CHƯƠNG 1: TRẢ NGHĨA SÒNG PHẲNG
Tiếng máy nổ từ chiếc xe bán tải đời mới gầm vang, xé toạc cái tĩnh lặng của buổi trưa hè oi ả. Nam tắt máy, bước xuống xe, bụi đường đỏ quạnh bám vào đôi giày da bóng lộn. Trước mắt anh vẫn là con đường đất gồ ghề dẫn vào xóm nhỏ, nơi có căn nhà mái rạ xập xệ nằm lọt thỏm giữa những rặng tre già. Mười lăm năm rồi, nơi này dường như vẫn đứng yên trong dòng thời gian, chỉ có lòng người là đầy rẫy những vết rạn nứt không thể hàn gắn.
Nam đứng đó, chỉnh lại cổ áo sơ mi phẳng phiu, ánh mắt lạnh lùng quét qua hàng rào dâm bụt khẳng khiu. Ký ức về những ngày ở lò gạch chợt ùa về, nóng rẫy và nghẹt thở. Anh nhớ như in những buổi chiều tan ca, mồ hôi trộn lẫn bụi than đen kịt bám đầy người, đôi bàn tay phồng rộp vì khuân vác. Nhưng điều khiến anh đau đớn nhất không phải là sự nhọc nhằn thể xác, mà là hình ảnh mẹ anh – bà Tú – luôn đứng sẵn ở cổng lò vào mỗi kỳ lãnh lương với đôi bàn tay gầy guộc chìa ra: "Đưa tiền đây cho mẹ".
"Con không có lấy một đồng để mua cái bánh bao lót dạ, mẹ lấy hết rồi con sống sao?" – Nam của tuổi mười tám đã từng gào lên như thế.
Bà Tú lúc ấy chỉ lạnh lùng đáp: "Con nít cầm tiền chỉ tổ hư thân. Đưa đây mẹ giữ!"
Nam hít một hơi thật sâu, nén lại cơn uất nghẹn đã kết tinh thành một khối đá trong lòng suốt mười lăm năm. Anh bước vào sân, tiếng giày da nện xuống nền đất khô khốc nghe chát chúa. Bà Tú đang ngồi bên hiên, lom khom sàng mẻ đỗ xanh. Mái tóc bà đã bạc trắng, dáng người đổ rạp xuống như một thân cây khô héo trước gió. Nghe tiếng động, bà ngước lên, đôi mắt mờ đục nheo lại nhìn hồi lâu rồi thốt lên nghẹn ngào:
Nam... con về đấy à? Trời ơi, Nam của mẹ!
Bà lóng ngóng đứng dậy, định chạy đến ôm lấy đứa con trai biền biệt bao năm, nhưng Nam lùi lại một bước, giữ một khoảng cách xa lạ. Anh đặt xấp tài liệu và một túi tiền lớn lên chiếc bàn gỗ mục giữa sân, giọng nói đều đều như một cái máy:
Tôi về rồi. Đây là bản thiết kế căn biệt thự và số tiền để xây dựng nó trên mảnh đất này. Tôi sẽ thuê đội thợ tốt nhất, trang bị nội thất xịn nhất cho bà. Xây xong, nhiệm vụ của tôi với bà coi như chấm dứt. Chúng ta coi như không còn nợ nần gì nhau nữa.
Bà Tú bàng hoàng, đôi tay run rẩy bám chặt vào thành bàn:
Con... con nói cái gì vậy Nam? Nợ nần gì? Mẹ chỉ mong con về ăn bữa cơm...
Ăn cơm sao? – Nam cười nhạt, ánh mắt lóe lên sự giận dữ – Bà quên rồi sao? Những ngày tôi nhịn đói để bà lấy sạch tiền lương ở lò gạch. Những ngày tôi bị khinh rẻ vì không có nổi một bộ quần áo lành lặn chỉ vì tiền tôi làm ra đều chảy vào túi bà. Tôi đã tự thề với mình, khi tôi giàu có, tôi sẽ trả lại bà gấp mười, gấp trăm lần số tiền đó để mua lấy sự tự do cho chính mình. Tôi không muốn dính dáng gì đến người mẹ tham tiền như bà nữa!
