Một tên tr:ộm đ:ột nh:ập vào nhà một bà lão giáo viên về hưu, thấy nhà chẳng có gì ngoài thu:ố:c men và những cuốn sách cũ. Hắn không lấy gì, còn để lại một xấp tiền lấy được từ nhà một gã tham quan trước đó, kèm mảnh giấy: "Học trò cũ gửi cô tiền thuốc". Thế nhưng, chính những con chữ nguệch ngoạc trên mảnh giấy để lại mới là thứ khiến người ta phải lặng người suy ngẫm về danh tính thật sự của kẻ đột nhập.

Bóng đêm đậm đặc như mực đổ loang lổ trên những con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo, nơi những mái tôn cũ kỹ san sát nhau che giấu đi những phận đời thầm lặng. Nam siết chặt chiếc xà beng nhỏ trong túi áo khoác, hơi thở dồn dập hòa cùng tiếng chó sủa xa xăm. Hắn không phải kẻ trộm chuyên nghiệp, hay đúng hơn, hắn là một kẻ bần cùng sinh đạo tặc trong một phút quẫn bách vì món nợ thuốc men của đứa con nhỏ đang nằm viện.

Vừa mới đây thôi, hắn đã thực hiện một phi vụ mà chính hắn cũng không ngờ tới: đột nhập vào dinh thự của một gã giàu xưng hùng xưng bá trong vùng, kẻ mà ai cũng biết là tích trữ của cải trên mồ hôi của người khác. Túi áo Nam giờ nặng trĩu những xấp tiền còn thơm mùi giấy mới. Theo lý, hắn nên rút lui ngay, nhưng cái lòng tham trỗi dậy cùng nỗi lo sợ chưa đủ tiền lo liệu lâu dài đã dẫn bước chân hắn đến một ngôi nhà cấp bốn lụp xụp nằm khuất sau rặng hoa giấy tàn tạ.

Nam khéo léo lách qua khe cửa gỗ mục nát, đôi mắt hắn láo liên quét qua không gian tối om. Hắn kỳ vọng vào một chiếc két sắt hay ít nhất là vài món trang sức quý giá của những người già hay tích trữ. Nhưng khi ánh đèn pin cầm tay nhỏ xíu quét qua, Nam khựng lại.

Trước mắt hắn không phải là sự giàu sang kín đáo, mà là một sự nghèo nàn đến thanh sạch.

Căn phòng khách hẹp chỉ kê vừa một bộ bàn ghế mây đã sờn cũ và một chiếc giá sách khổng lồ chiếm trọn mảng tường chính. Những cuốn sách đủ mọi kích cỡ, gáy sách bạc màu, sờn gáy nhưng được sắp xếp ngăn nắp, tỉ mỉ theo từng chủ đề. Trên bàn trà, không có bộ ấm chén bạc hay bình hoa đắt tiền, chỉ có những vỉ thuốc vơi dở, một chiếc kính lão nứt một bên gọng được dán tạm bằng băng dính đen, và một bát cháo trắng đã nguội ngắt, nổi màng.

Nam tiến vào gian phòng ngủ duy nhất. Một bà lão tóc trắng như cước, gương mặt hằn sâu những vết chân chim của thời gian và sự nhọc nhằn, đang nằm thiếp đi trên chiếc phản gỗ. Hơi thở bà nặng nhọc, đứt quãng. Trên chiếc tủ đầu giường, ngoài một lọ dầu gió và chiếc radio cũ, chẳng có lấy một vật gì đáng giá quá vài chục nghìn đồng.

Hắn mở ngăn kéo tủ, hy vọng tìm thấy chút tiền mặt phòng thân của bà lão. Nhưng thứ hắn chạm vào chỉ là những cuốn sổ tay ghi chép giáo án đã ố vàng, những tấm thiệp chúc mừng Ngày Nhà giáo từ những thập kỷ trước với nét chữ nắn nót: "Kính tặng cô", "Chúng em không bao giờ quên ơn cô"...

Nam bỗng thấy tay mình run lên. Một cảm giác tội lỗi lạ lùng xâm chiếm lấy hắn, mạnh mẽ hơn cả nỗi sợ bị bắt. Hắn nhìn lại những xấp tiền trong túi mình – thứ tiền bất chính mà hắn vừa lấy từ nhà gã kia – rồi nhìn lại người phụ nữ đang nằm co quắp vì bệnh tật trong căn nhà trống huơ trống hoác này. Ký ức về những ngày xưa cũ chợt hiện về. Hắn cũng từng có một người cô giáo hiền hậu như thế, người đã từng chia cho hắn mẩu bánh mì khi hắn nhịn đói đến lớp, người đã kiên nhẫn dạy hắn viết từng con chữ dù hắn là đứa trẻ ngỗ nghịch nhất xóm.

Hắn chợt nhận ra, gã giàu kia có thể mất đi một xấp tiền mà vẫn sống xa hoa, nhưng bà lão này, nếu mất đi chút hy vọng cuối cùng hoặc bị một kẻ như hắn làm hại, bà sẽ chẳng còn gì cả.