Ánh nắng chiều cuối năm hắt lên mặt kính của tòa cao ốc, nơi Diệp đang ngồi thừ người ra trước xấp hồ sơ năng lực dày cộp. Ở tuổi 33, với tấm bằng Tiến sĩ Kinh tế học trong tay, Diệp là hình mẫu lý tưởng của sự thành đạt, nhưng trong mắt gia đình ở quê, cô chẳng khác nào một "món hàng tồn kho" lỗi thời. Tiếng chuông điện thoại vang lên cắt ngang dòng suy nghĩ, giọng mẹ cô lanh lảnh như xát muối vào lòng: "Này Tiến sĩ, Tết này không mang được thằng nào về thì đừng vác mặt qua cổng, nhà này không chứa loại mọt sách vô dụng!"
Diệp nghiến răng, sự kiêu hãnh của một người phụ nữ học thức bị tổn thương sâu sắc. Cô bước ra khỏi văn phòng với đôi giày cao gót gõ xuống sàn đá khô khốc, lòng trĩu nặng áp lực. Dưới chân cầu vượt, một anh chàng đánh giày đang lúi cúi làm việc, mái tóc hơi bù xù và bộ quần áo lấm lem vết mực đen. Một ý nghĩ điên rồ lóe lên trong đầu Diệp, cô tiến lại gần, ném chiếc túi xách đắt tiền xuống ghế đá và nhìn anh ta bằng ánh mắt đầy vẻ ban ơn.
"Anh gì ơi, có muốn kiếm bốn triệu trong bốn ngày Tết không?" Diệp hất hàm, giọng điệu đầy vẻ trịch thượng của kẻ có tiền. Anh chàng đánh giày ngước lên, đôi mắt đen sâu thẳm nhìn cô một lát rồi khẽ nhếch môi, một nụ cười nửa miệng đầy ẩn ý. Anh ta chậm rãi lau vết bẩn trên tay, giọng trầm thấp: "Tiền của Tiến sĩ chắc là thơm lắm nhỉ? Nhưng cô định thuê tôi làm gì? Đánh bóng danh dự hay đánh bóng cái bằng cấp đang mốc meo của cô?"
Diệp hơi khựng lại trước sự phản kháng sắc sảo của gã đàn ông mà cô cho là dưới đáy xã hội. "Bớt mỉa mai đi, tôi thuê anh về đóng giả bạn trai, tên anh là gì không quan trọng, cứ gọi là Nam đi. Chỉ cần anh ngậm miệng, ăn mặc tươm tất và đứng cạnh tôi như một vật trang trí là đủ." Diệp lấy sấp tiền đặt cọc ném vào chiếc hộp đựng đồ nghề của anh ta, ánh mắt khinh khỉnh: "Nhớ tẩy sạch mùi xi giày trên người đi, nhà tôi không quen ngửi mùi lao động rẻ tiền."
Nam nhìn sấp tiền, rồi nhìn bóng lưng kiêu kỳ của Diệp đang rời đi, môi anh khẽ nở một nụ cười lạnh lùng.
Anh không nói gì, chỉ thu dọn đồ đạc, ném cái bàn chải mòn vẹt vào góc tối. Trong đầu anh thầm nghĩ, cuộc chơi này xem ra cũng thú vị đấy, để xem cô nàng Tiến sĩ cao ngạo này sẽ chống chọi thế nào với những định kiến mà chính cô đang dựng lên. Anh chấp nhận lời đề nghị, không phải vì bốn triệu, mà vì sự tò mò muốn xem lớp vỏ bọc hoàn hảo kia khi nào thì vỡ vụn.
