CHƯƠNG 1: TRONG LỬA ĐỎ, LÒNG NGƯỜI CỨNG HAY MỀM?
Tiếng bàn xoay lách tách hòa vào tiếng lửa reo trong lò nung tạo nên một bản nhạc trầm buồn của xóm nghề. Liên cúi đầu, đôi bàn tay gầy gò nhào nặn khối đất sét xám xịt bằng những động tác thuần thục nhưng mệt mỏi. Mồ hôi vã ra như tắm, bết chặt những lọn tóc con vào vầng trán nhợt nhạt. Đã quá giờ cơm trưa, nhưng sáu bình gốm thô vẫn đang chờ cô tạo hình. Mỗi thớ đất như trì nặng thêm vì cái đói và sự kiệt sức, nhưng Liên không dám dừng tay.
Phía hiên nhà, bà Nhàn – mẹ chồng cô – đang ngồi thong thả nhấp chén trà xanh. Ánh mắt bà sắc lẹm, thỉnh thoảng liếc về phía xưởng gốm như một giám sát viên không nhân nhượng. Khi Liên vừa định đứng lên định vươn vai để giãn cái lưng mỏi nhừ, tiếng bà Nhàn đã vang lên khô khốc, xé tan không gian tĩnh lặng:
— Xong chưa mà đã nghỉ? Đất để khô thì chỉ có đem vứt. Cố cho xong mẻ này rồi hẵng ăn. Thanh niên bây giờ hở chút là kêu mệt, hồi bằng tuổi cô tôi còn gánh củi leo dốc cơ!
Liên khẽ thở dài, nuốt vị đắng vào trong. Cô về làm dâu nhà này đã ba năm, cũng là chừng ấy thời gian cô gắn bó với đất, với củi lửa dưới sự giám sát khắc nghiệt của mẹ chồng. Tài năng thiên bẩm giúp Liên tạo ra những món đồ tinh xảo, thường xuyên nhận được tiền thưởng từ ông chủ lò. Nhưng trớ trêu thay, cứ mỗi kỳ lĩnh lương hay nhận thưởng, bà Nhàn đều có mặt đúng lúc để "thu hộ" không thiếu một xu. Bà bảo cô còn trẻ, chưa biết giữ tiền, cứ để bà lo việc trong nhà.
Sự uất ức lên đến đỉnh điểm vào chiều hôm ấy. Khi đi ngang qua buồng bà Nhàn, Liên vô tình thấy bà lén lút đưa cho Lan – đứa em chồng đang học đại học trên thành phố – một xấp tiền dày cộm. Đó chính là số tiền thưởng quý vừa rồi của Liên, cái giá của những đêm thức trắng bên lò nung đỏ lửa, của những ngón tay rướm máu vì nặn gốm quá nhiều.
— Mẹ... sao mẹ lại làm thế? — Liên run rẩy bước vào, giọng nghẹn lại. — Đó là tiền mồ hôi nước mắt của con. Sao mẹ lại lấy tiền của con cho cô Lan tiêu xài hoang phí như vậy? Trong khi con đến cái áo mới cũng không dám mua?
Bà Nhàn thản nhiên cất ví vào túi áo, ánh mắt không một chút bối rối, chỉ lạnh lùng đáp:
— Cô Lan nó đi học trên phố tốn kém, nó là em cô, cô không lo thì ai lo? Cô ở nhà ăn cơm tôi nấu, ngủ nhà tôi xây, còn đòi hỏi gì nữa? Lo mà làm việc tiếp đi, đừng có đứng đó mà tỵ nạnh!
Tim Liên thắt lại. Nỗi tủi thân trào dâng như sóng cuộn. Cô luôn nghĩ mẹ chồng ghét bỏ mình vì xuất thân nghèo khó, có người cha nát rượu thường xuyên gây rắc rối, nên bà mới tìm cách vắt kiệt sức lao động của cô để chiều chuộng con gái ruột. Đêm đó, Liên khóc ướt gối, tự nhủ rằng mình không thể mãi cam chịu thế này. Cô phải mạnh mẽ hơn, phải giỏi hơn để một ngày nào đó không ai có thể xem thường mình được nữa.
