Sắp ngồi vào mâm cơm thì bố tôi hốt hoảng thông báo mất tiền trong két sắt, biết “thủ phạm” mà cả nhà không nỡ trách cứ

Cơn mưa rào cuối tháng Sáu ập xuống làm dịu đi cái oi nồng của vỉa hè thành phố. Trong căn nhà ống nhỏ nằm sâu trong con ngõ lặng lẽ, mùi sườn xào chua ngọt và canh cua mồng tơi tỏa ra thơm phức. Bà nội ngồi trên chiếc phản gỗ giữa nhà, đôi mắt mờ đục nhìn chăm chăm vào chiếc tivi cũ đang phát chương trình dự báo thời tiết. Tôi đang lúi húi dọn bát đũa ra chiếc mâm nhôm tròn trịa, còn mẹ thì bưng bát nước chấm tỏi ớt đặt vào giữa mâm, miệng không ngớt giục giã: “Tú ơi, vào bếp bưng nốt nồi cơm lên con, rồi gọi bố ra ăn luôn kẻo nguội”.

Tôi vừa quay lưng định vào bếp thì từ phía căn phòng ngủ nhỏ ở góc nhà, tiếng bước chân của bố vang lên dồn dập, lo lắng. Bố tôi bước ra, gương mặt vốn hiền lành giờ đây tái nhợt, trán lấm tấm mồ hôi dù trong nhà đang bật quạt vù vù. Bố đứng sững lại bên cạnh mâm cơm, giọng run rẩy, hốt hoảng nói chẳng thành câu: “Kìa... kìa... mất rồi! Mẹ nó ơi, Tú ơi, tiền trong két sắt... bay sạch rồi!”.

Lời nói của bố như một gáo nước lạnh dội thẳng vào bầu không khí ấm cúng của gia đình. Mẹ tôi buông rơi chiếc muôi múc canh xuống sàn, tiếng kim loại chạm vào gạch men vang lên chói tai. Toàn bộ số tiền đó – khoảng hơn hai mươi triệu đồng – là khoản tiền tích cóp suốt nửa năm qua từ tiền lương hưu của bố và tiệm may nhỏ của mẹ ở đầu ngõ. Đó không chỉ là tiền sinh hoạt, mà quan trọng hơn, đó là số tiền cả nhà dự định tuần sau sẽ đưa bà nội đi khám mắt và thay thủy tinh thể tại một trung tâm y tế lớn trên thành phố. Đôi mắt của bà dạo này đã mờ lắm, đi lại trong nhà toàn phải sờ soạn dọc bờ tường.

Mẹ tôi lật đật chạy vào phòng, tôi và bố cũng lao theo sau. Chiếc két sắt cũ nằm dưới góc bàn làm việc đang mở toang hoác. Cánh cửa sắt dày cộp trơ trọi, bên trong chỉ còn lại mấy tờ giấy tờ tùy thân và vài cuốn sổ khám bệnh cũ kỹ. Hộp bánh trung thu bằng thiếc vốn dùng để đựng số tiền mặt ấy giờ nằm lăn lóc trên mặt đất, nắp một nơi, thân một nẻo. Mẹ tôi ngồi bệt xuống sàn, hai tay ôm mặt, nghẹn ngào: “Trời đất ơi, sao lại thế này? Khóa két chỉ có ông với tôi biết mật mã, chìa khóa ông toàn cài ở đỉa quần, làm sao mà mất được?”.

Bố tôi vò đầu bứt tai, lục lọi khắp các ngăn kéo bàn như một người mất trí, dù chính ông biết rõ số tiền không thể tự mọc cánh mà bay. Tôi đứng chôn chân tại chỗ, đầu óc quay cuồng với hàng loạt câu hỏi. Nhà tôi nằm trong ngõ cụt, hàng xóm xung quanh đều là những người quen thuộc tối lửa tắt đèn có nhau hàng chục năm qua. Hơn nữa, cửa cổng và cửa nhà đều khóa chặt từ chiều, không hề có dấu hiệu bị cạy phá hay cậy cửa. Một sự im lặng đáng sợ bao trùm lấy căn phòng, chỉ có tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái tôn ngoài hiên.