Chuyến xe về quê khởi hành trong sự im lặng ngột ngạt giữa hai người. Diệp liên tục nhìn đồng hồ, vẻ mặt lo lắng nhưng miệng vẫn không ngừng tuôn ra những lời giáo huấn. "Đến nhà tôi, anh nhớ là mình tốt nghiệp đại học, đang làm quản lý tại một công ty xây dựng, đừng có hở ra cái giọng chợ búa đấy. Tôi đã mua cho anh bộ vest này, mặc vào đi kẻo người ta lại tưởng tôi dắt người làm về ăn Tết." Nam chỉ cười nhạt, thản nhiên mặc chiếc áo vest đắt tiền nhưng lại cố tình để hở vài chiếc cúc, trông phong trần và đầy vẻ thách thức.
Vừa bước vào cổng nhà, không khí đã trở nên căng thẳng khi bà nội và các cô chú của Diệp đã ngồi sẵn ở phản gỗ giữa sân. Bà nội Diệp nhìn Nam từ đầu đến chân, đôi mắt nheo lại đầy soi mói: "À, Tiến sĩ nhà ta cũng biết tìm người cơ đấy. Nhìn cũng sáng sủa, nhưng cái bàn tay thô ráp thế kia chắc cũng chẳng phải dân văn phòng ngồi điều hòa nhỉ?" Diệp tái mặt, vội vàng bào chữa nhưng Nam đã nhanh chóng cắt lời với một sự lễ phép đầy kịch tính.
"Thưa bà, tay cháu thô vì cháu phải cầm cân nảy mực cho nhiều công trình, chứ không mềm mại như tay người chỉ biết cầm bút viết luận văn suông đâu ạ." Câu nói của Nam vừa như khen vừa như mỉa mai khiến Diệp tím mặt, còn bà nội thì hừ lạnh một tiếng. Suốt bữa cơm tối mùng Một, Diệp phải chịu đựng những câu hỏi như tra tấn từ họ hàng về lương bổng, nhà cửa, và cả việc khi nào thì "Tiến sĩ" mới chịu đẻ con cho kịp tuổi.
Mọi chuyện đẩy lên cao trào vào chiều mùng Hai, khi một người họ hàng xa tên Hùng – vốn là một gã trọc phú hợm hĩnh – ghé chơi. Hùng nhìn Nam với vẻ khinh bỉ, cố tình khoe chiếc chìa khóa xe hơi đời mới lên bàn: "Nghe nói anh làm quản lý xây dựng à? Quản lý mấy thằng thợ hồ hay quản lý cái kho xi măng? Thời nay bằng cấp của cô Diệp đây cũng chỉ để trang trí, còn đàn ông thì phải có thực lực, có xe, có đất như tôi đây này."
*
Diệp cảm thấy nhục nhã tột độ, cô quay sang nhìn Nam, hy vọng anh ta sẽ nói gì đó để cứu vãn danh dự cho mình. Nhưng Nam vẫn điềm nhiên nhấp chén trà nguội, đôi mắt thản nhiên như đang xem một vở kịch hài rẻ tiền. Sự im lặng của Nam làm Diệp phát điên, cô đứng phắt dậy, định nói lời tuyệt giao thì Hùng bồi thêm: "Hay là hết tiền thuê người yêu rồi nên vơ đại anh đánh giày ngoài phố về cho có đôi có cặp?" Cả gian nhà bỗng lặng đi, Diệp cảm thấy như có hàng ngàn mũi kim đâm vào da thịt.
Sự khinh miệt của Hùng như mồi lửa châm vào đống rơm khô, khiến không khí trong phòng khách nóng rực lên. Diệp run rẩy, đôi môi mím chặt để không bật khóc trước sự chứng kiến của những kẻ đang chờ đợi cô thất bại. Cô nhìn Nam, lúc này vẫn đang thong dong xoay xoay chiếc chén sứ trong tay, vẻ mặt bình thản đến mức đáng ghét. "Anh nói gì đi chứ?" Diệp gầm lên khe khẽ, nhưng Nam chỉ nhướn mày, đáp lại bằng một tông giọng nhẹ bẫng: "Tôi thấy anh ta nói cũng có lý, sự thật thường mất lòng mà, phải không Tiến sĩ?"
