Ánh nắng chiều cuối năm hắt lên khung cửa kính của căn hộ chung cư cao cấp, nơi Linh đang ngồi thẫn thờ nhìn vào tấm bằng Tiến sĩ kinh tế được đóng khung trang trọng trên tường. Ở tuổi 33, trong khi bạn bè đồng trang lứa đã tay bồng tay bế, cô vẫn độc hành với mống kiến thức uyên bác nhưng tâm hồn thì khô héo như lá mùa thu. Tiếng chuông điện thoại vang lên liên hồi, nhìn cái tên "Mẹ" hiện lên trên màn hình, Linh chỉ muốn ném luôn thiết bị ấy xuống ban công cho rảnh nợ.
"Linh à, năm nay mày mà không dắt được thằng nào về thì đừng có vác mặt qua cửa nhà, tao thà nhận nuôi con chó còn hơn nhìn cái mặt 'gái già tri thức' của mày!" Giọng mẹ cô lanh lảnh, sắc lẹm như dao cạo, xuyên thấu qua màng nhĩ khiến Linh rùng mình. Cô thở dài, tháo kính ra xoa thái dương, cảm giác cái bằng Tiến sĩ này chẳng khác nào bản án tù chung thân cho sự cô đơn của mình. Áp lực từ dòng họ, từ những lời xì xào về việc "học nhiều quá nên hâm" đã đẩy cô đến một quyết định điên rồ và liều lĩnh nhất cuộc đời.
Linh bước xuống phố, đôi giày cao gót gõ nhịp lộc cộc trên vỉa hè đầy bụi bặm của những ngày giáp Tết, ánh mắt cô dừng lại ở một góc ngã tư. Ở đó, một người đàn ông mặc bộ đồ lao động bạc màu, chiếc mũ lưỡi trai sụp xuống che khuất nửa khuôn mặt, đang miệt mài đánh bóng những đôi giày da cho khách. Đôi bàn tay anh ta lem luốc những xi đen, nhưng chuyển động lại vô cùng dứt khoát và có gì đó... rất nghệ sĩ. Một ý tưởng nảy ra trong đầu Linh, vừa nực cười vừa tuyệt vọng, như một kẻ sắp đuối nước vớ được cọng rơm khô.
"Này anh, có muốn kiếm bốn triệu trong bốn ngày Tết không?" Linh đứng trước mặt người đàn ông, khoanh tay trước ngực, giọng nói đầy vẻ ban phát và kiêu ngạo của một kẻ có tiền. Người đàn ông ngước lên, đôi mắt anh ta sáng quắc, bình thản nhìn cô từ đầu đến chân như thể đang đánh giá một món hàng lạ lẫm. Anh ta không hề tỏ ra vồn vã hay ngạc nhiên, chỉ chậm rãi lau tay vào chiếc giẻ rách rồi nhếch môi cười nửa miệng, một nụ cười đầy vẻ giễu cợt.
"Bốn triệu để làm gì? Để làm bù nhìn cho cô diễn kịch, hay làm bia đỡ đạn cho đống bằng cấp cao siêu của cô?" Giọng anh ta trầm thấp, mang theo một luồng điện lạ kỳ khiến Linh hơi khựng lại, nhưng sự kiêu hãnh của cô nhanh chóng lấy lại thế thượng phong. Cô rút từ túi xách ra xấp tiền, vẩy nhẹ trước mặt anh ta như cách người ta ném xương cho một chú chó đói. "Chỉ cần đóng vai bạn trai tôi về quê ra mắt, câm miệng lại và gật đầu đúng lúc, tiền này sẽ là của anh, anh thợ đánh giày ạ."
Người đàn ông tên Nam ấy đồng ý, anh thu dọn đồ nghề một cách chậm rãi, ánh mắt lộ vẻ châm biếm sâu cay khi nhìn vào đôi giày hiệu đắt tiền của Linh đang bị bám bụi. Trên chuyến xe về quê, không khí đặc quánh sự mỉa mai khi Linh cố gắng "tập huấn" cho anh cách hành xử của một trí thức. "Nghe này, đừng có mở miệng ra là nói chuyện giá xi hay lót giày, hãy cố mà tỏ ra mình có chút chữ nghĩa, dù tôi biết điều đó quá khó với một kẻ lao động chân tay như anh."