Đúng lúc căng thẳng lên đến đỉnh điểm, tôi chợt nghe thấy tiếng lạch cạch phát ra từ góc khuất sau cánh cửa tủ quần áo lớn. Tôi khẽ bước tới, kéo nhẹ cánh cửa tủ ra. Và rồi, cảnh tượng trước mắt khiến tim tôi thắt lại, mọi sự nghi ngờ hay giận dữ trong lòng bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một nỗi xót xa dâng trào.

Bà nội tôi đang ngồi co ro trong khoảng trống chật hẹp giữa chân tủ và bức tường.

Trên đôi tay gầy gộc, chằng chịt những nốt đồi mồi của bà là chiếc túi vải nhung màu đỏ cũ kỹ vốn được bà nâng niu như báu vật. Miệng túi hé mở, để lộ những tệp tiền polymer mệnh giá hai trăm, năm trăm ngàn đồng được xếp vô cùng ngay ngắn, bọc cẩn thận trong một lớp nilon mỏng.

Bố mẹ tôi nghe tiếng động cũng lao đến. Nhìn thấy bà nội ngồi co rúm ở đó, mẹ tôi sững sờ, đôi môi mấp máy không thốt nên lời. Bố tôi thì thốt lên một tiếng nghẹn ngào trong cổ họng:

Mẹ... Sao mẹ lại ở đây? Số tiền này... sao mẹ lại lấy ra thế này?

Bà nội ngước đôi mắt mờ đục, gần như không còn nhìn rõ tiêu cự về phía tiếng nói của bố. Cơ thể bà khẽ run lên, đôi tay ôm chặt lấy chiếc túi vải vào lòng như sợ ai đó sẽ cướp mất. Bà thào thào, giọng nói lạc đi vì sợ hãi nhưng lại đầy kiên quyết:

Không được... Không được tiêu số tiền này. Để đấy... để dành cho thằng Thành. Nó sắp về rồi, nó cần tiền lo việc... Nhà mình không được tiêu...

Lời bà nói như một luồng điện xẹt qua, khiến cả ba người chúng tôi chết lặng. Thằng Thành – chú Thành, người con trai út của bà, chú ruột của tôi. Chú đã rời nhà đi làm ăn xa ở vùng biên giới từ hơn mười năm trước rồi bặt vô âm tín. Suốt mười năm qua, không một lá thư, không một cuộc điện thoại. Cả nhà đều ngầm hiểu chú đã gặp chuyện chẳng lành hoặc đã có cuộc sống riêng và quên đi gia đình này. Nhưng đối với bà nội, chú vẫn luôn là đứa con trai nhỏ dại cần được chở che. Căn bệnh suy giảm trí nhớ tuổi già – chứng lẫn của người cao tuổi – hai năm nay đã khiến bà quên quên nhớ nhớ, nhưng tình yêu dành cho chú Thành thì chưa bao giờ phai nhạt.

Bố tôi quỳ sụp xuống bên cạnh bà, đôi vai rộng của người đàn ông trung niên run lên bần bật. Bố nắm lấy đôi bàn tay khô ráp của bà, giọng khản đặc:

Mẹ ơi, chú Thành đi lâu lắm rồi, không về nữa đâu mẹ. Đây là tiền để tuần sau con đưa mẹ đi chữa mắt mà. Mắt mẹ mờ lắm rồi, không chữa là không nhìn thấy các cháu nữa đâu!

Bà nội lắc đầu quầy quậy, nước mắt từ đôi rèm mi nhăn nheo ứa ra, lăn dài trên những nếp nhăn hằn sâu vết thời gian:

Không! Mẹ không chữa! Mẹ già rồi, sống được mấy nỗi nữa đâu mà tốn tiền triệu. Mắt mờ cũng được, mẹ vẫn sờ soạn được mà. Tiền này phải cất đi... Thằng Thành nó đi làm ăn vất vả lắm, nhỡ nó về không có đồng vốn lận lưng thì khổ nó ra... Hai đứa bay không được giận mẹ... Mẹ nhớ mật mã két mà, ngày xưa bố anh hay đọc cho mẹ nghe, mẹ không quên đâu...