Đêm mùng Hai, trời trở rét đậm, Diệp ngồi trong phòng riêng, lòng tràn đầy hối hận vì quyết định điên rồ của mình. Cô cảm thấy mình đã đánh mất tất cả sự tự tôn chỉ vì một màn kịch vụng về. Đúng lúc đó, Nam gõ cửa bước vào, tay cầm theo một chiếc cặp da đen sang trọng mà cô chưa từng thấy trước đó. Ánh mắt anh lúc này không còn vẻ lêu lổng, bất cần của một anh chàng đánh giày, mà sắc lạnh và đầy uy lực khiến Diệp vô thức lùi lại phía sau.
"Cô mệt rồi, nằm xuống giường đi, tôi có thứ này muốn cho cô xem." Nam nói, giọng nói trầm ấm nhưng mang theo một sức nặng khó cưỡng. Diệp run rẩy, nghĩ đến những tình huống tồi tệ nhất, cô lắp bắp: "Anh... anh định làm gì? Tôi chỉ thuê anh đóng kịch thôi, đừng có mà giở trò đồi bại." Nam không đáp, anh từ tốn đặt chiếc cặp lên bàn và bật khóa. Tiếng "tạch" khô khốc vang lên giữa không gian tĩnh mịch, khiến tim Diệp như nhảy ra khỏi lồng ngực.
Khi chiếc cặp mở ra, Diệp sững sờ đến mức nằm vật xuống giường vì choáng váng. Không phải là tiền mặt, cũng không phải là vũ khí, mà là một xấp tài liệu dày đặc cùng chiếc thẻ đen quyền lực của ngân hàng quốc tế và con dấu của một tập đoàn bất động sản hàng đầu cả nước. Bên trên cùng là bức ảnh Nam đứng cạnh các nhà lãnh đạo kinh tế hàng đầu trong một hội nghị thượng đỉnh quốc tế. "Trời ơi... cái gì thế này? Anh là ai?" Diệp thốt lên, giọng lạc đi vì kinh ngạc.
Nam bước đến gần giường, nhìn cô gái đang nằm bần thần với vẻ mặt đầy mỉa mai nhưng có chút xót xa. "Tôi là Nguyễn Thành Nam, chủ tịch tập đoàn xây dựng mà cô vừa nhắc tới trong lời nói dối của mình đấy. Tôi đi đánh giày là để trải nghiệm thực tế cho dự án an sinh xã hội mới, không ngờ lại gặp được một cô Tiến sĩ vừa kiêu ngạo vừa ngốc nghếch như cô." Diệp cảm thấy đầu óc quay cuồng, mọi giá trị mà cô tôn thờ bấy lâu nay bỗng chốc sụp đổ trước mặt người đàn ông mà cô từng coi thường.
*
"Tại sao... tại sao anh lại đồng ý đóng kịch với tôi?" Diệp hỏi, nước mắt bắt đầu rơi vì sự nhục nhã và cả sự nhẹ nhõm kỳ lạ. Nam ngồi xuống mép giường, lấy ra một tờ chi phiếu đã ký sẵn nhưng để trống phần số tiền. "Vì tôi muốn xem một người học cao như cô sẽ đối xử với những người 'thấp kém' ra sao. Và thật đáng tiếc, cô đã trượt bài kiểm tra đó một cách thê thảm. Nhưng tôi lại thấy ở cô một sự cô độc giống hệt mình, sự cô độc của những kẻ luôn phải gồng mình lên để sống theo kỳ vọng của kẻ khác."
Suốt đêm đó, họ không ngủ mà ngồi bên nhau, lần đầu tiên Diệp trút bỏ được lớp vỏ bọc Tiến sĩ để kể về những áp lực kinh khủng từ gia đình, về sự cô đơn khi không có ai thấu hiểu. Nam cũng trải lòng về cuộc sống hào nhoáng nhưng đầy rẫy sự lừa lọc của giới thượng lưu. Sự xung đột ban đầu biến mất, thay vào đó là một sợi dây liên kết vô hình được hình thành giữa hai tâm hồn vốn dĩ rất khác biệt nhưng lại đồng điệu trong nỗi đau thầm kín.