CHƯƠNG 2: MƯỜI NĂM RÈN GIŨA VÀ ÁNH SÁNG CỦA MEN LAM
Kể từ ngày đó, Liên thay đổi hẳn. Nỗi uất ức tích tụ không làm cô ngã gục mà khiến cô dồn hết tâm trí vào gốm. Cô nung nấu ý chí phải trở nên giỏi nhất, không phải để làm giàu cho mẹ chồng, mà để khẳng định giá trị bản thân. Cô bắt đầu nghiên cứu những loại men cổ, những đường nét chạm khắc tinh tế mà người khác thường bỏ qua vì quá tốn công.
Kỳ lạ thay, dù bà Nhàn vẫn khắt khe, vẫn mắng chửi mỗi khi Liên làm chậm, nhưng mỗi khi Liên xin thêm đất quý hay cần những loại oxit kim loại đắt tiền để pha chế các loại men lạ, bà đều im lặng đưa tiền cho cô mua. Dù miệng vẫn không ngớt lời cằn nhằn: "Vẽ chuyện! Cứ làm loại thường cho xong việc, cứ bày vẽ tốn kém!", nhưng bà chưa bao giờ từ chối các yêu cầu về nguyên liệu của cô.
Mười năm trôi qua như dòng nước chảy qua kẽ tay. Xóm nghề ấy giờ đây không còn ai là không biết đến nghệ nhân Kim Liên. Những tác phẩm gốm men lam độc bản của cô, với những họa tiết rồng phượng sống động như sắp bay ra khỏi bình, được giới sưu tầm săn đón ráo riết. Tên tuổi cô vượt ra khỏi lũy tre làng, xuất hiện trên các tạp chí nghệ thuật lớn.
Liên giờ đây đã có xưởng riêng, sống trong sự kính trọng của mọi người. Cô đã có thể tự chủ tài chính, mua được nhà, lo được cho bản thân. Bà Nhàn lúc này đã già yếu hơn nhiều, đôi mắt đã mờ đục theo thời gian, đôi chân không còn đi phăng phăng ra xưởng để giám sát cô như xưa nữa. Bà trở nên lầm lì, ít nói, thường chỉ ngồi ở hiên nhà nhìn ra xa xăm.
Mối quan hệ giữa hai mẹ chồng nàng dâu vẫn giữ một khoảng cách vô hình. Liên vẫn chăm sóc bà chu đáo vì đạo nghĩa, nhưng sâu trong lòng, vết thương về "sự bóc lột" năm xưa vẫn chưa hề lành lặn. Cô vẫn nhớ như in những lần bà thu hết tiền của cô để đưa cho em chồng. Cô vẫn nhớ những bữa cơm chan nước mắt vì sự hà khắc của bà.
Một buổi chiều cuối năm, khi đang dọn dẹp lại những kỷ vật cũ để chuẩn bị đón Tết, Liên tìm thấy một chiếc hộp gỗ mộc mạc giấu kín trong góc sâu của tủ đồ cũ của mẹ chồng. Nghĩ rằng đó là những giấy tờ quan trọng của gia đình cần sắp xếp lại, cô định mang ra để hỏi bà. Nhưng khi nắp hộp mở ra, một bí mật động trời được hé lộ khiến toàn thân Liên sững sờ.
CHƯƠNG 3: CỐT ĐẤT QUA LỬA VÀ TRÁI TIM CỦA MẸ
Bên trong chiếc hộp không phải vàng bạc hay trang sức quý giá, mà là một xấp biên lai viết tay lem nhem vết mực, đã ố vàng theo năm tháng. Liên run rẩy cầm từng tờ lên đọc. Đó là những giấy nợ. Mỗi tờ giấy đều ghi rõ số tiền, ngày tháng và chữ ký nguệch ngoạc của cha cô – người cha nát rượu mà cô luôn xấu hổ. Phía dưới mỗi tờ giấy nợ đều có một dòng chữ nắn nót, cứng cáp của mẹ chồng: "Đã trả thay cho con Liên. Yêu cầu ông không được đến xưởng làm phiền nó làm việc."
Liên bàng hoàng. Cô lật tiếp, có hàng chục tờ như vậy suốt mười năm qua. Hóa ra, suốt những năm tháng cô oán trách bà giữ tiền lương, bà đã âm thầm dùng số tiền đó để dàn xếp những món nợ cờ bạc, rượu chè của cha cô. Bà biết rõ nếu để người cha ấy tìm đến xưởng gốm quấy nhiễu, đòi tiền hay gây sự, danh tiếng của một nghệ nhân đang lên như cô sẽ tan tành, và sự tập trung cho sáng tạo của cô sẽ không còn nữa. Bà đã chấp nhận đóng vai ác, làm "kẻ tham tiền" trong mắt con dâu để giữ cho cô một không gian sáng tạo thuần khiết và một cái tên sạch sẽ.