Mẹ tôi đứng bên cạnh, nước mắt đã tuôn rơi từ lúc nào. Mẹ bước tới, ngồi xuống ôm lấy bờ vai gầy guộc của bà nội, giọng nghẹn ngào nhưng tràn đầy sự kính trọng và yêu thương:

Mẹ ơi, tụi con không ai giận mẹ cả. Con thương mẹ không hết sao lại giận mẹ. Thôi, mẹ đứng dậy, vào nhà ăn cơm với tụi con đã mẹ nhé. Chuyện tiền nong để sau, mẹ đừng trốn ở đây lạnh lắm.

Tôi đứng nhìn cảnh tượng ấy, lồng ngực thắt lại. Hóa ra, lý do bà nội dạo này cứ lẩn quẩn quanh chiếc két sắt, lý do bà hay đứng nhìn chăm chăm vào góc phòng không phải vì bà tò mò, mà vì bà đang âm thầm lên một kế hoạch điên rồ nhưng đầy tình mẫu tử: canh lúc bố mẹ tôi sơ hở để "giải cứu" số tiền mà bà nghĩ là tài sản tích cóp cho đứa con trai thất lạc.

Chúng tôi dìu bà ra chiếc phản gỗ. Mâm cơm tối hôm đó nguội ngắt. Tiếng mưa ngoài trời mỗi lúc một nặng hạt, gõ liên hồi vào mái tôn như xoáy sâu vào nỗi lo âu của gia đình. Số tiền đã tìm thấy, nhưng bầu không khí trong nhà lại nặng nề hơn bao giờ hết. Số tiền hơn hai mươi triệu này, nếu mang đi chữa mắt cho bà theo đúng lịch hẹn vào tuần sau, đồng nghĩa với việc tâm nguyện và sự cố chấp duy nhất của người mẹ già sẽ bị tổn thương sâu sắc. Nhưng nếu không chữa, đôi mắt ấy sẽ vĩnh viễn chìm vào bóng tối.

Đêm hôm đó, tôi trằn trọc không sao ngủ được. Qua bức vách mỏng ngăn cách giữa phòng tôi và phòng bố mẹ, tiếng thở dài não nuột của bố vang lên từng hồi.

Bố nói với mẹ, giọng trầm xuống đầy bất lực:

Tôi tính rồi bà nó ạ. Hay là cứ hoãn lịch chữa mắt cho cụ lại một thời gian. Giờ ép cụ đi, cụ lại nghĩ mình dùng tiền của chú Thành, cụ đổ bệnh ra thì khổ. Để tôi tranh thủ chạy thêm mấy cuốc xe ôm công nghệ buổi tối, gom góp thêm chút đỉnh rồi tính tiếp.

Mẹ tôi khẽ sụt sịt, rồi tiếng mẹ vỗ nhẹ vào vai bố:

Ông nói thế mà nghe được à? Bác sĩ bảo mắt cụ để lâu là hỏng hẳn, không chờ được đâu. Tiền thì mình vẫn có đủ ở đây rồi. Cái chính là làm sao để cụ chịu đi mà trong lòng được thanh thản kìa. Hay là... mình nói dối cụ là chú Thành gửi tiền về?

Không được. Cụ lẫn thật nhưng khôn lắm. Hỏi tiền gửi từ đâu, ai cầm về là cụ vặn vẹo ngay. Với lại, tính cụ tự trọng, không rõ ràng cụ không chịu đâu.

Nghe cuộc đối thoại của bố mẹ, nước mắt tôi ứa ra. Gia đình tôi nghèo, nhưng chưa bao giờ thiếu đi tình thương. Tôi tự trách mình mới chỉ là một cậu sinh viên năm hai, ngoài việc đi học và làm thêm vài ba việc lặt vặt kiếm tiền sinh hoạt phí thì chẳng giúp gì được cho bố mẹ vào lúc ngặt nghèo này.