Nam tựa lưng vào ghế, khoanh tay nhìn ra cửa sổ, hờ hững đáp lại:
"Cô Tiến sĩ ạ, cô có bao giờ nghĩ rằng cái đống bằng cấp của cô chỉ là lớp vỏ bọc cho một tâm hồn rỗng tuếch và sợ hãi dư luận không? Cô thuê tôi vì cô không đủ dũng cảm để sống thật với chính mình, vậy ai mới là kẻ đáng thương ở đây?" Câu nói của anh như một cái tát trời giáng vào lòng tự tôn của Linh, khiến cô cứng họng, chỉ biết nghiến răng nhìn đi chỗ khác để che giấu sự hổ thẹn đang dâng trào.
Về đến nhà, kịch bản bắt đầu nhưng cao trào của sự áp bức và mỉa mai thực sự bùng nổ khi gia đình Linh nhìn thấy Nam trong bộ vest mượn tạm có phần hơi chật. Mẹ Linh, một người phụ nữ sắc sảo và trọng hình thức, soi xét Nam như soi một con vi trùng dưới kính hiển vi. "Đây là bạn trai con sao Linh? Nhìn cái tướng đi đứng này, rồi cái bàn tay thô ráp kia, chẳng lẽ con học lên Tiến sĩ để rồi tìm một kẻ trông như vừa bước ra từ công trường thế này?"
Linh cảm thấy tim mình thắt lại, cô vừa thấy nhục nhã, vừa thấy có lỗi nhưng lại cố dùng sự cay nghiệt để khỏa lấp. Cô quay sang Nam, lớn tiếng trước mặt mọi người: "Thì anh ấy cũng cố gắng lắm rồi, mẹ đừng đòi hỏi quá cao ở một người vốn dĩ không thuộc về tầng lớp của chúng ta. Anh vào bếp phụ giúp đi, đừng có đứng đó làm vướng mắt người khác!" Nam không hề tức giận, anh chỉ cười nhạt, ánh mắt nhìn Linh đầy vẻ thương hại khiến cô cảm thấy mình mới là kẻ thấp kém trong cuộc đối thoại này.
Suốt bữa cơm tối mùng Một, Linh liên tục dùng những lời lẽ châm chọc để hạ thấp Nam, nhằm chứng minh cho bố mẹ thấy cô vẫn ở "kèo trên" trong mối quan hệ này. "Anh ăn từ từ thôi, ở đây không ai tranh phần của anh đâu, chắc thường ngày anh chỉ được ăn cơm bụi ven đường nên mới vội vàng thế?" Nam đặt đũa xuống, nhìn thẳng vào mắt Linh, giọng anh điềm tĩnh nhưng đanh thép: "Cơm bụi hay cơm nhà không quan trọng, quan trọng là người ăn cùng có đủ sự tử tế để biến bữa ăn thành niềm vui, hay chỉ biết dùng lời lẽ để đầu độc không khí."
Cả bàn ăn lặng đi trước lời phản pháo của anh chàng đánh giày, Linh đỏ bừng mặt vì uất ức nhưng không thể cãi lại. Đỉnh điểm là sáng mùng Hai, khi một người họ hàng giàu có đến chơi và khoe khoang về những dự án bất động sản nghìn tỷ, Linh lại lôi Nam ra làm trò cười để lấy lòng khách. "Ôi dào, anh ấy thì biết gì về kinh tế, anh ấy chỉ giỏi phân biệt giữa xi đen và xi nâu thôi, bác đừng hỏi khó anh ấy kẻo anh ấy lại đau đầu thì khổ."
Nam đứng dậy, phủi nhẹ áo vest, anh nhìn Linh bằng ánh mắt lạnh lẽo mà cô chưa từng thấy trước đây. "Cô Linh ạ, sự kiêu ngạo của cô đã chạm đến giới hạn rồi đấy. Cô nghĩ tiền bạc và bằng cấp cho cô quyền chà đạp lên nhân phẩm của người khác sao?" Nói rồi, anh quay lưng đi thẳng lên căn phòng dành cho khách, để lại Linh giữa những ánh mắt ngỡ ngàng của họ hàng. Linh cảm thấy một luồng điện lạnh chạy dọc sống lưng, cô biết mình đã đi quá giới hạn, nhưng sự bướng bỉnh không cho phép cô nhận lỗi.