Bà Tú đứng lặng đi, khuôn mặt nhăn nheo co rúm lại như vừa bị ai đó giáng một đòn chí mạng. Đúng lúc đó, tiếng bước chân vội vã từ phía cổng vọng vào, phá vỡ bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở.
CHƯƠNG 2: SỰ THẬT DƯỚI LỚP ĐẤT CÀY
Ông Tám – trưởng họ, cũng là người hàng xóm thân thiết bao năm – hớt hải chạy vào. Thấy Nam, ông không giấu nổi vẻ vui mừng, vỗ đùi đánh đét một cái:
Kìa Nam! Về rồi đấy à? Tổ tiên phù hộ, cuối cùng anh cũng về. May quá, anh về đúng lúc để lo thủ tục nhận lại đất. Mẹ anh mong anh đến cháy ruột cháy gan rồi!
Nam nhíu mày, sự mỉa mai vẫn hiện rõ trên môi:
Đất nào hả bác Tám? Đất nhà tôi mất sạch từ thời ông cụ rồi còn đâu. Tôi về đây để xây nhà mới trên nền đất này, coi như trả nghĩa cho bà ấy xong là tôi đi.
Ông Tám ngẩn người, nhìn Nam rồi lại nhìn bà Tú đang cúi đầu im lặng, nước mắt lã chã rơi xuống mẻ đỗ xanh. Ông thở dài, giọng trầm hẳn xuống:
Anh Nam ạ, anh nói thế là tội chết. Mất là mất thế nào! Mười lăm năm qua, anh có biết mẹ anh sống thế nào không? Mười lăm năm qua, mẹ anh làm lụng đổ mồ hôi sôi nước mắt, gom góp từng đồng tiền lương anh gửi về – dù ít dù nhiều – cộng với tiền bà đi làm thuê cuốc mướn, gánh gạch, nhổ cỏ thuê để chuộc lại từng mét vuông đất một đấy!
Nam đứng khựng lại, trái tim bỗng thắt chặt:
Bác nói gì? Chuộc lại đất?
Chứ còn gì nữa! – Ông Tám chỉ tay về phía cánh đồng bát ngát phía trước – Sáu sào ruộng mà cha anh nướng vào bài bạc, bà Tú đã chuộc lại đủ cả rồi. Bà bảo ruộng đất là gốc rễ, là cái "vốn" để sau này con trai bà có về quê thì còn có chỗ mà lập nghiệp, mà ngẩng mặt lên với đời. Bà không dám ăn một miếng ngon, không dám may một tấm áo mới, căn nhà dột nát không dám sửa vì sợ thiếu một đồng là không đủ tiền chuộc lại mảnh ruộng của tổ tiên.
Tai Nam ù đi. Từng lời ông Tám nói như những nhát búa nện thẳng vào sự kiêu ngạo của anh. Ông Tám vẫn tiếp tục, giọng nghẹn lại:
Có đợt anh mất liên lạc không gửi tiền về, bà thức trắng đêm đi gánh gạch thuê cho người ta giữa trời nắng chang chang, rồi ngất ngay giữa đồng. Lúc tôi vực bà dậy, bà không lo cho cái mạng mình, chỉ hỏi tôi một câu: "Đủ tiền mua lại sào ruộng phía đông chưa ông Tám?". Tấm lòng người mẹ như thế, anh phải biết ơn bà cả đời đấy Nam ạ.
Nam quay sang nhìn mẹ. Bà Tú vẫn ngồi đó, đôi bàn tay gầy gò, chi chít vết sẹo và chai sạn đang vân vê vạt áo cũ sờn. Anh chợt nhìn xuống đôi bàn tay mình – đôi bàn tay đã từng viết nên những bản hợp đồng tiền tỷ, giờ đây đang run rẩy dữ dội. Anh bàng hoàng nhận ra, suốt bao nhiêu năm qua, anh hận bà vì bà lấy tiền của anh, nhưng anh chưa bao giờ hỏi bà dùng tiền đó vào việc gì. Anh xây dựng những công trình đồ sộ cho người lạ, nhưng lại để mẹ mình sống trong cảnh bần hàn chỉ vì một sự hiểu lầm tàn nhẫn.
Mẹ... – Nam gọi khẽ, giọng anh lạc đi – Những lời bác Tám nói... là thật sao?
