
LƯU Ý: Tất cả nội dung câu chuyện trên chỉ mang tính chất giải trí, hư cấu. Không khuyến khích và cổ xúy bất cứ hành vi nào. Mọi sự trùng hợp chỉ là ngẫu nhiên và không mang tính chất xúc phạm cá nhân, hay tập thể nào.