*
Đêm mùng Hai Tết, bóng tối bao trùm căn nhà gỗ cũ kỹ ở làng quê, tiếng côn trùng kêu râm ran ngoài vườn khiến không gian thêm tĩnh mịch. Linh nằm trằn trọc không ngủ được, lòng nặng trĩu những suy nghĩ về hành động của mình trong những ngày qua. Cô cảm thấy có chút hối hận vì đã quá lời với Nam, dù sao anh cũng đang giúp cô đóng một màn kịch khó khăn. Nghĩ vậy, cô bước nhẹ chân về phía phòng của Nam, định bụng sẽ nói một lời xin lỗi miễn cưỡng hoặc ít nhất là đưa thêm tiền để "xoa dịu" anh.
Cửa phòng Nam khép hờ, ánh sáng vàng vọt từ chiếc đèn bàn hắt ra một vệt dài trên hành lang. Linh khẽ đẩy cửa bước vào, định gọi tên anh nhưng âm thanh bỗng nghẹn đắng nơi cổ họng. Trên chiếc giường đơn sơ, Nam đang ngồi đó, nhưng không phải với dáng vẻ của một anh thợ đánh giày khốn khổ. Anh đang cầm một chiếc laptop siêu mỏng, đôi mắt tập trung cao độ vào những biểu đồ tài chính phức tạp đang nhảy múa trên màn hình, và cạnh anh là một vật khiến Linh... nằm vật ra giường vì kinh hãi.
Đó là một chiếc hộp bằng nhung đen đang mở toang, bên trong lấp lánh một chiếc đồng hồ Patek Philippe phiên bản giới hạn mà Linh từng thấy trên tạp chí thượng lưu với mức giá tương đương cả một căn biệt thự. Cạnh đó là một xấp tài liệu có con dấu nổi của một tập đoàn đa quốc gia danh tiếng, với chức danh "Chủ tịch Hội đồng quản trị" mang tên: Nguyễn Thành Nam. Linh cảm thấy trời đất như đảo lộn, đầu óc quay cuồng, cô ngã xuống giường, hơi thở dồn dập vì cú sốc quá lớn.
"Trời ơi... quá khủng khiếp... Anh... anh thực sự là ai?" Linh thều thào, đôi mắt trợn ngược nhìn người đàn ông trước mặt. Nam từ tốn gập máy tính lại, anh đứng dậy, phong thái lúc này toát lên sự uy nghiêm và quyền lực đến nghẹt thở, hoàn toàn khác hẳn với vẻ lam lũ ở góc phố Hà Nội. Anh nhìn cô, không còn sự giễu cợt, chỉ còn lại sự thâm trầm của một kẻ đã nếm trải đủ mọi đắng cay ngọt bùi của cuộc đời.
"Tôi là kẻ đánh giày mà cô đã thuê với giá bốn triệu đấy thôi," Nam trả lời, giọng nói vang lên như tiếng chuông đồng. "Nhưng tôi cũng là người mà tập đoàn của cô đang nộp đơn xin ứng tuyển vào vị trí cố vấn chiến lược vào tháng sau. Tôi đi đánh giày không phải vì thiếu tiền, mà vì tôi muốn tìm lại cảm giác chân thực của cuộc sống, thứ mà những con số và những lời nịnh hót trên đỉnh cao quyền lực đã cướp mất của tôi."
*
Linh cảm thấy mình như một trò hề lố bịch nhất thế gian, cô đã dùng sự kiêu ngạo hão huyền của một tấm bằng Tiến sĩ để miệt thị một người đứng trên đỉnh cao mà cô cả đời cũng khó lòng chạm tới. Sự nhục nhã tràn trề khiến nước mắt cô trào ra, không phải vì sợ hãi mà vì hổ thẹn cho nhân cách của chính mình. "Tại sao anh lại đồng ý đi theo tôi? Để trêu chọc tôi sao? Để xem tôi diễn trò hề sao?"