Chưa dừng lại ở đó, dưới đáy hộp còn có một cuốn sổ tay nhỏ. Liên lật mở, nước mắt không kìm được mà trào ra, làm nhòa cả những dòng chữ. Trong đó ghi chép tỉ mỉ từng món đồ gốm đầu tay mà cô làm ra mười năm trước. Ngày đó, ông chủ lò bảo rằng có một "vị khách giấu mặt" rất thích phong cách của cô nên đã đặt hàng số lượng lớn với giá cao, nhờ vậy mà ông mới trọng dụng và đầu tư cho cô phát triển.
Bây giờ cô mới hiểu, vị khách đó chính là mẹ chồng cô. Bà đã lấy tiền riêng của mình, bí mật thông qua ông chủ lò để mua lại những sản phẩm còn vụng về, thô ráp của cô ngày ấy, chỉ để cô có thêm động lực, có thêm niềm tin vào tay nghề của mình. Những món đồ đó, bà không bán đi mà bọc kỹ trong vải đỏ, cất trang trọng trong một chiếc rương khác cạnh đó.
Liên bàng hoàng nhận ra, sự khắc nghiệt của bà năm xưa chính là cái khung vững chãi để một cây non như cô không bị đổ rạp trước giông bão cuộc đời. Bà ép cô làm việc không nghỉ là để cô rèn luyện ý chí, bà thu tiền là để bảo vệ danh dự cho cô, và bà chi tiền là để lót gạch cho con đường sự nghiệp của cô tỏa sáng. Sự hy sinh ấy quá lớn lao, đến mức bà không cần một lời giải thích, không cần sự thấu hiểu.
Liên vội vã chạy ra phía hiên sau, nơi bà Nhàn đang ngồi trên chiếc ghế mây cũ kỹ. Cô quỳ xuống bên cạnh bà, gục đầu vào đầu gối gầy guộc ấy mà khóc nức nở như một đứa trẻ.
— Mẹ... sao mẹ không nói với con nửa lời? Sao mẹ để con oán trách mẹ suốt bao nhiêu năm qua? Con thật đáng trách quá mẹ ơi!
Bà Nhàn khựng lại, đôi bàn tay nhám sần khẽ đặt lên mái tóc của con dâu. Bà thở dài, nụ cười hiền hậu hiếm hoi xuất hiện trên khuôn mặt đầy nếp nhăn:
— Nói để làm gì hả con? Tính thằng cha con mẹ lạ gì, nếu ông ấy biết con có tiền, ông ấy sẽ không bao giờ để con yên. Còn việc học của cái Lan, mẹ đưa tiền cho nó là để nó mở một cửa hàng giới thiệu gốm của con trên phố, chứ nó đâu có tiêu xài cho riêng mình. Mẹ già rồi, tiền bạc có mang theo được đâu. Mẹ chỉ sợ nếu mẹ nuông chiều, con sẽ không có được sự cứng cỏi như ngày hôm nay.
Bà vỗ nhẹ vào vai cô, giọng nói trở nên ấm áp lạ thường:
— Nghề gốm cũng như đời người vậy con ạ. Đất muốn thành sứ quý thì phải chịu được lửa bỏng, phải qua nhào nặn đau đớn. Nếu không có lửa nung, đất cũng chỉ mãi là bùn đất mà thôi. Giờ con thành danh rồi, mẹ cũng nhẹ lòng.
Mùa xuân năm ấy, lò gốm nhà Liên đỏ lửa ấm áp hơn bao giờ hết. Liên nhận ra rằng, vẻ đẹp của gốm không chỉ nằm ở lớp men bóng bẩy, mà nằm ở cái cốt đất đã kinh qua lửa đỏ. Và lòng người cũng vậy, những yêu thương chân thành nhất đôi khi lại được bao bọc bởi vẻ ngoài xù xì, thô ráp, chỉ đợi thời gian đủ chín để lộ ra chân lý cao đẹp của tình thân. Cô nắm chặt tay mẹ, biết rằng mình đang sở hữu "kiệt tác" quý giá nhất cuộc đời: Tình yêu của người Mẹ.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.