Sáng hôm sau, cơn mưa đêm qua đã dứt, để lại những vũng nước đọng phản chiếu bầu trời xám xịt. Khi tôi vừa dắt chiếc xe máy cũ ra cửa để chuẩn bị đi học, thì thấy bác Cường – tổ trưởng dân phố, cũng là người hàng xóm thân thiết sát vách nhà tôi – đang đứng ngoài cửa. Bác Cường tay cầm một túi hoa quả, nét mặt có chút đăm chiêu. Thấy tôi, bác hỏi nhỏ:

Tú ơi, bố mẹ có nhà không cháu? Bác sang chơi chút.

Dạ, bố mẹ cháu đang trong nhà ạ. Bác vào đi bác.

Bác Cường bước vào, bố mẹ tôi lật đật đứng dậy chào. Bác Cường ngồi xuống ghế, nhìn quanh một lượt rồi đẩy túi cam lên bàn, thở dài nói:

Hôm qua mưa to quá, nhưng nhà tôi sát vách, nghe tiếng động bên này cứ lo lo. Đêm qua lại thấy nhà anh chị đỏ đèn muộn. Có chuyện gì thế anh chị? Có gì khó khăn cứ bảo tôi một tiếng, hàng xóm láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau cả mười mấy năm trời.

Bố tôi vốn là người thật thà, lại đang trong tâm trạng bế tắc nên khi nghe người anh em hàng xóm chí tình hỏi han, bố không giấu được nữa. Bố kể hết câu chuyện đêm qua, từ việc bà nội giấu tiền đến tâm nguyện của bà dành cho chú Thành.

Bác Cường nghe xong, trầm ngâm hồi lâu. Bác gật gù, đôi mắt lộ rõ vẻ xúc động:

Tình mẫu tử đúng là thiêng liêng thật. Cụ lẫn rồi mà vẫn nhớ thương con như thế. Nhưng mắt cụ thì phải chữa ngay anh ạ, không đùa được đâu. Chuyện này... để tôi nghĩ cách. Anh chị cứ bình tĩnh, đừng làm cụ áp lực.

Nói rồi, bác Cường ra về với dáng vẻ vội vã. Lúc đó, cả nhà tôi chẳng ai nghĩ ngợi gì nhiều, chỉ nghĩ bác hỏi thăm xã giao như những người hàng xóm tốt bụng khác. Bố mẹ tôi lại tiếp tục quay cuồng với công việc thường ngày, mẹ ngồi bên máy may với những đường chỉ trĩu nặng âu lo, còn bố thì dắt xe ra khỏi nhà từ sớm, cố gắng tìm thêm việc làm để kiếm thêm thu nhập.

Cho đến chiều ngày thứ Năm tuần đó, chỉ còn ba ngày nữa là đến lịch hẹn đưa bà đi bệnh viện. Khi tôi đang nấu cơm chiều, còn bà nội ngồi ngoài hiên lơ đãng nhìn ra ngõ, thì một chiếc xe taxi dừng lại trước cửa nhà.

Từ trên xe bước xuống là một người đàn ông trạc tuổi bố tôi, ăn mặc giản dị nhưng chỉnh tề. Người đó vừa bước vào sân, nhìn thấy bà nội liền khựng lại, đôi mắt đỏ hoe. Người đàn ông ấy quỳ sụp xuống trước mặt bà, gọi lớn:

Mẹ ơi! Con là Thành đây mẹ! Con về với mẹ rồi đây!

Tiếng gọi ấy vang lên như một tiếng sét giữa trời quang. Tôi đánh rơi cả chiếc rổ đựng rau đang cầm trên tay, lao vội ra cửa. Mẹ tôi từ phòng may cũng chạy ra, mặt cắt không còn một giọt máu. Bà nội nghe thấy tiếng gọi, toàn thân run lên bần bật. Đôi bàn tay gầy guộc của bà quờ quạng trong không trung, chạm vào khuôn mặt của người đàn ông trước mặt. Bà vuốt ve từng đường nét, nước mắt tuôn rơi lã chã:

Thành... Thành đấy phải không con? Con về thật rồi hả con? Mẹ biết mà... Mẹ biết con sẽ về mà...