Nam bước đến gần, nâng cằm Linh lên, nhìn sâu vào đôi mắt đang nhòe lệ của cô. "Lúc đầu, tôi đồng ý vì tò mò về sự tuyệt vọng của một cô gái mang danh trí thức. Nhưng những ngày qua, tôi thấy sau lớp vỏ bọc độc địa kia là một trái tim đang kêu cứu vì áp lực. Tôi muốn cho cô thấy rằng, giá trị của một con người không nằm ở chỗ họ có bao nhiêu tiền hay bằng cấp gì, mà ở cách họ đối xử với những người mà họ cho là kém cỏi hơn mình."
Linh khóc nấc lên, những uất ức và gánh nặng bấy lâu nay bùng phát, cô không còn vẻ kiêu sa của một Tiến sĩ, chỉ còn là một người phụ nữ yếu đuối đang đối diện với sự thật trần trụi. Nam thở dài, anh đưa tay lau đi những giọt nước mắt trên má cô, cử chỉ ấy bất ngờ dịu dàng khiến Linh run rẩy. "Cô không cần phải đóng kịch nữa Linh ạ. Tôi sẽ giúp cô đối diện với gia đình, nhưng không phải với tư cách một anh thợ đánh giày, mà là một người đàn ông trân trọng cô."
Sáng mùng Ba Tết, cả gia đình Linh sững sờ khi thấy Nam xuất hiện trong bộ trang phục sang trọng, phong thái lịch lãm và đầy cuốn hút. Anh không còn im lặng chịu đựng, mà bằng sự hiểu biết uyên bác của mình, anh đã dẫn dắt mọi câu chuyện, từ kinh tế, văn hóa đến nghệ thuật, khiến ngay cả những người họ hàng khó tính nhất cũng phải ngả mũ thán phục. Mẹ Linh thay đổi thái độ 180 độ, từ khinh miệt chuyển sang vồn vã, nhưng Nam chỉ giữ một khoảng cách lịch sự và luôn nắm chặt tay Linh.
Trong không khí ấm áp của ngày Xuân, Linh lần đầu tiên cảm thấy mình được sống thực sự, không phải vì cô có một người bạn trai giàu có, mà vì cô đã học được cách hạ cái tôi quá lớn của mình xuống. Cô nhìn Nam, người đàn ông đã cho cô một bài học nhớ đời nhưng cũng là người đã cứu rỗi tâm hồn cô khỏi sự khô héo. Anh ghé tai cô thì thầm: "Hợp đồng bốn ngày kết thúc rồi, bây giờ cô có muốn ký một hợp đồng dài hạn hơn, không có tiền lương nhưng có sự chân thành không?"
Linh mỉm cười, nụ cười rạng rỡ như hoa mai nở rộ trong nắng sớm, cô siết chặt lấy tay anh như sợ người đàn ông này sẽ biến mất như một giấc mơ. Những xung đột, mỉa mai của những ngày trước giờ đây chỉ còn là gia vị cho một khởi đầu mới đầy hứa hẹn. Cô nhận ra rằng, tấm bằng Tiến sĩ hay địa vị xã hội cũng chỉ là phù du, nếu trái tim không biết mở lòng để yêu thương và tôn trọng những giá trị giản đơn nhất.
Câu chuyện kết thúc khi hai người cùng dạo bước trên con đường làng rực rỡ sắc Xuân, phía sau là những lời chúc tụng của gia đình, nhưng trước mắt họ là một chân trời mới của sự thấu hiểu và sẻ chia. Linh thầm cảm ơn số phận đã đưa cô đến góc phố ấy, gặp người đàn ông đánh giày ấy, để rồi tìm thấy chính mình trong một phiên bản tốt đẹp hơn. Tình yêu, đôi khi bắt đầu từ những sự lừa dối nực cười nhất, nhưng lại kết thúc bằng sự chân thật tuyệt đối của hai tâm hồn đồng điệu.
Anh thợ đánh giày năm nào giờ đây đã trở thành định mệnh của đời cô, và cô biết rằng, những mùa Tết sau này sẽ không còn sự cô đơn hay những màn kịch vụng về nữa. Thay vào đó là hạnh phúc giản đơn khi được là chính mình bên cạnh người mình yêu
LƯU Ý: Tất cả nội dung câu chuyện trên chỉ mang tính chất giải trí, hư cấu. Không khuyến khích và cổ xúy bất cứ hành vi nào. Mọi sự trùng hợp chỉ là ngẫu nhiên và không mang tính chất xúc phạm cá nhân, hay tập thể nào.