Sáng mùng Ba Tết, cả nhà Diệp lại tụ tập đông đủ, gã Hùng trọc phú lại tiếp tục màn mỉa mai của mình khi thấy Nam bước xuống cầu thang với bộ quần áo cũ. "Ơ kìa, anh chàng đánh giày vẫn chưa đi làm à? Hay định ở đây ăn bám Tiến sĩ suốt đời?" Nam không nói gì, anh lấy điện thoại ra bấm một dãy số. Chỉ năm phút sau, một dàn xe Rolls-Royce đen bóng lộn đỗ xịch trước cổng nhà, hàng chục vệ sĩ mặc vest đen bước xuống, đồng thanh cúi chào: "Chào Chủ tịch! Xe và tài liệu đã sẵn sàng."
Cả gia đình Diệp và gã Hùng đứng hình, miệng há hốc không thốt nên lời. Nam quay sang nhìn Diệp, nắm lấy tay cô một cách đầy trân trọng trước sự ngỡ ngàng của mọi người. "Cảm ơn gia đình đã đón tiếp tôi những ngày qua. Nhưng tôi nghĩ Diệp xứng đáng được trân trọng hơn là những lời châm chọc này. Từ nay, cô ấy sẽ là cộng sự – và nếu cô ấy đồng ý – sẽ là phu nhân của tập đoàn chúng tôi." Nam nhìn thẳng vào mắt bà nội và Hùng, ánh mắt sắc như dao khiến họ đồng loạt cúi đầu.
Diệp nhìn Nam, trong lòng dâng lên một cảm xúc khó tả. Cô nhận ra rằng giá trị của một con người không nằm ở bằng cấp hay vẻ bề ngoài, mà ở cách họ đối nhân xử thế và sự chân thành dành cho nhau. Nam không chỉ cứu vãn danh dự cho cô, mà còn cứu rỗi linh hồn đang héo úa của cô. Anh dắt tay cô bước ra phía dàn xe sang trọng, bỏ lại sau lưng những tiếng xì xào kinh ngạc và những ánh mắt đầy sự hối lỗi của người thân.
Trên xe, Nam khẽ mỉm cười và đưa lại cho Diệp sấp tiền bốn triệu mà cô đã đưa cho anh ngày đầu. "Tiền này cô giữ lấy mà mua sách, hoặc là để đóng tiền phạt cho tôi vì đã lừa cô nằm vật ra giường tối qua." Diệp đỏ mặt, đánh nhẹ vào vai anh, nụ cười hạnh phúc rạng rỡ trên môi. Kết thúc một cái Tết đầy biến động, nhưng đó lại là khởi đầu cho một chương mới đầy hứa hẹn, nơi cô không còn phải gồng mình lên để làm một "Tiến sĩ hoàn hảo" mà chỉ cần là người phụ nữ được yêu thương.
Chuyến xe lăn bánh rời khỏi làng quê thanh bình, mang theo hai con người đã tìm thấy nhau giữa những lừa dối và kịch tính của cuộc đời. Diệp dựa đầu vào vai Nam, cảm nhận hơi ấm thực sự từ người đàn ông mà cô từng định giá bốn triệu đồng. Cô nhận ra, cuộc đời đôi khi giống như một đôi giày cũ, nếu không đánh bóng bằng sự chân thành thì mãi mãi cũng không thể tỏa sáng. Và cô, nàng Tiến sĩ 33 tuổi, cuối cùng đã tìm được người thợ đánh giày vĩ đại nhất của đời mình.
LƯU Ý: Tất cả nội dung câu chuyện trên chỉ mang tính chất giải trí, hư cấu. Không khuyến khích và cổ xúy bất cứ hành vi nào. Mọi sự trùng hợp chỉ là ngẫu nhiên và không mang tính chất xúc phạm cá nhân, hay tập thể nào.