Người đàn ông kia gật đầu lia lịa, nước mắt cũng rơi ròng ròng:

Vâng, con đây mẹ. Con đi làm ăn xa, gặp nhiều khó khăn quá nên không liên lạc được về nhà. Con có lỗi với mẹ, có lỗi với anh chị nhiều lắm!

Đúng lúc đó, bố tôi cũng vừa đi làm về. Nhìn thấy cảnh tượng trong sân, bố đứng chôn chân tại chỗ. Nhưng trái với sự xúc động nghẹn ngào của bà nội và mẹ, đôi mắt bố tôi nheo lại, nhìn chăm chăm vào người đàn ông đang tự xưng là chú Thành. Bố bước tới, kéo người đó đứng dậy, giọng nói vừa nghi ngờ vừa nghiêm nghị:

Kìa anh... Anh là ai? Sao anh lại đến đây nhận làm chú Thành nhà tôi? Chú Thành nhà tôi có một vết sẹo lớn ở tay trái do hồi nhỏ nghịch ngợm, anh không phải là chú ấy!

Mẹ tôi và tôi nghe vậy thì giật mình, nhìn kỹ lại thì đúng là người đàn ông này hoàn toàn xa lạ, trên tay không hề có vết sẹo nào. Bà nội lúc này vì quá xúc động và do đôi mắt đã quá mờ, chỉ nghe thấy tiếng và cảm nhận được hơi ấm nên vẫn ôm chặt lấy tay người đàn ông kia không buông.

Người đàn ông lạ mặt nhìn bố tôi, ánh mắt không hề có sự gian dối hay hoảng sợ. Ông khẽ ra hiệu cho bố tôi ra một góc sân, tránh xa tầm tai của bà nội. Bác Cường tổ trưởng dân phố lúc này cũng từ ngoài ngõ chạy vào, thở hổn hển nói với bố tôi:

Minh ơi, bình tĩnh nghe tôi giải thích đã! Đây là chú Hùng, bạn thân của tôi ở khu phố bên cạnh. Chuyện này là do tôi bày ra đấy!

Bố tôi ngơ ngác:

Bác Cường, chuyện này là thế nào? Sao bác lại làm thế?

Bác Hùng lúc này mới lên tiếng, giọng nói ấm áp và chân thành:

Anh Minh, chị Hoa ạ, xin lỗi vì đã đường đột đến đây đóng kịch như thế này. Hôm trước anh Cường có kể cho tôi nghe về hoàn cảnh của cụ và câu chuyện chiếc két sắt. Tôi nghe xong mà xúc động quá, lại nhớ đến người mẹ đã khuất của mình ngày xưa cũng từng bị lẫn và thương con như thế. Anh Cường bảo cụ nhất định không chịu đi chữa mắt vì muốn giữ tiền cho chú Thành. Vì vậy, chúng tôi mới bàn nhau, tôi sẽ đóng vai chú Thành trở về. Tôi mang theo số tiền này...

Nói rồi, bác Hùng rút trong túi áo ra một phong bì dày, bên trong là hai mươi triệu đồng tiền mặt:

Đây là số tiền tôi tự nguyện cho gia đình mượn, không tính lãi gì cả, bao giờ anh chị có thì trả tôi sau. Tôi sẽ nói với cụ đây là tiền con đi làm ăn tích cóp được mang về biếu mẹ chữa mắt. Có như vậy, cụ mới vui vẻ, an lòng mà đi bệnh viện, không còn lo nghĩ hay dằn vặt nữa. Mắt của cụ không thể trì hoãn được nữa đâu anh Minh ạ!

Bố mẹ tôi nghe xong, hoàn toàn lặng đi vì sững sờ. Tôi đứng bên cạnh, lồng ngực trào dâng một cảm xúc mãnh liệt. Hóa ra, trên đời này thực sự có những lòng tốt thầm lặng và cao cả đến thế. Bác Cường và bác Hùng – những người hàng xóm, những người xa lạ – lại có thể cùng nhau dựng lên một "lời nói dối ngọt ngào" chỉ để cứu lấy đôi mắt của một người già không cùng dòng máu.