Bà Tú ngước lên, đôi mắt mờ đục chứa chan tình thương:
Mẹ xin lỗi... Mẹ không muốn nói sớm, vì sợ con biết có đất rồi lại không chịu bôn ba, không chịu chí thú làm ăn. Mẹ chỉ muốn giữ cho con một con đường lùi, để lỡ trên phố có sóng gió, con vẫn còn mảnh đất của cha ông để trở về. Tiền của con gửi, mẹ không dám tiêu một xu, mẹ chỉ muốn con có một cái "gốc" thật vững thôi...
CHƯƠNG 3: GỐC RỄ CỦA HẠNH PHÚC
Nỗi uất hận trong lòng Nam bấy lâu nay bỗng chốc tan biến, thay vào đó là một niềm xót xa cùng cực. Anh quỳ xuống bên cạnh mẹ, gục đầu vào đầu gối gầy guộc của bà mà khóc như một đứa trẻ. Những giọt nước mắt nóng hổi thấm đẫm lớp vải áo bạc màu, gột rửa đi bao nhiêu cay đắng, hiểu lầm của mười lăm năm bôn ba.
Mẹ ơi... con sai rồi. Con là đứa con bất hiếu! Con tưởng mình thành đạt, tưởng mình tài giỏi, hóa ra con lại là kẻ mù lòa nhất thế gian này...
Bà Tú đưa đôi bàn tay run rẩy xoa đầu con trai, nụ cười hiền hậu nở trên khuôn mặt khắc khổ:
Không sao, con về là tốt rồi. Mẹ không cần biệt thự, mẹ cũng không cần tiền. Mẹ chỉ cần con hiểu rằng, dù đi đâu, quê hương và gia đình vẫn luôn là nơi dang tay đón con về. Mảnh ruộng kia giờ đã là của con, con muốn làm gì trên đó cũng được, chỉ cần con sống tử tế, lương thiện là mẹ mãn nguyện rồi.
Chiều hôm đó, nắng vàng trải dài trên cánh đồng lúa xanh rì – những mảnh ruộng đã thấm đẫm mồ hôi và nước mắt của người mẹ già để giữ lại cho đứa con đi lạc. Nam không mở bản thiết kế biệt thự xa hoa kia nữa. Anh ngồi cạnh mẹ bên hiên nhà, cùng bà nhặt đỗ, lắng nghe tiếng chim chóc líu lo trên rặng tre. Anh chợt nhận ra, sự sang trọng của căn nhà không nằm ở lớp sơn hay gạch men đắt tiền, mà nằm ở hơi ấm của tình thâm.
Nam quyết định thay đổi kế hoạch. Anh không xây biệt thự để "trả nợ" rồi đi nữa. Anh dùng số tiền mình tích góp được để mở một xưởng chế biến nông sản ngay tại quê nhà, tạo công ăn việc làm cho những thanh niên nghèo trong xóm giống như anh ngày xưa, để họ không phải tha phương cầu thực hay bán mình ở những lò gạch nóng rẫy. Anh sẽ sửa lại căn nhà cũ, giữ nguyên những rặng tre, nhưng sẽ làm cho nó vững chãi và ấm áp hơn để phụng dưỡng mẹ già.
Đứng trước cánh đồng bao la, Nam hít căng lồng ngực mùi thơm của đất, của lúa. Anh hiểu ra một bài học quý giá: Cuộc đời có thể đưa ta đi rất xa, cho ta vinh hoa phú quý, nhưng nếu cắt đứt sợi dây liên kết với cội nguồn và tình yêu của mẹ, ta chỉ là những kẻ trắng tay về tâm hồn.
"Mẹ ơi, ngày mai con sẽ ra đồng cùng mẹ," Nam nói, đôi mắt sáng rực niềm tin.
Bà Tú cười, ánh mắt bà rạng rỡ hơn bao giờ hết. Trên nền đất cũ, một cuộc sống mới đang thực sự đâm chồi, không phải bằng sự sòng phẳng của tiền bạc, mà bằng sự thấu hiểu và lòng hiếu thảo vô bờ bến. Đó mới chính là công trình vĩ đại nhất mà Nam từng xây dựng trong cuộc đời mình.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.