Bố tôi nhìn phong bì tiền, rồi nhìn bác Hùng, giọng bố nghẹn ngào, hai hàng nước mắt lăn dài:

Anh Hùng ơi... Bác Cường ơi... Tình nghĩa này, gia đình tôi biết lấy gì đáp đền đây? Chúng tôi không thể nhận số tiền lớn thế này của anh được...

Bác Hùng vỗ vai bố tôi, cười hiền hậu:

Anh Minh đừng nghĩ ngợi nhiều. Giúp được cụ là tôi thấy lòng mình thanh thản rồi. Xem như tôi đang làm điều này cho chính người mẹ đã khuất của mình đi. Anh chị cứ nhận cho cụ vui. Tiền nong anh chị cứ làm lụng rồi trả tôi dần, không phải áp lực đâu.

Sau một hồi thuyết phục, bố mẹ tôi cuối cùng cũng nghẹn ngào đồng ý. Chúng tôi bước lại gần phản gỗ. Bác Hùng lại tiếp tục nhập vai xuất sắc, bác đưa phong bì tiền cho bà nội và nói:

Mẹ ơi, tiền này là con làm lụng vất vả mấy năm qua dành dụm được đấy. Con gửi mẹ để mẹ đi chữa mắt cho sáng lại, để còn nhìn thấy con, thấy các cháu. Mẹ phải nghe lời anh Minh đi bệnh viện thì con mới yên tâm đi làm tiếp được mẹ ạ.

Bà nội cầm phong bì tiền, đôi bàn tay run rẩy ép chặt vào ngực. Gương mặt bà rạng rỡ một nụ cười hạnh phúc sau bao năm dài đằng đẵng ngóng trông. Bà gật đầu lia lịa:

Được... Được... Mẹ đi! Thành ngoan lắm, con về là mẹ mừng rồi. Mẹ sẽ đi chữa mắt để nhìn rõ con trai mẹ...

Ba ngày sau, bà nội tôi bước vào phòng phẫu thuật tại trung tâm y tế với một tâm trạng vô cùng phấn khởi và bình an. Ca phẫu thuật thay thủy tinh thể diễn ra thành công tốt đẹp ngoài mong đợi.

Ngày tháo băng, khi lớp gạc trắng được từ từ mở ra, đôi mắt bà nội khẽ chớp chớp thích nghi với ánh sáng. Người đầu tiên bà nhìn thấy là bố tôi, mẹ tôi và tôi. Bà nhìn quanh căn phòng, rồi mỉm cười, những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên gò má:

Mẹ nhìn thấy rồi... Nhà mình đây rồi. Các con, các cháu của mẹ đây rồi...

Dù sau đó, bà có đôi lúc lại hỏi "Thằng Thành đâu rồi?", và bố mẹ tôi lại nhẹ nhàng giải thích rằng chú lại phải đi làm ăn xa ở tỉnh khác, nhưng trong lòng bà đã không còn nỗi lo âu, thắt quặn như trước nữa. Bà biết con trai bà vẫn bình an và đang sống tốt.

Gia đình tôi sau đó đã làm lụng chăm chỉ, mẹ thức khuya hơn bên máy may, bố chạy thêm nhiều cuốc xe muộn, và tôi cũng tìm được một công việc gia sư để cùng bố mẹ trả nợ cho bác Hùng từng tháng một. Mỗi lần đến trả tiền, bác Hùng đều đón tiếp gia đình tôi bằng những chén trà ấm áp và nụ cười đôn hậu.

Câu chuyện về chiếc két sắt bị "mất trộm" năm ấy đã để lại cho tôi một bài học vô giá về tình yêu thương. Cuộc sống này dù còn nhiều khó khăn, vất vả, nhưng chỉ cần con người đối xử với nhau bằng sự thấu hiểu, bằng lòng tốt thầm lặng và sự sẻ chia không vụ lợi, thì bất kỳ cơn bão lòng nào cũng sẽ qua đi, nhường chỗ cho ánh sáng ấm áp của tình người tỏa lan.